ΥΓΙΕΙΝΟ ΤΡΟΦΙΜΟ ΠΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΕΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΕΝΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Επιστήμονες του Yale διαπίστωσαν ότι η βασική ουσία ενός τροφίμου που καταναλώνουμε καθημερινά για τα οφέλη και τη νοστιμιά του γίνεται καύσιμο για τον καρκίνο στο πάγκρεας.

Υπάρχουν στ’ αλήθεια διατροφικές επιλογές που μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης ή εξάπλωσης του καρκίνου; Η έρευνα γύρω από τη νόσο συνεχίζει να δίνει ενδιαφέροντα και ελπιδοφόρα ευρήματα, όσο και αντιφατικά πολλές φορές, κάνοντας το τι πρέπει ή δεν πρέπει να τρώμε όλο και πιο περίπλοκο. Φταίει ή όχι η ζάχαρη; Είναι κακοί όλοι οι υδατάνθρακες και τι ισχύει για τα λιπαρά;

«Τα καρκινικά κύτταρα εμφανίζουν αξιοσημείωτη ικανότητα να οργανώνουν μεταβολικές προσαρμογές για να επιβιώσουν και να πολλαπλασιαστούν. Τέτοιες μεταβολικές προσαρμογές, που περιλαμβάνουν τον μεταβολισμό των υδατανθράκων, των αμινοξέων και των λιπιδίων, έχουν δείξει ότι συμβάλλουν επίσης στην παθολογική εξέλιξη κατά την πρόοδο του καρκίνου και στην αντίσταση στις θεραπείες», σημειώνουν οι ερευνητές σχετικής μελέτης, εξηγώντας γιατί είναι δύσκολο να φταίει αμιγώς το ένα ή το άλλο διατροφικό στοιχείο.

Μια από τις τελευταίες έρευνες έδειξε ότι τα λιπαρά είναι πιο επικίνδυνα από τα σάκχαρα στον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού. Τώρα, μια νέα μελέτη για το πορογενές αδενοκαρκίνωμα παγκρέατος (PDAC), τη συνηθέστερη και πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου στο όργανο, ξαναβάζει στο στόχαστρο τα λιπαρά και το είδος που βοηθά τα καρκινικά κύτταρα. Τα ευρήματα, που δημοσιεύονται στο Cancer Discovery, θα τα έλεγες απροσδόκητα, αφού έρχονται να γκρεμίσουν την εικόνα για ένα από τα πολυτιμότερα τρόφιμα, πυρήνα της μεσογειακής διατροφής: το ελαιόλαδο.

Το πορογενές αδενοκαρκίνωμα παγκρέατος (PDAC) είναι η συνηθέστερη και πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου στο όργανο αυτό, με πενταετή επιβίωση 10-14%. iStock

Τα «καλά» και «κακά» λιπαρά για τον καρκίνο

Η συμβουλή για περιορισμό των λιπαρών ώστε να μικραίνει ο κίνδυνος καρκίνου φαίνεται πως δεν αρκεί, σύμφωνα με τον Christian Felipe Ruiz, PhD, ερευνητή στο Yale School of Medicine και επικεφαλής της μελέτης, που τόνισε ότι είναι «το είδος και όχι απλώς η συνολική περιεκτικότητα σε λιπαρά που θα επηρεάσει τις εξελίξεις».

