6 ΤΡΟΠΟΙ ΝΑ ΜΕΙΩΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Υπάρχουν προβλέψεις ότι οι διαγνώσεις καρκίνου του μαστού θα αυξηθούν σημαντικά μέχρι το 2050. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν 6 τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου που μπορούν να σώσουν ζωές.

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός κακοήθης όγκος παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, πρόκειται για τον πιο συχνό καρκίνο σε γυναίκες, σε 157 χώρες. Σημείωσε ότι τα μισά περιστατικά αφορούν γυναίκες χωρίς συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου, εκτός από το φύλο και την ηλικία.

To 2023 υπήρχαν 2,3 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις και 764.000 θάνατοι, με πρόσφατη μελέτη να αποκαλύπτει ότι οι διαγνώσεις θα αυξηθούν σε πάνω από 3.5 εκατομμύρια έως το 2050.

Οι λόγοι έχουν να κάνουν με παράγοντες που δεν είχαν ληφθεί υπ’ όψιν σε μελέτες που είχαν προηγηθεί και από ότι φαίνεται έχουν λόγο στις εξελίξεις. Τα καλά νέα είναι πως αν αλλάξουμε πράγματα που περνούν από το χέρι μας, δυνητικά θα αποτραπεί το 25% αυτού του «βάρους».

Οι 6 τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του μαστού

Στη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο έγκυρο επιστημονικό έντυπο Lancet Oncology, αναφέρεται ότι ποσοστό της τάξεως του 28% των υγιών ετών που χάνονται παγκοσμίως λόγω καρκίνου του μαστού, προέρχονται από τροποποιήσιμους παράγοντες.

Οι ερευνητές όταν μιλούν για υγιή έτη αναφέρονται στα DALYs (Disability-Adjusted Life Years). Πρόκειται για δείκτη που μετράει το συνολικό βάρος μιας νόσου, συνδυάζοντας τα χρόνια ζωής που χάνονται λόγω πρόωρου θανάτου (YLLs) και τα χρόνια που ζουν οι άνθρωποι με αναπηρία ή μειωμένη υγεία λόγω της νόσου (YLDs).

Στην περίπτωση του καρκίνου του μαστού, τα DALYs δείχνουν πόσα υγιή χρόνια χάνονται παγκοσμίως από την ασθένεια, συμπεριλαμβανομένων θανάτων και περιόδων θεραπείας. Το 28% που αναφέρθηκε παραπάνω ισοδυναμεί με περίπου 6,8 εκατομμύρια χρόνια υγιούς ζωής, τα οποία χάθηκαν το 2023 λόγω αυτών των κινδύνων. Και τα οποία θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με κάποιες αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Οι ερευνητές μελέτησαν δεδομένα από μητρώα καρκίνου, σε περισσότερες από 200 χώρες, από το 1990 έως το 2023, και είδαν πως 6 τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου μπορούν να σώσουν ζωές.

Οι παράγοντες αυτοί είναι με σειρά προτεραιότητας οι εξής:

1. Η υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος: Ο αιμικός σίδηρος και οι καρκινογόνες ουσίες που προκαλούν μαγειρική αγωγή αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του μαστού κατά 11%. Συνιστάται όριο <70-100 γρ./ημέρα.
2. Η χρήση καπνού, συμπεριλαμβανομένου του παθητικού καπνίσματος: Οι καρκινογόνες ουσίες στον ιστό του μαστού προκαλούν βλάβη στο DNA και αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού κατά 8%.
3. Το υψηλό σάκχαρο στο αίμα: Αυξάνει τον κίνδυνο κατά 6% και συνδέεται με αντίσταση στην ινσουλίνη και μεταβολικά προβλήματα.
4. Ο αυξημένος Δείκτης Μάζας Σώματος: Η περίσσεια οιστρογόνων από τον λιπώδη ιστό τροφοδοτεί ορμονοθετικούς καρκίνους, αυξάνοντας τον κίνδυνο για καρκίνο του μαστού κατά 4%.
5. Η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ: Ο κίνδυνος αυξάνεται κατά 2%. Παίζει ρόλο η καρκινογόνος ουσία της ακεταλδεΰδης και τα αυξημένα οιστρογόνα.
6. Η χαμηλή σωματική δραστηριότητα: Αυξάνεται η ινσουλίνη και η φλεγμονή. Ο κίνδυνος για καρκίνο του μαστού αυξάνεται κατά 2%.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μείωση του κόκκινου κρέατος, η διακοπή του καπνίσματος, η διαχείριση του σακχάρου στο αίμα και του βάρους, ο περιορισμός του αλκοόλ και η αύξηση της δραστηριότητας θα μπορούσαν να αποτρέψουν περισσότερο από το 1/4 αυτού του «βάρους», παγκοσμίως.

