FAKE NEWS ΚΑΙ SOCIAL MEDIA: ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ

Πόσο επηρεάζουν τα social media τον τρόπο που ερχόμαστε σε επαφή με τα fake news; Μια νέα μελέτη επιχειρεί να δώσει απαντήσεις.

Τα social media είναι η παρέα μας, αλλά μπορούν να γίνουν και ο χειρότερος εχθρός μας. Αυτό συμβαίνει όταν περνάμε περισσότερο χρόνο μαζί τους απ’ ό,τι στον πραγματικό κόσμο με τους φίλους μας, όταν αρχίζουμε να συγκρίνουμε τη ζωή μας με όσα βλέπουμε στις πλατφόρμες ή όταν εκτιθέμεθα σε αναρτήσεις που μας αφορούν – όχι όμως για καλό λόγο.

Αν, επιπλέον, μας αποσπούν από τη δουλειά ή μας ωθούν σε ανταγωνιστικές σκέψεις και συμπεριφορές, τότε η επίδρασή τους γίνεται πιο επιβαρυντική. Όταν αυτή η συνθήκη συνδέεται με άγχος, στρες ή καταθλιπτική διάθεση και μας οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη χρήση, τότε μιλάμε πλέον για υπερβολική χρήση.

Η διευκρίνιση αυτή είναι απαραίτητη για να περάσουμε σε πρόσφατη μελέτη σχετικά με την υπερβολική χρήση των social media. Για την ακρίβεια, είναι η πρώτη μελέτη του είδους της που εξετάζει πώς η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συνδέεται με την εμπιστοσύνη των ανθρώπων σε fake news, καταγράφοντας τις πιθανές αντιδράσεις τους – όπως κλικ, like και κοινοποιήσεις.

Διευκρινίστηκε ότι οι ψευδείς ειδήσεις χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

• την ακούσια παραπληροφόρηση, όταν διαδίδονται χωρίς πρόθεση,
• τη σκόπιμη διασπορά ψευδών ειδήσεων, όταν στόχος είναι η εξαπάτηση του κοινού.

Η μελέτη έδειξε ότι τα άτομα που βιώνουν μεγαλύτερη δυσφορία και αρνητικές συνέπειες από τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι πιο πιθανό να πιστεύουν ψευδείς ειδήσεις.

Οι ερευνητές του Michigan State University διαπίστωσαν ότι οι «προβληματικοί χρήστες», οι οποίοι –σύμφωνα με τους επιστήμονες– εμφανίζουν μοτίβα που παραπέμπουν σε εθιστική συμπεριφορά, είναι πιο πιθανό να αλληλεπιδρούν με τέτοιο περιεχόμενο (κάνοντας κλικ, like, σχόλια ή κοινοποιήσεις), ανεξάρτητα από την ακρίβειά του.

iStock

Τα ευρήματα δείχνουν μια συμπεριφορική σύνδεση μεταξύ της υπερβολικής χρήσης των social media και της ευαισθησίας στην παραπληροφόρηση, «εγείροντας ανησυχίες σχετικά με τον ρόλο των ψηφιακών συνηθειών στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης».

Ο Dar Meshi, αναπληρωτής καθηγητής στο Michigan State University και συν-συγγραφέας της μελέτης εξήγησε: «Διαπιστώσαμε πως αυτή η υπερβολική χρήση σχετίζεται με μια μεγαλύτερη τάση να πιστεύουμε και να ασχολούμαστε με την παραπληροφόρηση».

Μαζί με την συνεργάτιδά του, Maria D. Molina, διεξήγαγαν ένα διαδικτυακό πείραμα με 189 συμμετέχοντες, ηλικίας από 18 έως 26 ετών. Παρουσιάστηκαν 20 ειδησεογραφικά άρθρα με τη μορφή αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα δέκα ήταν αληθινά και τα άλλα δέκα ψευδή.

Αξιολογώντας την κρίση αξιοπιστίας των συμμετεχόντων απέναντι σε αυτά τα άρθρα, τις προθέσεις τους να κάνουν κλικ, να σχολιάσουν, να κάνουν like και να κοινοποιήσουν αναρτήσεις, καθώς και τον βαθμό προβληματικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο εντονότερα ήταν τα συμπτώματα προβληματικής χρήσης, τόσο πιο πιθανό ήταν οι χρήστες:

• να πιστέψουν ότι οι ψεύτικες ειδήσεις είναι πραγματικές,
• να αλληλεπιδράσουν με ειδησεογραφικές αναρτήσεις ανεξάρτητα από το αν ήταν αληθείς ή όχι,
• να θέλουν να κάνουν κλικ σε αναρτήσεις με ψευδείς ειδήσεις.

Οι ερευνητές εξέφρασαν την ελπίδα ότι τα ευρήματά τους θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν επαγγελματίες ψυχικής υγείας, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στις προσπάθειες περιορισμού της διάδοσης ψευδών πληροφοριών, αλλά και να στηρίξουν το έργο όσων εργάζονται με άτομα που δυσκολεύονται να διαχειριστούν τη χρήση των social media.