ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΘΟΔΟΣ DARVO (ΠΟΥ ΣΥΝΗΘΙΖΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΖΕΙ Ο ΤΡΑΜΠ);

Μάθε να αναγνωρίζεις τη χειριστική μέθοδο DARVO, ώστε να αποφύγεις τις συνέπειές της και να προστατέψεις την ψυχική υγεία σου.

Φαντάσου ότι εκφράζεις ένα παράπονο λέγοντας: «Με υποτίμησες μπροστά στους φίλους μας και αυτό με πλήγωσε». Αντί ο συνομιλητής σου να το ακούσει, η απάντηση που σου δίνει είναι: «Δεν έγιναν έτσι τα πράγματα. Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος/η. Δεν μπορώ να πω τίποτα χωρίς να παρεξηγηθώ».

Θες ένα ακόμα παράδειγμα; Εσύ λες «προσπάθησε σε παρακαλώ να είσαι στην ώρα σου όταν παίρνεις τα παιδιά από το σχολείο» και παίρνεις την απάντηση «σοβαρά τώρα; Μονίμως προσπαθείς να ελέγχεις τα πάντα. Εγώ κάνω ό,τι μπορώ κι εσύ συνέχεια γκρινιάζεις».

Τι κοινό έχουν τα δύο παραπάνω παραδείγματα; Οι απαντήσεις ακολουθούν ένα συγκεκριμένο μοτίβο. Αρχικά έρχεται η άρνηση, στη συνέχεια η επίθεση και, τέλος, η αντιστροφή των ρόλων θύματος και θύτη.

Καλώς ήρθες στον κόσμο της μεθόδου DARVO. Αν τα αρχικά δεν σου λένε κάτι, είναι πολύ πιθανό να έχεις γίνει μάρτυρας της εφαρμογής της τόσο στις προσωπικές σχέσεις όσο και στη δημόσια ζωή. Πολλοί πολιτικοί –τυχαίο θα είναι– την αξιοποιούν συστηματικά όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με κατηγορίες ή κριτική.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα αυτό το μοτίβο απέναντι σε κατηγορίες για ανάρμοστη σεξουαλική συμπεριφορά. Αρχικά αρνείται την εγκυρότητα των καταγγελιών, στη συνέχεια επιτίθεται στην αξιοπιστία και στα κίνητρα των γυναικών που τον κατηγορούν και τέλος παρουσιάζει τον εαυτό του ως θύμα μιας ευρύτερης συνωμοσίας εναντίον του.

Η ΜