ΘΑ ΖΟΥΣΕΣ ΜΕ 80.000 ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΣΕ ΕΝΑ ΠΛΟΙΟ-ΠΟΛΗ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΤΟΥ ΩΚΕΑΝΟΥ;

Πώς θα σας φαινόταν η ζωή σε μια αυτόνομη πλωτή πόλη με τραμ, πάρκα, νοσοκομείο και δεκάδες χιλιάδες κατοίκους; Το Freedom Ship (Πλοίο της Ελευθερίας) θέλει να γίνει η πρώτη, στη μέση του ωκεανού. Θα τα καταφέρει;

Πώς θα σας φαινόταν να περάσετε 1-2 χρόνια σε μια πλωτή κοινότητα μερικών εκατοντάδων στρεμμάτων με σχολεία, νοσοκομείο, εμπορικά κέντρα, πάρκα και μέσα μαζικής μεταφοράς; Αφήστε στην άκρη ναυτίες, θαλασσοφοβίες και αισθήματα θυμού από τα οποία ο Keiko –η όρκα που έπαιξε τον Willy– δεν απελευθερώθηκε ποτέ, και φανταστείτε για λίγο τη ζωής σας στο Freedom Ship, το «Πλοίο της Ελευθερίας». Δε θα σαλπάρει για λιμάνια ξένα –κανένα λιμάνι δεν θα το χωρά–, παρά θα ταξιδεύει ασταμάτητα στους ωκεανούς, κάνοντας τον γύρο του κόσμου σε μια διετία.

Η πρώτη κινητή πόλη της θάλασσας είναι ένα μεγαλόπνοο project δισεκατομμυρίων που γεννήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 από τον μηχανικό Norman Nixon, αλλά έμεινε στα συρτάρια της αμερικανικής εταιρείας Freedom Cruise Line International. Η ιδέα για το Freedom Ship έπεσε ξανά στο τραπέζι από τον νέο Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρείας, Roger Gooch, που δηλώνει «πολύ σίγουρος» ότι μπορούν να τα καταφέρουν χάρη στην εξέλιξη της τεχνολογίας.

Επί τούτω συστάθηκε νέα 12μελής διοικητική ομάδα, η οποία περιλαμβάνει κορυφαίους σχεδιαστές και ναυπηγούς, ενώ το μόνο που μένει είναι η χρηματοδότηση του project, κάτι ψιλά της τάξεως των 14-15 δισ. ευρώ για να ολοκληρωθεί σε 3 με 4 χρόνια. Εκεί εκτιμάται το κόστος για ένα μεγαθήριο τέσσερις φορές μακρύτερο από τα μεγαλύτερα σύγχρονα κρουαζιερόπλοια, με μήκος που θα αγγίζει τα 1,8 χλμ, πλάτος στα 250 μ. και ύψος 25 ορόφους πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Θέλω κότερα, ελικόπτερα, θέλω οικόπεδα

Το Freedom Ship έχει σχεδιαστεί για να μεταφέρει 50.000 μόνιμους κατοίκους, 10.000 επισκέπτες και ένα πλήρωμα 20.000 ατόμων που θα φροντίζουν για την εύρυθμη λειτουργία της πόλης. Κυρίως, θα είναι μια κοινότητα αυτόνομη, όπου οι κάτοικοι θα μπορούν να ζουν, να εργάζονται, να σπουδάζουν και να διασκεδάζουν χωρίς να χρειάζεται να βγουν στη στεριά για μήνες ή, αν χρειαστεί, να πετάγονται με σκάφη και αεροσκάφη (βλ. κότερα και ελικόπτερα).

