ΑΝ ΕΧΕΙΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΣΟΥ ΤΕΤΟΙΑ ΑΤΟΜΑ, ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΕΡΝΑΣ ΤΑΧΥΤΕΡΑ

Η έκφραση «μου έχεις φάει τη ζωή» δεν είναι αυθαίρετη: Νέα μελέτη δείχνει ότι η σχέση σου με συγκεκριμένους ανθρώπους μπορεί πραγματικά να κάνει κάτι τέτοιο.

Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι κατά κανόνα η μεγαλύτερη πρόκληση που καλούμαστε να διαχειριστούμε στην καθημερινότητά μας, όλο το 24ωρο. Όσο καλά κι αν τα καταφέρνουμε, κατά κανόνα θα υπάρχει ένας άνθρωπος που ενίοτε θα μας βγάζει την ψυχή. Μπορεί να είναι στενό μέλος της οικογένειάς μας –ακόμα και η ίδια μας η μητέρα, αν πρόκειται για μια ναρκισσιστική προσωπικότητα–, μπορεί να είναι ένας συνάδελφος ή, ακόμα χειρότερα, ο εργοδότης μας. Που σημαίνει ότι, σε πολλές περιπτώσεις, είναι εξαιρετικά δύσκολο να ξεφύγουμε. Όμως πρέπει.

Ερευνητές του τμήματος κοινωνιολογίας του NYU αποφάσισαν πρόσφατα να διεξάγουν μελέτη με θέμα ακριβώς αυτούς τους ενοχλητικούς ανθρώπους –οι ειδικοί τους ονόμασαν «hasslers» («φασαριόζους»)– και την επίδραση που μπορεί να έχουν στη ζωή των γύρω τους. Τι διαπίστωσαν; Όπως αναφέρουν τα αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στο PNAS, τέτοιοι τύποι όχι μόνο μας χαλούν τη διάθεση, αλλά επηρεάζουν και τη βιολογική ηλικία μας.

Πώς μια δύσκολη σχέση επιδρά στη βιολογική ηλικία σου

Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ερευνητές παρακολούθησαν 2.345 άτομα ηλικίας από 18 έως 104 ετών, δίνοντας έμφαση στις σχέσεις τους με άτομα που βρίσκονται πολύ κοντά τους, άτομα με τα οποία κάνουν συγκεκριμένες συζητήσεις, αλλά και όσα τους κάνουν τη ζωή δύσκολη. Οι ερευνητές επέμειναν στα ενοχλητικά αυτά άτομα, ρωτώντας πόσο συχνά τους προκαλούν προβλήματα ή τους ταλαιπωρούν.

Unsplash Lena Fedorov

Στη συνέχεια, πήραν δείγματα σάλιου από κάθε συμμετέχοντα και τα ανέλυσαν αναζητώντας χημικούς δείκτες στο DNA που μπορεί να αλλάζουν μεγαλώνοντας, με σκοπό να υπολογίσουν τη βιολογική ηλικία τους. Τέλος, συνέκριναν τα δεδομένα αυτά με όσα είχαν πει οι συμμετέχοντες για τις σχέσεις τους, προκειμένου να διαπιστώσουν αν οι hasslers συνδέονται με ταχύτερη βιολογική γήρανση.

ΚΑΘΕ ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΟ ΑΤΟΜΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΣΟΥ ΕΠΙΤΑΧΥΝΕΙ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΟΥ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΠΟΥ 1,5% ΚΑΙ ΚΑΝΕΙ ΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΣΟΥ ΝΑ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΠΕΡΙΠΟΥ 9 ΜΗΝΕΣ ΠΙΟ ΓΕΡΑΣΜΕΝΑ.

Τα αποτελέσματα δεν άρεσαν καθόλου στους επιστήμονες: Κάθε ενοχλητικό άτομο στη ζωή κάποιου επιτάχυνε τη βιολογική του γήρανση κατά περίπου 1,5% και έκανε τα κύτταρά του να φαίνονται περίπου εννέα μήνες γηραιότερα από την πραγματική ηλικία του.

Προέκυψαν μάλιστα ορισμένες ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες, όπως ότι οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να επηρεαστούν σε κυτταρικό επίπεδο από αυτούς τους ενοχλητικούς τύπους σε σχέση με τους άντρες και ότι οι η οικογένεια και οι φίλοι είχαν βαθύτερο αντίκτυπο σε σύγκριση με τους συντρόφους.

Όπως λέει σε άρθρο ο Byungkyu Lee, PhD, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και αναπληρωτής καθηγητής κοινωνιολογίας στο NYU, οι περισσότερες μελέτες πάνω στις κοινωνικές σχέσεις έχουν επικεντρωθεί στην προστατευτική δύναμη των φίλων και της οικογένειας και στο πώς μας μετριάζουν το άγχος και προάγουν την ευεξία μας. Ωστόσο, σχεδόν το 30% των ενηλίκων αναφέρουν κάποιον στον στενό τους κύκλο που τους κάνει τη ζωή δύσκολη. Φαίνεται, λοιπόν, πως οι τοξικές αυτές σχέσεις μπορεί να προκαλέσουν άγχος που αφήνει ένα «βιολογικό ίχνος». Γιατί;

Unsplash Elvira Blumfelde

«Καταρχάς επειδή οι hasslers μπορεί να σου προκαλούν χρόνιο στρες», λέει ο Dr. Lee. Αυτό πυροδοτεί μια αλυσιδωτή αντίδραση στο σώμα, προκαλώντας την έκλυση της ορμόνης του στρες, της κορτιζόλης, η οποία τροφοδοτεί τη φλεγμονή.

