ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΟΥ ΟΤΑΝ ΚΑΝΕΙΣ ΤΑΤΟΥΑΖ

Με ποιον τρόπο επηρεάζουν τα τατουάζ το ανοσοποιητικό σύστημα; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στα μελάνια τους, τη φλεγμονή και τις αλλεργίες;

Για κάποιους είναι μορφή αυτοέκφρασης, για άλλους μια αισθητική επιλογή που ακολούθησαν λόγω μόδας. Υπάρχουν εκείνοι που μέσα από τα τατουάζ δηλώνουν την ταυτότητά τους και εκείνοι που επιχειρούν να καλύψουν την απουσία της. Όπως κι αν το δεις, η τέχνη του σώματος έχει γίνει τόσο συνηθισμένη, που δύσκολα προκαλεί πλέον εντύπωση.

«Τα τατουάζ θεωρούνται γενικά ασφαλή, όμως τα διαθέσιμα στοιχεία υποδηλώνουν ότι τα μελάνια τους δεν είναι βιολογικά αδρανή. Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν εισάγονται ξένες ουσίες στο σώμα, αλλά πόσο τοξικές μπορεί και τι σημαίνει αυτό για τη μακροπρόθεσμη υγεία», αναφέρει η Manal Mohammed, λέκτορας Ιατρικής Μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Westminster.

Τι μπορεί να υπάρχει στα μελάνια των τατουάζ

Όπως αναφέρει η ειδικός, τα μελάνια αυτά περιέχουν χρωστικές ουσίες, συστατικά που βοηθούν στη διασπορά του μελανιού κάτω από το δέρμα, συντηρητικά που αποτρέπουν τη μικροβιακή ανάπτυξη και μικρές ποσότητες ακαθαρσιών. Το πρόβλημα είναι ότι πολλές από τις χρωστικές που χρησιμοποιούνται δεν σχεδιάστηκαν για χρήση στο ανθρώπινο σώμα, αλλά για βιομηχανικές εφαρμογές, όπως π.χ. βαφές αυτοκινήτων.

Ορισμένα μελάνια τατουάζ περιέχουν ίχνη βαρέων μετάλλων, που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις, υπερευαισθησία του ανοσοποιητικού και τοξικές επιδράσεις, όταν η έκθεση είναι παρατεταμένη.

Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί οργανικές ενώσεις, όπως τα αζωχρώματα και οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Τα πρώτα χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία υφασμάτων και πλαστικών και υπό συνθήκες (π.χ. παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο) μπορούν να διασπαστούν σε χημικές ενώσεις που έχουν συνδεθεί σε εργαστηριακές μελέτες με γενετικές βλάβες και καρκίνο. Οι δεύτεροι παράγονται κατά την ατελή καύση οργανικής ύλης και υπάρχουν στην αιθάλη, στα καυσαέρια και στα καμένα τρόφιμα. Τα μαύρα μελάνια μπορεί να περιέχουν τέτοιες ενώσεις, ορισμένες από τις οποίες ταξινομούνται ως καρκινογόνες.

unsplash Collins Lesulie

Τα έγχρωμα μελάνια, ειδικά τα κόκκινα, τα κίτρινα και τα πορτοκαλί, φαίνεται να συνδέονται συχνότερα με αλλεργικές αντιδράσεις και χρόνια φλεγμονή. Αυτό αποδίδεται εν μέρει στα μεταλλικά άλατα και στις αζωχρωστικές που περιέχουν, οι οποίες μπορούν να αποδομηθούν σε δυνητικά τοξικές ουσίες.

Το μελάνι κυκλοφορεί

Κατ' αρχάς, η διαδικασία του τατουάζ περιλαμβάνει την έγχυση μελανιού στο στρώμα του δέρματος κάτω από την επιφάνεια. Το σώμα αναγνωρίζει τα σωματίδια χρωστικής ως ξένο υλικό και τα ανοσοκύτταρα προσπαθούν να τα απομακρύνουν. Όμως, τα σωματίδια αυτά είναι μεγάλα και τελικά παγιδεύονται μέσα στα κύτταρα του δέρματος, κάτι που δίνει στη δημιουργία τον μόνιμο χαρακτήρα της.

