ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΑΡΤΥΡΑ Η ΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΛΙΣΕΙΣ ΤΟΥ;

Το ήξερες ότι η γραφολογία μπορεί να αποδειχτεί μια πολύ έγκυρη επιστήμη που μαρτυρά σε τι θα πετύχαινε το παιδί σου μεγαλώνοντας; Διάβασε όσα αποκάλυψε ειδικός στο OW.

«Η Φαίδρα έχει ασχοληθεί με τη μουσική, ε;» μου λέει μια μέρα η Ιωάννα Κουρκούλη, η κοινωνιολόγος, γραφολόγος, σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού, που έχει μιλήσει και παλαιότερα στο OW, κρατώντας ένα πρόχειρο σημείωμα της κόρης μου. Με ξάφνιασε, γιατί πράγματι πήγαινε για ένα διάστημα στο ωδείο, αλλά δεν το έχω αναφέρει ποτέ στην Ιωάννα. Το είδε, όμως, στη γραφή της. Στη συνέχεια την παρακάλεσα να μου δώσει κι άλλες πληροφορίες για όσα μαρτυρά ο γραφικός της χαρακτήρας.

Μου είπε μεγάλες αλήθειες για στοιχεία της προσωπικότητάς της, κάθως έχει εκπαιδευτεί στη συμβουλευτική Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού, αλλά μου εξήγησε ότι το προφίλ ενός έφηβου –και μια αναλυτική αναφορά που να καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις– δεν γίνονται «στο πόδι». Απαιτείται συγκεκριμένη και αρκετά αυστηρή διαδικασία.

Η κόρη μου είναι 15,5 ετών, θα φοιτήσει του χρόνου στην Α’ Λυκείου, οπότε νιώθω πως είναι μια καλή χρονική στιγμή για να ασχοληθούμε με το ποια κατεύθυνση θα είχε νόημα να ακολουθήσει αναφορικά με τη σχολική της πορεία, και ενδεχομένως να προσανατολιστούμε σε κάποιον τομέα σπουδών για το μέλλον. Η Ιωάννα συμβούλευει, ωστόσο, ο ΣΕΠ με τη βοήθεια της Γραφολογίας να γίνεται λίγο αργότερα, τουλάχιστον στα μισά της Α’ Λυκείου, ώστε να έχει αναπτυχθεί περισσότερο η ωριμότητα του παιδιού.

Η γραφολόγος Ιωάννα Κουρκούλη. Φωτογραφία: Ανδρέας Σιμόπουλος

Λίγες ημέρες αργότερα, πάντως, αφού έκανε μια συνέντευξη με την κόρη μου και μελέτησε ένα πιο καθαρογραμμένο κείμενό της, μου έστειλε το προφίλ και την αναφορά της. Πραγματικά μας άνοιξε τα μάτια, καθώς πρότεινε, αιτιολογώντας το γιατί, ακαδημαϊκά μονοπάτια που δεν είχαμε σκεφτεί και πλέον μπαίνουμε στη διαδικασία να το κάνουμε.

Η Ιωάννα μου είπε πολλά για όσα μπορεί να αποκαλύψει η γραφή ενός παιδιού για τις κλίσεις του, τα οποία είμαι σίγουρη πως αν έχεις παιδί στην εφηβεία σε ενδιαφέρει να μάθεις.

Από ποια ηλικία έχει νόημα να μελετήσεις τη γραφή ενός μαθητή για να βγάλεις συμπεράσματα για τις κλίσεις του και γιατί;

Σε θεωρητικό επίπεδο, αρχίζουμε να αναλύουμε την γραφή όταν πια έχει σταθεροποιηθεί ο χαρακτήρας της. Δηλαδή ο γράφων πρέπει να έχει κατοχυρώσει την γραφική του ευχέρεια και να μην έχει αποδιοργάνωση στο γραφικό του νήμα. Η αποδιοργάνωση προκύπτει είτε από την πολύ μεγάλη ηλικία, είτε από προβλήματα υγείας, είτε από την πολύ μικρή ηλικία.

Η ΓΡΑΦΟΛΟΓΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΩΣ ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.