Τα σχέδια προβλέπουν:

• Ένα στάδιο 15.000 θέσεων, ένα τεράστιο υδάτινο πάρκο και ένα ενυδρείο ανοιχτό για καταδύσεις από αδειούχους scuba divers.
• Μουσεία, συνεδριακό κέντρο, δύο πολυώροφα ξενοδοχεία, εστιατόρια και κλαμπ.
• Τραμ, περί τα 24 χλμ. λωρίδες κυκλοφορίας πεζών και 2 στρέμματα διάσπαρτων χώρων πράσινου.
• Διάδρομο προσγείωσης για μικρά εμπορικά αεροσκάφη και ιδιωτικά τζετ καθώς και 8 ελικοδρόμια.

ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΚΙΒΩΤΟΣ ΤΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ: ΕΝΑΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΣΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΥΔΑΤΑ, ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΟΠΟΙΟΥΔΗΠΟΤΕ ΚΡΑΤΟΥΣ.

Ένας φορολογικός παράδεισος στη μέση του ωκεανού

Αν προσπαθείτε κι εσείς να υπολογίσετε πόσα νεφρά θα μπορούσε να στοιχίσει η ζωή στο Freedom Ship –και η τσέπη σας είναι ταπεινή–, ίσως να το αφήσετε για να πιάσετε κάτι πιο εύκολο, ένα παζλ ή και βελονάκι, αφού τα μηδενικά προβλέπονται πολλά και άντε να κάνεις πράξεις. Η κινούμενη πλωτή πόλη θα είναι κάτι σαν Κιβωτός των πλουσίων, όπως, άλλωστε, το είχε φανταστεί ο Norman Nixon. Πολύ περισσότερο από το μεγαλύτερο κρουαζιερόπλοιο του κόσμου, ο ανατρεπτικός μηχανικός από τη Φλόριντα σχεδίαζε έναν φορολογικό παράδεισο στα διεθνή ύδατα, μακριά από τη δικαιοδοσία οποιουδήποτε κράτους.

Η ιδέα για το Πλοίο της Ελευθερίας, το όνειρο κάθε αναρχοκαπιταλιστή, βασίζεται στο κίνημα του seasteading, δηλαδή στη δημιουργία κοινοτήτων που θα έπλεαν ελεύθερες πέρα από την εμβέλεια των νόμων, κανονισμών και, κυρίως, φορολογιών υφιστάμενων κυβερνήσεων. Όπως τονίζει μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2011 στο περιοδικό Antipode, παρότι ακραίο ή και φαντασιοπληξία, το seasteading «αντανακλά τις προσπάθειες επίλυσης των αντιφάσεων που ενυπάρχουν στον καπιταλισμό: από τη μία πλευρά, την ανάγκη για τάξη και σχεδιασμό και, από την άλλη, την επιθυμία να καλλιεργηθεί και να εξυψωθεί η ατομική ελευθερία».

Τι δυσκολίες θα αντιμετώπιζε το Πλοίο της Ελευθερίας

Έρευνες γύρω από τη βιωσιμότητα ενός τέτοιου concept δείχνουν πως η υπόθεση θα κατέληγε σε ναυάγιο. Ένα μεγαθήριο 1,8 χλμ. δύσκολα θα άντεχε τις πιέσεις από τα ακραία φαινόμενα της ανοιχτής θάλασσας, όπως τα γιγαντιαία κύματα και οι τυφώνες. Έπειτα, εγείρονται και άλλα ζητήματα πέραν της μηχανικής. Με αφορμή τις ιδέες του seasteading, κάποιοι ερευνητές θέτουν ερωτήματα για το νομικό καθεστώς και τη διακυβέρνηση, όχι μόνο για το ποιος πληρώνει φόρους και πού, αλλά και εν γένει ποιος γράφει τους νόμους σε μια πλωτή πόλη 80.000 ανθρώπων στα διεθνή ύδατα.

Το Oceanix Busan στη Νότια Κορέα θα είναι η πρώτη πλωτή πόλη στον κόσμο, η οποία θα παράγει τη δική της ενέργεια, τροφή και νερό και θα μπορεί να αντέξει ισχυρές πλημμύρες. OCEANIX/BIG-Bjarke Ingels Group.