Επιπλέον, σωματίδια χρωστικής μπορούν να μετακινηθούν μέσω του λεμφικού συστήματος και να συσσωρευτούν στους λεμφαδένες, δομές κρίσιμες για την άμυνά μας. Το γεγονός ότι σωματίδια μελανιού και πιθανόν τοξικές ουσίες καταλήγουν εκεί προκαλεί ερωτήματα σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους. Μέχρι στιγμής, πάντως, οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει σε σαφή συμπεράσματα για το τι σημαίνει αυτή η συσσώρευση για την ανθρώπινη υγεία.

iStock

Οι χρωστικές των τατουάζ και το ανοσοποιητικό μας

Ερευνητές διαπίστωσαν ότι το μελάνι απορροφάται από ανοσοκύτταρα στο δέρμα. Όταν αυτά τα κύτταρα πεθαίνουν, απελευθερώνουν χημικά σήματα που διατηρούν την άμυνά μας σε κατάσταση ενεργοποίησης, προκαλώντας φλεγμονή στους κοντινούς λεμφαδένες για χρονικό διάστημα που μπορεί να φτάσει ακόμη και τους δύο μήνες. Η ίδια μελέτη έδειξε ότι η παρουσία μελανιού στο σημείο όπου γίνεται ένα εμβόλιο μπορεί να επηρεάσει την ανοσολογική απόκριση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα τατουάζ καθιστούν τα εμβόλια επικίνδυνα ή αναποτελεσματικά. Υποδηλώνει όμως ότι οι χρωστικές ίσως παρεμβαίνουν στον μηχανισμό χημικής επικοινωνίας που χρησιμοποιούν τα ανοσοκύτταρα για να συντονίσουν την άμυνα του οργανισμού.

pexels Daria Liudnaya

Υπάρχει κίνδυνος καρκίνου;

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία που να συνδέουν άμεσα τα τατουάζ με καρκίνο στους ανθρώπους. Παρ’ όλα αυτά, εργαστηριακές μελέτες και μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι ορισμένες χρωστικές μπορούν να αποδομηθούν με την πάροδο του χρόνου ή όταν εκτεθούν σε υπεριώδη ακτινοβολία και laser αφαίρεσης, δημιουργώντας τοξικά ή ακόμη και καρκινογόνα παραπροϊόντα. Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί καρκίνοι χρειάζονται δεκαετίες για να εμφανιστούν και αυτό καθιστά δύσκολη την άμεση μελέτη του κινδύνου.

Καλύτερα τεκμηριωμένοι κίνδυνοι παραμένουν οι αλλεργικές και οι φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Το κόκκινο μελάνι φαίνεται να σχετίζεται περισσότερο με επίμονο κνησμό, πρήξιμο και κοκκιώματα, αντιδράσεις που μπορεί να εμφανιστούν μήνες ή και χρόνια μετά την εφαρμογή του τατουάζ. Σε ορισμένες περιπτώσεις πυροδοτούνται από έκθεση στον ήλιο ή από αλλαγές στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Όσο για την χρόνια φλεγμονή, αυτή έχει συνδεθεί με βλάβες στους ιστούς και αυξημένο κίνδυνο διαφόρων ασθενειών. Άτομα με αυτοάνοσα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό ίσως είναι πιο επιρρεπή.

iStock

Και οι λοιμώξεις παραμένουν υπαρκτός κίνδυνος. Όπως κάθε διαδικασία που διαπερνά το δέρμα, έτσι και η δερματοστιξία ενέχει κίνδυνο μόλυνσης. Η ανεπαρκής υγιεινή ή η χρήση μολυσμένου εξοπλισμού μπορεί να οδηγήσει σε λοιμώξεις, π.χ. από Staphylococcus aureus, ηπατίτιδα Β και C κ.ά.

Αν και η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, αυτό δεν σημαίνει ότι η τέχνη είναι ακίνδυνη. Η βασική ανησυχία αφορά τη σωρευτική έκθεση, καθώς όσο αυξάνονται τα τατουάζ, τα χρώματα και η συνολική επιφάνεια που καλύπτεται, τόσο αυξάνεται το χημικό φορτίο στο οποίο εκτίθεται ο οργανισμός. Σε συνδυασμό με την έκθεση στον ήλιο, τη γήρανση, τις μεταβολές στο ανοσοποιητικό ή τις διαδικασίες αφαίρεσης με laser, το φορτίο που φέρουν τα τατουάζ μπορεί να έχει συνέπειες τις οποίες η επιστήμη ακόμη προσπαθεί να κατανοήσει.