Οι οδηγίες αυτές ευθυγραμμίζονται με ευρύτερα στοιχεία που συνδέουν τον τρόπο ζωής με τη συχνότητα εμφάνισης και τις συνέπειες του καρκίνου του μαστού.

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος στο Ηνωμένο Βασίλειο, με περίπου 55.000 γυναίκες και 400 άνδρες να διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο. Υπάρχουν πολυάριθμοι γνωστοί παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού, όπως η κατανάλωση αλκοόλ, το υπερβολικό βάρος και τα κληρονομικά γονίδια, αλλά η κατανάλωση κόκκινου κρέατος φαίνεται να έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο.

Η παραπάνω μελέτη χρησιμοποίησε δεδομένα από μητρώα καρκίνου με βάση τον πληθυσμό για να αναλύσει τους παράγοντες κινδύνου και να προβλέψει τις τάσεις της νόσου έως το 2050. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν καλύπτουν την περίοδο 1990-2023 από περισσότερες από 200 χώρες και προβλέπουν ότι τα νέα κρούσματα καρκίνου του μαστού παγκοσμίως θα αυξηθούν κατά ένα τρίτο, από 2,3 εκατομμύρια το 2023 θα φτάσουν τα 3,5 εκατομμύρια το 2050. Ο ετήσιος αριθμός θανάτων από καρκίνο του μαστού παγκοσμίως προβλέπεται να αυξηθεί κατά 44%, από 764.000 σε σχεδόν 1,4 εκατομμύρια έως το 2050.

«Ο καρκίνος του μαστού συνεχίζει να έχει σοβαρό αντίκτυπο στη ζωή και τις κοινότητες των γυναικών», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας Kayleigh Bhangdia από το Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, ΗΠΑ.

«Ενώ οι χώρες υψηλού εισοδήματος συνήθως επωφελούνται από τον προληπτικό έλεγχο, την έγκαιρη διάγνωση και τις ολοκληρωμένες στρατηγικές θεραπείας, το αυξανόμενο βάρος του καρκίνου του μαστού μετατοπίζεται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου τα άτομα συχνά αντιμετωπίζουν διάγνωση σε μεταγενέστερο στάδιο, πιο περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα και υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας που απειλούν να επισκιάσουν την πρόοδο στην υγεία των γυναικών», πρόσθεσε.

Τα δεδομένα αποκάλυψαν ότι τρεις φορές περισσότερα νέα κρούσματα καρκίνου του μαστού διαγνώστηκαν σε γυναίκες ηλικίας 55 ετών και άνω παγκοσμίως το 2023, σε σύγκριση με γυναίκες ηλικίας 20 έως 54 ετών. Ωστόσο, τα ποσοστά νέων κρουσμάτων σε γυναίκες ηλικίας μεταξύ 20 και 54 ετών έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν το ένα τρίτο από το 1990, ενώ τα ποσοστά στις μεγαλύτερες γυναίκες δεν έχουν αλλάξει σημαντικά.

Οι ερευνητές εκτίμησαν επίσης τον αριθμό των ετών υγιούς ζωής που έχουν χάσει οι γυναίκες με καρκίνο του μαστού λόγω ασθένειας, αναπηρίας και πρόωρου θανάτου.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των ετών υγιούς ζωής που χάθηκαν λόγω κακής υγείας και πρόωρου θανάτου ως αποτέλεσμα του καρκίνου του μαστού υπερδιπλασιάστηκε – από 11,7 εκατομμύρια χρόνια το 1990 ανέβηκε σε 24 εκατομμύρια χρόνια το 2023.