ΠΟΙΟΙ ΦΡΟΝΤΙΖΟΥΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΤΑ ΑΔΕΣΠΟΤΑ ΖΩΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ;

Πώς βιώνουν την καθημερινότητα εκείνοι που ασχολούνται με την φροντίδα των αδέσποτων ζώων στη χώρα μας; Μια εθελόντρια μοιράζεται σκέψεις και συναισθήματα.

«ΖΗΤΑΜΕ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΣ ΣΠΙΤΙ για τον παππού από την Κυψέλη. Είναι θετικός σε FELV, δεν θα ζήσει πολύ. Βοηθήστε τον, δεν πρέπει να επανατοποθετηθεί. Δεν έχουμε χώρο. Χρειάζεται καλό φαγητό, ανοσοενισχυτικό συμπλήρωμα και όχι ταλαιπωρία από εδώ και πέρα για να έχει μια παράταση. Αγαπήστε τα ζώα που το έχουν πιο πολύ ανάγκη. Ανοίξτε το σπίτι σας και την καρδιά σας».

Αυτή η ανάρτηση πέρασε από τη ροή στα κοινωνικά μου δίκτυα πολλές φορές. Κοιτούσα και ξανακοιτούσα αν κάποιος άνθρωπος άνοιξε το σπίτι σου σε αυτόν τον ταλαιπωρημένο παππού, αλλά καμία τύχη. Πολλοί έστελναν καρδούλες και ευχές, κάποιοι έστειλαν χρήματα. Ώσπου το πήρα απόφαση. Έστειλα μήνυμα στην ομάδα που είχε κάνει το ποστ και λίγες μέρες μετά ο Παππούς, που το όνομά του ήταν Jin, ήρθε στο σπίτι μου.

Ο Ρεβύθης και η Μουτζούρα (τα γατιά μου) δεν ενθουσιάστηκαν με τον ερχομό του, αλλά τον είδαν ηλικιωμένο και άρρωστο και είπαν να τον αφήσουν στην ησυχία του, να λιάζει το σκελετωμένο του κορμί στη γωνία του μπαλκονιού μου, όπου του άρεσε να αράζει.

Λίγο καιρό μετά, ο Jin πέθανε στην κλινική που τον πήγαμε εσπευσμένα όταν ξαφνικά σταμάτησε να τρώει. Τουλάχιστον τις τελευταίες εβδομάδες της ζωής του δεν χρειάστηκε να ψάξει για τροφή, νερό και χάδι.

Και κάπως έτσι, ξεκίνησε η γνωριμία μου με τα γατιά του δρόμου, που μέχρι τότε σπάνια παρατηρούσα.

Στις 4 Απριλίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Αδέσποτων Ζώων. Λογικά, τηλεοπτικοί δέκτες και κοινωνικά δίκτυα θα γεμίσουν εικόνες που θα μας ευαισθητοποιήσουν για ένα 24ωρο.

Το θέμα ξεκίνησε να γράφεται πριν μία εβδομάδα, στο πασχαλινό μπαζάρ της Cat Rescue Athens, όπου αγόρασα τη λαμπάδα για το βαφτιστήρι (πανέμορφη κι ας μην είχε πλαστικό αυτοκινητάκι ή κούκλα πάνω της) και ένα δώρο γενεθλίων. Κάπου ανάμεσα στα διαλείμματα των ανθρώπων της ομάδας, κάτσαμε με την Ισμήνη δίπλα σε μια σόμπα και τα είπαμε.

10 χρόνια στους δρόμους

Η ομάδα Cat Rescue Athens - CRA ξεκίνησε τη δράση της το 2016. Αφετηρία των μελών της η κοινή τους αγάπη και έγνοια για τα αδέσποτα ζώα και η ανάγκη να κάνουν ως ομάδα αυτά που δεν μπορούσαν να κάνουν ατομικά. «Όλες ξεκινήσαμε από ένα περιστατικό που βρέθηκε στον δρόμο μας κι έπειτα τη διαπίστωση ότι δεν υπάρχει καμία μέριμνα από πλευράς πολιτείας και δήμων. Έτσι, έπρεπε η καθεμία μόνη να βρει λύση ή να το εγκαταλείψει. Πάνω στην προσπάθεια να καλύψουμε το κενό οργανωθήκαμε για να μπορέσουμε να κάνουμε κάτι παραπάνω».