Πέραν όμως των γραφικών νόμων, έχει νόημα να χρησιμοποιήσουμε κάποιο ψυχομετρικό εργαλείο σε παιδιά που είναι γύρω στην Α' Λυκείου, ώστε να έχουν μια σχηματοποιημένη άποψη για το πώς είναι δομημένα τα βασικά μαθήματα –Αρχαία, Μαθηματικά, Φυσική, Βιολογία κ.λπ.– και στην πρώτη επαφή με τον σύμβουλο να γνωρίζουν τι τους είναι πιο προσφιλές και ποιο αντικείμενο συμπαθούν λιγότερο. Φυσικά, υπάρχουν παιδιά των οποίων η ωριμότητα μπορεί να υποστηρίξει και νωρίτερα την διαδικασία συμβουλευτικής, αλλά θεωρώ ότι σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται μία επανεκτίμηση σε δεύτερο χρόνο, ώστε να είναι πιο ασφαλή τα συμπεράσματα για το παιδί και το περιβάλλον του. Άλλωστε, δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι η περίοδος της εφηβείας χαρακτηρίζεται από πολλές αλλαγές και σκαμπανεβάσματα, επομένως εκτιμώ ότι ως σύμβουλοι οφείλουμε να δώσουμε στα παιδιά τον χρόνο που χρειάζονται, καθώς και το δικαίωμα να αλλάξουν γνώμη.

Τι μπορεί να αποκαλύψει η γραφολογία για τις κλίσεις ενός εφήβου, αλλά ενδεχομένως και για τις δυσκολίες του;

Η γραφολογία χρησιμοποιείται σε όλες τις εκφάνσεις της ως ψυχομετρικό εργαλείο. Ανάλογα και στον σχολικό επαγγελματικό προσανατολισμό. Εκτός από τους βασικούς πυλώνες της προσωπικότητας –διανοητική δραστηριότητα, ευαισθησία, κοινωνικότητα, προσαρμοστικότητα, δραστηριότητα–, προκύπτουν με μεγάλη σαφήνεια από τη διαδικασία περιφερειακοί παράγοντες που συνθέτουν την προσωπικότητα του ανθρώπου. Ενδεικτικά αναφέρω: Εσωστρέφεια, εξωστρέφεια, κοινωνική προσαρμοστικότητα, αλλοκεντρισμός, ενθουσιασμός, φιλοδοξία, ψυχική ανθεκτικότητα, αντοχή στις ματαιώσεις, ηγετικές τάσεις, νευρικότητα, οξυθυμία, ικανότητα εργασίας μέσα σε ομάδα, σωματική ανθεκτικότητα, αντοχή στην ματαίωση, παραγωγικός ή επαγωγικός συλλογισμός, φαντασία, επικοινωνιακές ικανότητες, υλιστικά ενδιαφέροντα, δυναμισμός, μαχητικότητα, ανασφάλεια, θέληση, συγκινητικότητα, ευγένεια, άγχος... Πραγματικά ο κατάλογος είναι ατελείωτος!

Δώσε μου ορισμένα παραδείγματα γραφής και πώς μπορεί να μεταφράζεται το καθένα, π.χ. ένα παιδί που κάνει πολύ πυκνά ή πολύ αραιά γράμματα, πολύ πιεσμένα ή όχι, τι μπορεί να σημαίνουν όλα αυτά; Τι παρατηρείς εσύ, πού δίνεις έμφαση;

Πρωτίστως ένα γραφολογικό χαρακτηριστικό από μόνο του δεν μας λέει τίποτα. Ο συνδυασμός και η σύνθεση σημείων είναι που μας δίνουν την εικόνα και αυτό που κάνει το μοναδικό γραφολογικό πορτρέτο. Είναι σαφές ότι αν μπούμε στην διαδικασία να μαζοποιήσουμε τα δείγματα γραφής, τότε όλοι όσοι γράφουν με πολύ στρογγυλές μορφές είναι πολύ ευαίσθητοι, ενώ όσοι έχουν οξύληκτα και απότομα κατεβάσματα στο γραφικό τους νήμα είναι πολύ επιθετικοί και καθόλου ευαίσθητοι. Καταλαβαίνετε ότι μία τέτοια προσέγγιση μας οδηγεί σε εσφαλμένα συμπεράσματα, δεν κρίνεται καθόλου επιστημονική, επομένως την αποφεύγουμε.

iStock

Παρ' όλα αυτά, αναλύοντας όλες τις γραφολογικές κατηγορίες, εξάγουμε ασφαλή αποτελέσματα, τα οποία περιλαμβάνουν παραπάνω από ένα χαρακτηριστικά της γραφής. Για παράδειγμα, εάν μία γραφή είναι πολύ τακτική, καθαρή και με σωστή αναλογία των ζωνών, οργανωμένη, τότε ο γράφων φαίνεται να έχει καλή και αντικειμενική κρίση. Εάν ωστόσο η ίδια γραφή του είναι ακανόνιστη σε πολλές κατηγορίες ή έχει κάποιου είδους υπερβολή, η κριτική του ικανότητα μετριάζεται.

