ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ ΛΟΓΟ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΓΕΝΝΟΥΝ ΞΑΠΛΩΜΕΝΕΣ; Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΘΑ ΣΕ… ΦΡΙΚΑΡΕΙ

Ψύχραιμα ρωτάμε: Αφού ιστορικά οι γυναίκες γεννούσαν όρθιες, τι άλλαξε στην πορεία και αναγκάστηκαν να γεννούν ξαπλωμένες;

Κατά το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του ανθρώπου ανά τον κόσμο, οι γυναίκες γεννούσαν όρθιες. Στην αρχαία Αίγυπτο γεννούσαν σε καθιστή ή ημικαθιστή θέση, χρησιμοποιώντας μάλιστα κάτι ειδικά τούβλα για να κάθονται πάνω τους. Καθιστές γεννούσαν οι γυναίκες και στην αρχαία Ρώμη, χρησιμοποιώντας ειδικές «καρέκλες τοκετού». Σε άλλες παραδοσιακές κοινωνίες, καθώς και στην αρχαία Ελλάδα, γεννούσαν όρθιες ή γονατιστές, γιατί αυτές οι στάσεις θεωρούνταν πιο φυσικές και βοηθητικές για την κάθοδο του εμβρύου. Για ποιον λόγο, λοιπόν, όλο αυτό άλλαξε και τους τελευταίους αιώνες η γυναίκα πρέπει στον τοκετό να είναι ξαπλωμένη;

«Υπάρχει μια γενικευμένη άγνοια μεταξύ των επαγγελματιών και των εγκύων σχετικά με τη φυσιολογία του τοκετού», λέει σε άρθρο η Janet Balaskas, ειδικός στους τοκετούς, συγγραφέας, δασκάλα yoga και ιδρύτρια του Active Birth Centre in the UK. Το 1982 η ίδια δημοσίευσε ένα «μανιφέστο ενεργού τοκετού» («active birth manifesto»), το οποίο αποτέλεσε τη βάση κέντρου της. Σε αυτό αναφέρει:

«Σε όλο τον κόσμο, και για χιλιάδες χρόνια, οι γυναίκες έχουν γεννήσει ελεύθερα, σε όρθια ή σκυμμένη στάση. Όποια και αν είναι η φυλή ή ο πολιτισμός... οι ίδιες όρθιες στάσεις ανέκαθεν κυριαρχούσαν. Ωστόσο, στις μεταβιομηχανικές χώρες οι γυναίκες περιορίζονται στο νοσοκομείο, σε ξαπλωμένες θέσεις. Αυτή η πρακτική είναι παράλογη, καθιστώντας τον τοκετό άσκοπα περίπλοκο και δαπανηρό, μετατρέποντας μια φυσική διαδικασία σε ιατρικό συμβάν και την επίτοκο σε παθητική ασθενή […] Κανένα άλλο είδος δεν υιοθετεί μια τόσο μειονεκτική θέση σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή».

iStock

Μαζί της συμφωνούν και άλλοι ειδικοί. «Στην πραγματικότητα, ο τοκετός με τη γυναίκα ξαπλωμένη είναι ένα σχετικά σύγχρονο φαινόμενο», ανέφερε σε άρθρο του 2013 η Hannah Dahlen, καθηγήτρια μαιευτικής στο Πανεπιστήμιο Western Sydney της Αυστραλίας.

Γιατί οι γυναίκες στον τοκετό αντιμετωπίζονται σαν ασθενείς;

Οι γυναίκες γεννούν ξαπλωμένες τα τελευταία 300-400 χρόνια και αυτό το «οφείλουν» στον Γάλλο γυναικολόγο François Mauriceau (1637–1709), ο οποίος υποστήριξε ότι η θέση αυτή θα ήταν πιο άνετη και για την έγκυο αλλά και για τον (άντρα) γιατρό που θα αναλάμβανε να την ξεγεννήσει. Ήταν τότε που ξεκινούσε στην Ευρώπη η τάση να αναλαμβάνουν πλέον τους τοκετούς χειρουργοί γυναικολόγοι, παρά μαίες.