Μέχρι σήμερα, η ομάδα έχει φροντίσει περίπου 2.300 ζώα, νούμερο που μπορεί να ακούγεται μεγάλο, αλλά σε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα είναι πολύ μικρό.

Ο βασικός κορμός της ομάδας αποτελείται από μόλις έξι άτομα. Από κει και πέρα έχουν διαλέξει προσεκτικά εθελοντές και εθελόντριες, που συνήθως ασχολούνται με φιλοξενίες και μετακινήσεις. Δυστυχώς, η πλειοψηφία κάποια στιγμή σταματά, γιατί ξεκινάει νομίζοντας ότι πρόκειται για κάτι εύκολο, κάτι που σαφώς δεν ισχύει. Η δέσμευση είναι δύσκολο πράγμα.

Η απογοήτευση και η κούραση είναι εμφανείς. Παρά το θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων από τους δήμους και τις αυστηρότερες ποινές για την καταπολέμηση της κακοποίησης, όλα παραμένουν ίδια, λένε. «Μερικά “παχιά” λόγια στη Βουλή και σε δημοτικά συμβούλια για να μαζεύουμε ψήφους, αλλά στην ουσία τίποτα δεν έχει αλλάξει».

Όσο για τη νοοτροπία μας; «Εκεί που νομίζουμε πώς έχουμε κάνε λίγα βήματα μπροστά, γίνεται κάτι και προσγειωνόμαστε απότομα. Η στάση μας απέναντι στα ζώα παραμένει η ίδια».

Μια μέρα στη ζωής του

Σε πρακτικό επίπεδο, πώς είναι η καθημερινότητα ενός εθελοντή; «Αρχικά, να ξεκαθαρίσουμε ότι όλοι έχουμε δουλειές, οικογένειες. Η ζωή μας δεν διαφέρει σε τίποτα από τη ζωή οποιουδήποτε άλλου ανθρώπου. Από κει και πέρα, ο εθελοντισμός είναι μια δεύτερη δουλειά. Μέχρι την ώρα που θα κοιμηθούμε, φροντίζουμε αποικίες, ενώ στις ελεύθερες μέρες πιάνουμε ζώα για στειρώσεις. Όταν πλέον επιστρέψουμε σπίτια μας, η καθεμιά έχει τα νοσηλευόμενά της. Εγώ κοιμάμαι 5 ώρες τη μέρα, αλλά κάπως έτσι κυλάει η ζωή όσων ασχολούμαι με τη φροντίδα των αδέσποτων ζώων».

«Διακοπές; Ως άνθρωποι δεν έχετε μια τέτοια ανάγκη;» ρωτάω. «Δεν έχουμε διακοπές. Δεν υπάρχουν αργίες. Εγώ δεν μπορώ να λείψω πάνω από μισή μέρα». Η Ισμήνη έχει μόνιμα στο σπίτι και τον κήπο της γύρω στις 50 γάτες και άλλες 150 στις αποικίες που φροντίζει καθημερινά . Το νούμερο αυτό δεν είναι η εξαίρεση, αλλά ο κανόνας. Η Ευαγγελία, που κάθεται απέναντί μας, έχει στο σπίτι της 19 γάτες και φροντίζει άλλες 100. Ναι, για τέτοια νούμερα μιλάμε.

«ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΝΟΜΙΖΟΥΜΕ ΠΩΣ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΝΕΙ ΛΙΓΑ ΒΗΜΑΤΑ ΜΠΡΟΣΤΑ, ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΤΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΓΕΙΩΝΟΜΑΣΤΕ ΑΠΟΤΟΜΑ. Η ΣΤΑΣΗ ΜΑΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΑ ΖΩΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ Η ΙΔΙΑ».

Τι είναι αυτό που κρατάει τους ανθρώπους σε μια τέτοια ομάδα; «Η αφοσίωση, το επόμενο ζώο που θα βρούμε στον δρόμο. Από τη στιγμή που θα το δεις, δεν μπορείς απλά να κλείσεις τα μάτια. Χρεωνόμαστε λίγο παραπάνω και εκεί που έχει “τερματίσει” ένα σπίτι φιλοξενίας, προσθέτει άλλο ένα γατί».

