ΠΑΤΕΡΑΣ Ή ΜΗΤΕΡΑ; ΠΟΙΟΣ ΜΕΤΡΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Επηρεάζει περισσότερο την υγεία του παιδιού η αλληλεπίδραση με τη μητέρα ή τον πατέρα; Τι δείχνει νέα έρευνα.

Ενοχικοί γονείς, ακούστε: Η επιστήμη σας έχει νέα που αφορούν την υγεία των παιδιών σας και πόσο μπορείτε να την επηρεάσετε! Τι καινούργιο φέρνουν; Κάτι που φαίνεται να ανατρέπει τις ισορροπίες ανάμεσα σε μητέρα, πατέρα και παιδί.

Για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, κοινωνικοί επιστήμονες απέδιδαν σειρά χρόνιων προβλημάτων ψυχικής υγείας στη δυσλειτουργική σχέση μεταξύ βρέφους και μητέρας. Τέτοιες μητέρες χαρακτηρίζονταν ως αυταρχικές, απορριπτικές, δεσποτικές ή αμφιθυμικές.

Αργότερα, προστέθηκαν έρευνες που έδειξαν ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν σε νοικοκυριά με υψηλό στρες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για προβλήματα υγείας όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης, καθώς και η πρόωρη θνησιμότητα αργότερα στη ζωή τους.

Γενικά, το στρες που δημιουργεί το οικογενειακό περιβάλλον από τη βρεφική ηλικία είχε συνδεθεί με την υγεία μας, λειτουργώντας επιβαρυντικά όπως και κάθε είδους στρες. Κυρίως η συνθήκη συσχετιζόταν με το στιλ γονεϊκής μέριμνας ενός από τους δύο γονείς, συνηθέστερα της μητέρας. Οι πατέρες, βλέπετε, δεν εξετάζονταν το ίδιο συχνά από τους ερευνητές.

Αυτό λοιπόν άλλαξε.

Η ανακάλυψη που αμφισβητεί δεδομένα δεκαετιών

Σε μακροχρόνια μελέτη που έκαναν ερευνητές του Pennsylvania State University σε 292 οικογένειες, το στιλ ανατροφής από την πλευρά του πατέρα συνδέθηκε με την υγεία της καρδιάς του παιδιού χρόνια αργότερα. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι –προς μεγάλη τους έκπληξη– δεν βρέθηκε ανάλογη σύνδεση με τις μητέρες.

iStock

Στη δημοσίευση της εργασίας, που έγινε στο Health Psychology, οι επιστήμονες παρατήρησαν τριμερείς αλληλεπιδράσεις μεταξύ βρεφών 10 μηνών, των πατέρων τους και των μητέρων τους. Στη συνέχεια, έλεγξαν τις οικογένειες όταν τα παιδιά ήταν 2 και 7 ετών.

Αυτό που είδαν είναι ότι οι πατέρες που ήταν λιγότερο προσεκτικοί στα 10 μηνών παιδιά τους ήταν πιθανό να έχουν πρόβλημα στη συν-γονεϊκή μέριμνα ή να ανταγωνίζονται τις μητέρες για την προσοχή των τέκνων τους.

Στην ηλικία των 7 ετών, τα παιδιά των πατέρων που είχαν τέτοια συμπεριφορά ήταν πιο πιθανό να έχουν δείκτες κακής καρδιακής ή μεταβολικής υγείας, όπως φλεγμονή και υψηλό σάκχαρο στο αίμα.

Στη συγκεκριμένη μελέτη, «η συμπεριφορά των μητέρων δεν είχε το ίδιο αποτέλεσμα», διευκρίνισε ο Δρ Alp Aytuglu, συγγραφέας της εργασίας.

Ο μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Κολέγιο Υγείας και Ανθρώπινης Ανάπτυξης του Penn State πρόσθεσε ότι «αναμέναμε ότι η οικογενειακή δυναμική και από τα τρία μέλη της οικογένειας θα επηρέαζε την ανάπτυξη του παιδιού. Σε αυτή την περίπτωση, ήταν μόνο οι πατέρες. Όταν η συμπεριφορά του πατέρα στις τριμερείς αλληλεπιδράσεις είναι αρνητική, αρχίζουμε να βλέπουμε πώς αυτή η αρνητικότητα διαχέεται, ενδεχομένως, στην οικογένεια και τελικά να επηρεάζει την υγεία του παιδιού».

Η Hannah M.C. Schreier, αναπληρώτρια καθηγήτρια βιοσυμπεριφορικής υγείας στο Penn State και συγγραφέας της εργασίας, τόνισε πως «αυτό δεν σημαίνει ότι μόνο οι μπαμπάδες έχουν σημασία και όχι οι μαμάδες. Υποδηλώνει, ωστόσο, ότι η θετική εμπλοκή των πατέρων κατά τη βρεφική και νηπιακή ηλικία βελτιώνει την υγεία ολόκληρης της οικογένειας».

iStock

Ο ανταγωνισμός μεταξύ πατέρα και μητέρας και η υγεία του παιδιού

Για την καλύτερη δυνατή κατανόηση της δυναμικής ολόκληρης της οικογένειας, οι ερευνητές του Penn State εξέτασαν 18λεπτες βιντεοσκοπημένες αλληλεπιδράσεις μητέρων, πατέρων και των παιδιών τους εν ώρα παιχνιδιού, σε δύο χρονικά σημεία. Αξιολόγησαν την ευαισθησία και το θετικό συναίσθημα των γονέων, καθώς και τη δυναμική της συν-γονεϊκής μέριμνας, πράγματα όπως η απόσυρση/αδιαφορία και ο μεταξύ τους ανταγωνισμός.

Η απόσυρση παρατηρήθηκε σε καταστάσεις στις οποίες ο πατέρας προσπαθούσε να αποσπάσει την προσοχή του παιδιού από τη μητέρα, με τον Δρ Aytuglu να σχολιάζει ότι «κυρίως οι άντρες, σε σύγκριση με τις μητέρες, μπορούν εύκολα να αποσυρθούν, όταν βλέπουν ότι δεν κερδίζουν».

Όταν τα παιδιά ήταν 7 ετών, οι ερευνητές πήραν δείγματα αίματος από τα δάχτυλά τους, για να μετρήσουν τέσσερις φλεγμονώδεις και μεταβολικούς δείκτες ενδεικτικούς του στρες.

Προέκυψαν οι εξής συσχετίσεις: οι πατέρες που ασχολούνταν πιο ευαισθητοποιημένα με τα μωρά τους ήταν καλύτεροι στη συν-γονεϊκή μέριμνα και τα παιδιά με γονείς που συνεργάζονταν καλύτερα εμφάνιζαν για μεγάλο χρονικό διάστημα χαμηλότερα επίπεδα επιβαρυντικών δεικτών υγείας (π.χ. C-αντιδρώσας πρωτεΐνης ή CRP).

iStock

Ως προς τον λόγο που συμβαίνει αυτό, οι ερευνητές πρότειναν πως βάσει της «υπόθεσης ευαλωτότητας του πατέρα», οι πατέρες αντιδρούν ιδιαίτερα συναισθηματικά στην ένταση μεταξύ των γονέων και ενδεχομένως συμπεριφέρονται με τρόπους που επηρεάζουν αρνητικά ολόκληρη την οικογένεια. «Ο ρόλος του πατέρα μπορεί έτσι να τον τοποθετεί μοναδικά ως κανάλι για σχεσιακό άγχος, διαμορφώνοντας τελικά την υγεία του παιδιού».

Μια άλλη εξήγηση, σύμφωνα με τους επιστήμονες, μπορεί να είναι το γεγονός ότι «τα παιδιά περνούσαν περισσότερο χρόνο κατ' ιδίαν με τις μητέρες τους και έτσι ήταν πιο ευαίσθητα στη συμπεριφορά των πατέρων τους, όταν ήταν όλοι μαζί».