Εγώ παρατηρώ συνήθως το πιο έντονο χαρακτηριστικό της κάθε γραφής και έπειτα τα κυρίαρχα σημεία. Αυτά δηλαδή τα οποία σκιαγραφούν την γραφή. Εάν τα αναφέρω, θα μπορεί κάποιος να καταλάβει τι είναι αυτό που βλέπω χωρίς να το έχει δει. Και βέβαια, την γενική εικόνα.

Τι περιλαμβάνει η αξιολόγηση πέρα από το να δεις το γραπτό του παιδιού; Ποια είναι τα βήματα;

Προτού γίνει οποιαδήποτε αξιολόγηση –γραφολογική ή ηλεκτρονική– προαπαιτείται να γίνει μία συνεδρία με το παιδί. Η συνεδρία έχει τη μορφή συνέντευξης και διαρκεί περίπου μία ώρα. Οι ερωτήσεις που τίθενται καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα. Το παιδί καλείται να δώσει πληροφορίες για την δομή της οικογένειάς του, την σχέση του με αυτήν, τις προτιμήσεις του στο σχολικό πλαίσιο και τις αποδόσεις του, αλλά και τα όνειρά του για το μέλλον, την καθημερινότητά του, την κοινωνικότητά του, την σχέση με τους φίλους, τις παρέες και τον εαυτό του. Σε αυτό το πλαίσιο κινείται εν γένει η συνάντησή μας και, βέβαια, εάν κάτι απασχολεί περισσότερο τον έφηβο τη δεδομένη στιγμή και θελήσει να το επικοινωνήσει, είμαι πάντοτε δεκτική.

iStock

Οποιαδήποτε πληροφορία θελήσει κάποιος να επικοινωνήσει, είτε λεκτικά, είτε εξωλεκτικά, έχει βαρύτητα και πραγματικά ίσως αποτελεί ένα κομμάτι από το μωσαϊκό του παιδιού. Οφείλουμε να είμαστε σε εγρήγορση, καθώς και να αξιολογούμε συνετά την πληροφορία που μας δίνεται. Έπειτα από την ολοκλήρωση της συνέντευξης και αφού έχω παραλάβει το δείγμα γραφής, χρειάζομαι κάποιο διάστημα για να αναλύσω τη γραφή, να αξιολογήσω τις προτάσεις που προκύπτουν και να φτιάξω μία ολοκληρωμένη αναφορά επαγγελματικού προσανατολισμού. Τέλος, κάνουμε εκ νέου ένα ραντεβού για να παραδώσω την αναφορά στο παιδί και στους γονείς και να τη συζητήσουμε.

Μπορεί η γραφολογία μόνη της να αποτελέσει μέσο για την επιλογή σπουδών και επαγγέλματος;

Ο αναλυτικός γραφολόγος μπορεί να αναγνωρίσει τις κλίσεις κάποιου, καθώς και να απαντήσει σε συγκεκριμένα ερωτήματα. Γι’ αυτό κρίνεται ως ένα καταπληκτικό εργαλείο για την επιλογή προσωπικού στους επαγγελματικούς χώρους. Εκεί τίθενται πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα, από τον εργοδότη κυρίως, τα οποία μπορεί να απαντήσει ο γραφικός χαρακτήρας του υποψηφίου καλύτερα από καθετί άλλο.

Στην περίπτωση των εφήβων, ωστόσο, θεωρώ ότι έχει νόημα να υπάρχει μία προσέγγιση περισσότερο εξειδικευμένη, διότι η διαδικασία απευθύνεται σε ανηλίκους και απαιτείται εκπαίδευση η οποία ξεπερνά τα όρια της αναγνώρισης των κλίσεων του ατόμου. Θέλει πολύ καλή γνώση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, των υφισταμένων σχολών και των μαθημάτων αυτών, των αλλαγών που γίνονται τη δεδομένη στιγμή στην εκπαίδευση, τις ψυχολογικές ζυμώσεις που προκύπτουν κατά την εφηβεία και, φυσικά, έχει νόημα ο γραφολόγος να έχει ένα εκπαιδευτικό υπόβαθρο συμβουλευτικής ή και ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών.