Πριν, λοιπόν, αρχίσουμε τη γκρίνια για τις ομάδες που δεν «δέχονται» να μας βοηθήσουν με το αδέσποτο ζώο που βρήκαμε και τους εθελοντές που δεν τρέχουν να μας εξυπηρετήσουν, ας μπούμε για μια μέρα στη θέση τους. Ή μήπως δεν έχουμε τον χρόνο, την ενέργεια, τα χρήματα; Μάντεψε, ούτε εκείνοι, κι όμως συνεχίζουν.

Οι μύθοι των αιλουροειδών

Οι γάτες δεν δένονται με τους ανθρώπους, ακούω συχνά γύρω μου. Τι κι αν αυτοί που σχολιάζουν δεν έχουν ζήσει με γάτες; Αυτός ίσως είναι ο πιο διαδεδομένος μύθος γύρω από τα αγαπημένα αιλουροειδή.

Ωστόσο, η εμπειρία και τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι οι γάτες δημιουργούν ουσιαστικούς δεσμούς με τους ιδιοκτήτες τους, απλώς τους εκφράζουν με πιο διακριτικό τρόπο σε σύγκριση με τους σκύλους. «Για τη γάτα ο αποχωρισμός από τον άνθρωπο και το περιβάλλον της είναι πολύ δύσκολος. Βιώνει πολύ έντονα την εγκατάλειψη και δεν είναι λίγες οι ιστορίες με γάτες που αρνούνται να φύγουν από τον τάφο των ανθρώπων τους».

«Επίσης, αν και είναι συναισθηματικά πιο ανεξάρτητες, η επιβίωσή τους βασίζεται σε εμάς. Μας έχουν ανάγκη για φαγητό, ζεστασιά, φροντίδα». Μύθο αποτελεί και το ότι είναι φυσιολογικό να ζουν στους δρόμους ή στα βουνά. «Οι πόλεις και τα βουνά δεν είναι το φυσικό τους περιβάλλον. Εμείς έχουμε αυτή τη διαστρεβλωμένη εικόνα. Είναι εξαρτημένες από τον άνθρωπο και η θέση τους είναι στο σπίτι μας. Εκεί νιώθουν ασφαλείς». Τέλος, δεν είναι εφτάψυχες. «Ο οργανισμός τους είναι πολύ πιο ευαίσθητος από τον οργανισμό των σκυλιών».

Ιστορίες υιοθεσίας

Καμιά τους δεν μπορεί να ξεχωρίσει κάποιο περιστατικό διάσωσης. Είναι τόσα πολλά που αν μοιραστούν ένα, φοβούνται ότι θα αδικήσουν τα υπόλοιπα.

Όσο για τις ιστορίες υιοθεσίας, η ομάδα επιλέγει να θυμάται τις καλές. Μιλούν για τον Άρη, την Ελενίτ, τον Σούστα, τη Μπαμπέσα. Περιστατικά απαιτητικά. Γατιά ακραία φοβικά, άγρια, που δεν περίμεναν ποτέ ότι θα βρεθεί εκείνος που θα τους ανοίξει το σπίτι του. Κι όμως, βρέθηκαν άνθρωποι που τα αποδέχτηκαν όπως είναι. «Άνθρωποι που δεν είχαν καμία τριβή με τα αδέσποτα ζώα, κι όμως τα υιοθέτησαν με μόνο κίνητρο το να τα βοηθήσουν. Άνθρωποι που τα φρόντισαν χωρίς ποτέ να τα ακουμπήσουν».

Από την άλλη, υπάρχουν κι εκείνοι που στα χέρια τους πέθαναν ζώα λόγω ανευθυνότητας ή επέστρεψαν ζώα γιατί δεν ήταν έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη τους.