Άλλο ζήτημα αποτελεί το οικολογικό αποτύπωμα. Η μεταφορά του μοντέλου της τσιμεντούπολης στην επιφάνεια του ωκεανού θα έθετε σε κίνδυνο ολόκληρα θαλάσσια οικοσυστήματα με τη σκιά, τα απόβλητα και διατάραξη θαλάσσιας ζωής. Τέλος, πόσο εύκολα θα έπειθες μια οικογένεια να ζήσει (ημι)μόνιμα σε ένα περιβάλλον που, παρά τη σταθερότητα που υπόσχεται, δεν θα σταματούσε να κουνιέται;

Η πρώτη πλωτή πόλη χτίζεται στη Νότια Κορέα

Παρά τις αμφιβολίες για το Freedom Ship, η επιστήμη δεν αποκλείει παρεμφερή μοντέλα διαβίωσης, όπως η πλωτή και αμφίβια στέγαση, ως λύσεις για το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής, της ανόδου της θαλάσσιας στάθμης και της αύξησης του παγκόσμιο πληθυσμού. Σύμφωνα με εργασία που παρουσιάστηκε στο Παγκόσμιο Συνέδριο για τις Πλωτές Λύσεις 2019, βιώσιμοι οικισμοί χτισμένοι σε παλιές εξέδρες άντλησης πετρελαίου (jack-ups), τεράστιες φορτηγίδες και ημι-υποβρύχια πλοία θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν έως και το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού το 2050, ο οποίος εκτιμάται σε 8,1 δισ. ανθρώπους.

Το μέλλον χτίζεται ήδη στη Νότια Κορέα, με την κατασκευή της πρώτης κλιματικά ουδέτερης (carbon-neutral) πλωτής πόλης στον κόσμο, η οποία θα παράγει τη δική της ενέργεια, τροφή και νερό και θα μπορεί να αντέξει ισχυρές πλημμύρες. Το Oceanix Busan, όπως ονομάζεται το project που βρίσκεται υπό την αιγίδα του ΟΗΕ (UN-Habitat), είναι ένα σπονδυλωτό δίκτυο από τρεις πλωτές πλατφόρμες (φιλοξενίας, έρευνας και διαβίωσης), σχεδιασμένες με χαμηλό ύψος (έως 5 ορόφους).

Κάθε κομμάτι επιτελεί τον δικό του σκοπό, προσφέροντας από δωμάτια με θέα στο λιμάνι και παραδοσιακές κοινοτικές αυλές, μέχρι έναν εντυπωσιακό χειμερινό κήπο 3.500 τετραγωνικών μέτρων. Μέσα σε αυτό το ελεγχόμενο θερμοκήπιο, οι κάτοικοι προστατεύονται από το τσουχτερό κρύο του κορεατικού χειμώνα, ενώ παράλληλα παράγουν τη δική τους τροφή σε κάθετους υδροπονικούς πύργους. Η πόλη μπορεί να επιβιώσει τελείως αυτόνομα για 7 ημέρες, παράγοντας ρεύμα από φωτοβολταϊκά στις στέγες, πλωτά πάνελ που συλλέγουν και το νερό της βροχής, αλλά και μικρές ανεμογεννήτριες, ενώ θα γίνεται πλήρης ανακύκλωσης των απορριμμάτων και αναγέννηση του τοπικού θαλάσσιου βιότοπου.

Το αρχικό πλάνο προβλέπει η συνολική έκταση να φτάσει τα 6,3 εκτάρια (63 στρέμματα) και η πόλη να φιλοξενήσει 12.000 κατοίκους. Ωστόσο, ο σχεδιασμός αφήνει περιθώρια για περαιτέρω ανάπτυξη σε περισσότερες από 20 πλατφόρμες και αύξηση κατοίκων και επισκεπτών στα 100.000 άτομα.