Ο Δρ Ruiz με την ομάδα του εξέτασαν 12 διαφορετικές δίαιτες υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά για να δουν πώς αλληλεπιδρούν με τα καρκινικά κύτταρα σε ποντίκια με γενετική προδιάθεση για νόσο παρόμοια με το ανθρώπινο PDAC. Κάθε διατροφικό μοτίβο περιείχε τον ίδιο αριθμό θερμίδων, με μόνη διαφορά την πηγή λιπαρών.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μια διατροφή πλούσια σε ελαϊκό οξύ, το μονοακόρεστο ω-9 λιπαρό οξύ που κυριαρχεί στο ελαιόλαδο και υπάρχει σε τροφές όπως το αβοκάντο και οι ξηροί καρποί, επιτάχυνε την ογκογένεση. Στον αντίποδα, τα πολυακόρεστα ω-3 λιπαρά οξέα, κυρίως από ιχθυέλαια, επιβράδυναν την εξέλιξη του καρκίνου και συνδέθηκαν με 50% μείωση στην ανάπτυξη ή βαρύτητα της νόσου σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.

Τα ω-3 λιπαρά οξέα, κυρίως από ιχθυέλαια, επιβράδυναν την εξέλιξη του καρκίνου και συνδέθηκαν με 50% μείωση στην ανάπτυξη ή βαρύτητα της νόσου. iStock

Πώς το ελαϊκό οξύ ευνοεί τον καρκίνο

Είναι παράδοξο μια ουσία που ξεχωρίζει για τα καρδιοπροστατευτικά της οφέλη –και η οποία, στο παρελθόν, είχε συνδεθεί με πιθανή προστασία έναντι καρκίνων του εγκεφάλου– να θεωρείται καύσιμο για έναν καρκίνο με πενταετή επιβίωση στο 10% με 14%. Η έρευνα για τους εμπλεκόμενους μηχανισμούς έδειξε ότι το ελαϊκό οξύ προστατεύει τα κύτταρα από την οξείδωση λιπιδίων και τη σιδηρόπτωση (ferroptosis), ένα είδος «προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου» σχεδιασμένο να ενεργοποιείται όταν τα κύτταρα κινδυνεύουν να προκαλέσουν βλάβη ή να εξαλλαγούν σε καρκινικά.

Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, όταν τα λιπαρά οξέα ενσωματώνονται στις μεμβράνες των κυττάρων του παγκρέατος, τα χημικά τους χαρακτηριστικά επηρεάζουν το πόσο εύκολα θα υποστούν οξειδωτική βλάβη. Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα είναι πιο ευάλωτα στην οξείδωση, ωθώντας τα καρκινικά κύτταρα στη σιδηρόπτωση. Αντιθέτως, τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα είναι πιο ανθεκτικά στην οξείδωση και τα προφυλάσσουν από την αυτοκαταστροφή.

Ποιο είναι το ευάλωτο φύλο

Η μελέτη αποκάλυψε διαφορές ανάμεσα στα φύλα. Το ελαϊκό οξύ αποδείχθηκε καύσιμο για τον καρκίνο στα αρσενικά ποντίκια, χωρίς να παρατηρούνται αντίστοιχα αποτελέσματα στα θηλυκά. Από την άλλη, η αντικαρκινική ασπίδα των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων παρατηρήθηκε και στα δύο φύλα, με τον Δρ Ruiz να σχολιάζει ότι τα ευρήματα «πλειοδοτούν στο ότι το βιολογικό φύλο μπορεί να επηρεάσει τα μεταβολικά μονοπάτια του καρκίνου και αξίζουν περαιτέρω έρευνα».

Παρότι δεν έχει διενεργηθεί αντίστοιχη μελέτη σε ανθρώπους, ενδεχομένως η έρευνα με τα πειραματόζωα να λειτουργεί σαν καμπανάκι για διατροφικές προσαρμογές στις ομάδες υψηλού κινδύνου για καρκίνο παγκρέατος, όπως άτομα με χρόνια παγκρεατίτιδα, παχυσαρκία, διαβήτη ή οικογενειακό ιστορικό. Οι ερευνητές σχεδιάζουν να εξετάσουν αν η προσαρμογή της αναλογίας πολυακόρεστων και μονοακόρεστων λιπαρών οξέων στη διατροφή μπορεί να βελτιώσει τις εκβάσεις σε ανθρώπους που νοσούν ήδη με την κακοήθεια.