«Δεν είχαν καταλάβει τι σημαίνει παίρνω ένα ζώο στο σπίτι. Πολλοί νομίζουν ότι μόλις πάρουν έναν γατάκι σπίτι τους, αυτό θα τρέξει στον καναπέ και θα αρχίσει να ζητάει χάδια και αγκαλιές. Δεν αντιλαμβάνονται ότι χρειάζεται υπομονή, ότι χρειάζεται χρόνος για να χτιστεί μια σχέση. Έπειτα, χρειάζεται να το καθαρίσεις, να το πας στον κτηνίατρο. Αλλάζει ο προγραμματισμός σου. Δεν μπορείς πια να φύγεις ένα Σαββατοκύριακο και απλώς να κλείσεις την πόρτα πίσω σου».

Αδέσποτα ζώα σε ανάγκη

Τα ζώα που αναλαμβάνουν είναι κυρίως άρρωστα ή κακοποιημένα. Δεν υπάρχει η πολυτέλεια χώρου, χρημάτων, ανθρώπων για το κάτι παραπάνω.

«Ζούμε πολύ άσχημες μέρες, ιδίως μετά και τα περιστατικά με τα αποκεφαλισμένα και βασανισμένα γατάκια στην Κυψέλη». Σε αυτές τις περιπτώσεις τα μέλη της ομάδας στηρίζουν το ένα το άλλο και κάνουν ό,τι μπορούν για να αναδείξουν το ζήτημα, να ευαισθητοποιήσουν κόσμο.

«Αλλά άνθρωποι είμαστε κι εμείς. Έχουμε θυμό, οργή, αγανάκτηση. Το να απευθυνθούμε σε αστυνομία και εισαγγελία δεν βοηθάει, αφού στην πράξη ο νόμος δεν εφαρμόζεται. Δεν έχουμε καμία εμπιστοσύνη στις αρχές. Υπάρχει πλήρης αδιαφορία για τα περιστατικά βίας στα ζώα, που πλέον αντιμετωπίζονται ως κανονικότητα. Εγώ πηγαινοέρχομαι Αθήνα-Βίλια και περιμένω να δω πότε θα βρέξει για να ξεπλυθούν από τους δρόμους τα πτώματα ζώων, που κάθε μέρα σαπίζουν λίγο παραπάνω».

Πώς μπορείς να βοηθήσεις τα αδέσποτα ζώα

«Αν υπήρχε ένα πράγμα που θα θέλατε να αλλάξει όσον αφορά τη διαχείριση των αδέσποτων, ποιο θα ήταν;» ρωτάω. «Να φροντίζει ο κάθε πολίτης το αδέσποτο κάτω από το σπίτι του: να του βάζει νερό και τροφή, να το πηγαίνει για στείρωση και να το αφήνει στην ησυχία του. Αν κάθε γειτονιά είχε φροντισμένα ζώα, δεν θα υπήρχε λόγος να υπάρχουμε εμείς. Αν ο καθένας έκανε αυτή τη μικρή αλλαγή, θα άλλαζαν οι εικόνες στο μυαλό μας. Θα μας φαινόταν παράταιρο ένα σκοτωμένο γατί να λιώνει μόνο του ή μια γάτα άρρωστη να ζητά λίγη προσοχή».

Αν, τώρα, δεν μπορούμε να υιοθετήσουμε ένα ζωάκι (ή, ακόμα καλύτερα, δύο ζωάκια), υπάρχουν τρόποι να βοηθήσουμε τη CRA (ή κάποια άλλη ομάδα). «Έχουμε ανάγκη σε μεταφορές, σε φιλοξενίες και εννοείται σε δωρεές. Χωρίς οικονομική βοήθεια δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να συντηρούμε τα ζώα που έχουμε ήδη αναλάβει, να κάνουμε στειρώσεις, να αναλάβουμε νέα περιστατικά». Δυστυχώς, το αυξημένο κόστος ζωής μας έχει μειώσει τις δωρεές, ενώ από την άλλη τα έξοδα έχουν τριπλασιαστεί. Όποιος μπορεί, λοιπόν, ας θυσιάσει έναν καφέ και τα αδέσποτα ζώα της πόλης μας θα τον ευχαριστούν.

Τέλος, πριν καλέσουμε μια φιλοζωική ομάδα να αναλάβει ένα ακόμα περιστατικό, ας καλέσουμε τον δήμο μας, μήπως και κάποια στιγμή οι αρμόδιοι φορείς αναλάβουν τις ευθύνες τους.