«Αν έχεις να αντιμετωπίσεις ενοχλητικούς ανθρώπους μία στο τόσο, πιθανότατα δεν θα επιβαρύνουν κάπως την υγεία σου. Όμως αν πρόκειται για μια συνεχιζόμενη κατάσταση, π.χ. για κάποιον συνάδελφο ή μέλος της οικογένειας, μπορεί να σου προκαλέσει σωρευτική βιολογική φθορά.

»Τα άτομα αυτά δεν σου προκαλούν απλά στρες. Συνδέονται με μετρήσιμη επιτάχυνση της βιολογικής γήρανσης σε μοριακό επίπεδο, μαζί με υψηλότερη φλεγμονή, κατάθλιψη, άγχος και χρόνιες ασθένειες», εξηγεί ο ίδιος.

ΕΝΑΝ ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΟ ΣΥΝΤΡΟΦΟ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΤΟΝ ΑΝΤΕΞΕΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΟ ΓΟΝΙΟ Ή ΑΔΕΡΦΟ.

Όταν η τοξικότητα αυτή είναι χρόνια, αρχίζεις πλέον να την περιμένεις, ξέρεις ότι η αλληλεπίδρασή σου με αυτό το άτομο θα σου προκαλέσει άγχος και αυτό θα κάνει το στρες που νιώθεις ακόμα χειρότερο. Αρχίζεις να φοβάσαι την επόμενη επαφή σας και αυτό έχει επίδραση τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική σου υγεία.

Ο Dr. Lee επισημαίνει ότι η κατάσταση αυτή δεν είναι τόσο προφανής για τους σταθερούς συντρόφους ή τους συζύγους, που μπορεί ώρες-ώρες να σε ταλαιπωρούν, αλλά ταυτόχρονα σου χαρίζουν και όμορφες στιγμές. «Ένας σύζυγος που σε ενοχλεί είναι συνήθως κάποιος με τον οποίο μοιράζεστε καθημερινές ρουτίνες, πόρους και συναισθηματική οικειότητα, κάτι που μπορεί να αντισταθμίσει ή να περιπλέξει τις επιπτώσεις της σύγκρουσης».

Unsplash Giulia Bertelli

Μεγαλύτερο βάσανο είναι κατά κανόνα τα μέλη της οικογένειας, τα οποία «μπορεί να σου δημιουργήσουν άγχος που μοιάζει βαθιά ριζωμένο και δύσκολο να ξεφύγεις, χωρίς να σου προσφέρουν το ίδιο ισορροπημένο μείγμα καθημερινής οικειότητας και αμοιβαίας επένδυσης όπως οι σύντροφοι. Με λίγα λόγια, έναν ενοχλητικό σύντροφο μπορείς να τον αντέξεις περισσότερο από έναν ενοχλητικό γονιό ή αδερφό».

Όσο για τους hasslers από το εργασιακό περιβάλλον, φαίνεται να έχουν μέτρια επίδραση στην ταχύτητα γήρανσης.

Τι κάνεις, λοιπόν, για να μη γεράσεις μια ώρα αρχύτερα;

Η αλήθεια είναι ότι ορισμένες σχέσεις με δύσκολους ή κουραστικούς ανθρώπους μπορείς να τις αποφύγεις. Π.χ. αν πρόκειται για έναν μακρινό «φίλο», φροντίζεις να μην τον βλέπεις τόσο συχνά. Αν πρόκειται όμως, για άτομα της στενής οικογένειας ή τον διπλανό σου στο γραφείο, τα πράγματα είναι πιο δύσκολα.

«Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να επικεντρωθείς στη δική σου στάση απέναντί τους. Μπορείς, λοιπόν, να κάνεις ένα βήμα πίσω και να θέσεις ένα νέο πλαίσιο στη σχέση: να αλλάξεις τον τρόπο που αντιλαμβάνεσαι τη συμπεριφορά τους αλλά και τον τρόπο που εσύ αντιδράς σε αυτή», λέει στο ίδιο άρθρο ο Aaron P. Brinen, καθηγητής Ψυχιατρικής του Vanderbilt University Medical Center.

Unsplash Tracy Brower

«Αν, για παράδειγμα, νιώθεις ότι έχεις μια μαμά που συνεχώς σε κριτικάρει, μπορείς απλά να κλείσεις τα αυτιά σου σε όσα λέει αναγνωρίζοντας ότι ίσως αυτός να είναι ο τρόπος που σου δείχνει ότι νοιάζεται», εξηγεί ο ίδιος. «Ή μπορείς απλά να περιορίζεις όσο γίνεται τις αλληλεπιδράσεις σας.

»Να θυμάσαι πάντα ότι το μοναδικό άτομο που μπορείς να ελέγξεις είναι ο εαυτός σου. Δυνάμωσε τα όριά σου και το πώς μεταφράζεις τις ενοχλήσεις που έρχονται από τους γύρω σου. Φαντάσου ότι βρίσκεσαι μέσα σε μια φούσκα την οποία θα ενισχύεις θέτοντας όλο και πιο αυστηρά όρια και δίνοντας έμφαση στις πιο θετικές σχέσεις της ζωής σου».

Εξάλλου, όπως έχουμε ξαναπεί, όταν μια σχέση δεν σε κάνει να νιώθεις καλά, όταν σε εξαντλεί και σε φθείρει, υπάρχει πάντα η διέξοδος του quiet quitting που μπορεί πραγματικά να προστατεύσει την υγεία σου.