Ποιος είναι ο ρόλος του γονέα σε όλη αυτή τη διαδικασία;

Ο γονέας λειτουργεί επικουρικά. Δεν είναι απαραίτητη η παρουσία του, αλλά σε περίπτωση που δύναται να συμμετέχει στο τέλος της πρώτης συνεδρίας, με βοηθά πολύ να βγάλω συμπεράσματα για την ιδιοσυγκρασία του παιδιού. Πρωτίστως, οι επιλογές και η πορεία των εφήβων έχουν άμεση σχέση με την άποψη και την εικόνα –ίσως και με την φιλοδοξία– που έχουν οι γονείς τους για εκείνους και έπειτα, όπως προανέφερα, κάθε λεπτομέρεια έχει σημασία, ακόμη και τα ενδιαφέροντα του παιδιού στην παιδική ηλικία. Ποιος είναι πιο αρμόδιος να απαντήσει σε αυτά από τον γονέα;

Ποιο είναι το δυνατό και ποιο το αδύναμο σημείο της διαδικασίας σε σχέση με τα ψηφιακά τεστ Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού;

Η γραφολογία όπως έχω προαναφέρει είναι ένα απολύτως ασφαλές ψυχομετρικό εργαλείο, όταν φυσικά χρησιμοποιηθεί σωστά από τον ειδικό.

Στα θετικά της είναι ότι ο έφηβος δεν σπαταλά πολύ χρόνο για να «απαντήσει το τεστ», δεν προλαβαίνει να βαρεθεί ή να χάσει το ενδιαφέρον του, ενώ παραλλήλα δεν έχει τη δυνατότητα να προσπαθήσει να απαντήσει επιτηδευμένα κάπου ώστε να αλλοιώσει τα αποτελέσματα. Αυτές είναι συνήθεις παγίδες στα ψηφιακά εργαλεία, κυρίως αν δεν συνοδεύονται από συνέντευξη ειδικού.

Η γραφολογική ανάλυση έρχεται να δώσει λύση στα παραπάνω. Ο ειδικός γραφολόγος είναι σε θέση να φτιάξει ένα ολοκληρωμένο πορτρέτο βασιζόμενο πάνω σε κανόνες της φυσιολογίας και νευροψυχολογίας, για το οποίο δεν θα έχει σπαταλήσει χρόνο και κόπο κανείς, πλην του αναλυτή. Το πορτρέτο αυτό είναι κατά την άποψή μου το δυνατό χαρτί της διαδικασίας. Ως μητέρα, σύμβουλος και κοινωνιολόγος, θεωρώ ότι κάθε φορά που δίνω στον αναλυόμενο το ψυχογράφημά του, του δίνω μία χαρτογράφηση της ιδιοσυγκρασίας του για να τη χρησιμοποιήσει με τον καλύτερο για εκείνον τρόπο σε όποια ηλικία κι αν βρίσκεται. Λοιπόν, αυτό το καθιστά στα δικά μου μάτια  συνολικά ως ένα μεγάλο αβαντάζ, πόσο μάλλον στην εφηβεία που το άτομο ακόμη ζυμώνεται και ψάχνει το μονοπάτι του.

iStock

Παρ' όλα αυτά, οφείλω να αναφέρω πως αν η αναφορά του συμβούλου γραφολόγου δεν είναι συνδυαστική με κάποιο μικρής διάρκειας ψηφιακό εργαλείο, οι επιλογές επαγγέλματος είναι στοχευμένες μεν, λιγότερες όμως αριθμητικά και ορίζουν ένα γενικότερο πλαίσιο.

Παραδείγματος χάρη, αν ένα παιδί έχει μεγάλη παρατηρητικότητα, καλλιτεχνικές τάσεις και έντονο το αίσθημα της ανεξαρτησίας, ανάγκη για ελεύθερο επάγγελμα και ούτω καθεξής, ο γραφολόγος, κοιτάζοντας τις σχολές και ψάχνοντας στοχευμένα, θα προτείνει μία γκάμα δύο ή τριών σχολών, εν προκειμένω ίσως σχολή φωτογραφίας ή αρχιτεκτονική. Δίνει δηλαδή στο παιδί μία κατευθυντήρια γραμμή, η οποία μπορεί να αναπτυχθεί από τον έφηβο περαιτέρω.

Το ψηφιακό σύστημα, από την άλλη, παραθέτει πολύ μεγάλο αριθμό σχολών βασισμένο σε όλες τις σχολές του μηχανογραφικού. Έπειτα ο σύμβουλος ψάχνει βάσει της συνέντευξης ή της ανάλυσης σε ποιες θα ταίριαζε καλύτερα το παιδί.

Γι' αυτό και πολλοί γονείς προτιμούν και ζητούν να εφαρμόσουμε την συνδυαστική μέθοδο. Ένα ψηφιακό τεστ πολύ μικρότερης διάρκειας, που παραθέτει τις σχολές, και τη γραφολογική ανάλυση που δίνει ένα ολοκληρωμένο προφίλ του ατόμου.