Ο Mauriceau, ο οποίος καταρχάς είχε σπουδάσει χειρουργική, αντιμετώπιζε την εγκυμοσύνη σαν ασθένεια. Σε βιβλίο του, του 1668, με τίτλο «Οι ασθένειες των γυναικών που κυοφορούν και βρίσκονται στο κρεβάτι της λοχείας», γράφει πως «Το καλύτερο και το πιο σίγουρο είναι να γεννούν στο κρεβάτι τους, για να αποφεύγουν την ταλαιπωρία και τον κόπο της μεταφοράς τους εκεί μετά».

Υπάρχουν, ωστόσο, και κάποιοι ακαδημαϊκοί που υποστηρίζουν πως τον τοκετό στο κρεβάτι επικύρωσε και ο Γάλλος Βασιλιάς Λουδοβίκος ο 14ος, ο οποίος λέγεται πως «απολάμβανε να παρακολουθεί γυναίκες να γεννούν. Καθώς, όμως, απογοητευόταν από την ασαφή εικόνα του τοκετού σε σκαμπό, προώθησε τη νέα ανακλινόμενη θέση». Η στάση λοιπόν αυτή καθιερώθηκε –ανεξάρτητα από το αν βόλευε πραγματικά ή όχι τις γυναίκες– απλά γιατί έτσι αποφάσισαν κάποιοι άντρες, ο καθένας για τους δικούς του λόγους.

Τι λέει η επιστήμη;

Ο βασικός λόγος που οι γυναίκες για χιλιετίες γεννούσαν όρθιες ή καθιστές είναι απλός: η βαρύτητα. Δεν είναι τυχαίο –όσες έχουν γεννήσει φυσιολογικά σε πιο ελεύθερα περιβάλλοντα, όπως π.χ. στο νερό, το ξέρουν– πως η φυσική τάση της γυναίκας τη στιγμή εκείνη είναι να γέρνει εμπρός και όχι, βέβαια, να ξαπλώνει, ακουμπώντας ίσως τα χέρια σε ένα χαμηλό στήριγμα.

iStock

Ανασκόπηση μελετών του 2013 σε περισσότερες από 5.200 γυναίκες έδειξε πως γυναίκες που γέννησαν όρθιες και εν κινήσει είχαν λιγότερες πιθανότητες να οδηγηθούν σε καισαρική τομή, σπανιότερη χρήση επισκληρίδιου για ανακούφιση από τον πόνο και λιγότερες πιθανότητες εισαγωγής των μωρών τους στη μονάδα νεογνών. Επίσης, ενδεχομένως να γεννούν και πιο γρήγορα. Η ανασκόπηση, ωστόσο, σημείωσε ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες για γυναίκες σε ομάδες υψηλού κινδύνου, καθώς ορισμένες μελέτες έχουν δείξει μεγαλύτερη απώλεια αίματος σε όρθιες θέσεις τοκετού.

Η Daghlen, πάντως, σημειώνει ότι η όρθια θέση έχει και άλλα οφέλη για τη μητέρα και το μωρό, όπως πιο αποτελεσματικές συσπάσεις, λιγότερο πόνος στη μήτρα, λιγότερες λαβίδες και καλύτερη οξυγόνωση του μωρού στη μήτρα, καθώς η αορτή δεν συμπιέζεται από αυτήν.

Τα καλά νέα είναι ότι στον δυτικό κόσμο υπάρχει πλέον επίγνωση της έννοιας του ενεργού τοκετού – μιας προσέγγισης που προωθεί την ικανότητα της μητέρας να κινείται ελεύθερα και ενστικτωδώς κατά τη διάρκεια του τοκετού και να υιοθετεί όρθιες στάσεις, αντί να βρίσκεται ανάσκελα δεμένη σε μηχανήματα και οθόνες. Ο τοκετός στο νερό, επίσης, έχει πια καθιερωθεί ως δυνατότητα σε πολλές χώρες.

Μπορεί λοιπόν τα ποσοστά καισαρικών να αυξάνονται, αλλά παράλληλα αυξάνεται και η απαίτηση των εγκύων για περισσότερη ελευθερία. Το να γνωρίζουν τις δυνατότητές τους για πιο ανακουφιστικό τοκετό είναι πάντα ωφέλιμο, όταν μαζί με τον γυναικολόγο θα αποφασίσουν την κατάλληλη μέθοδο για τις ίδιες.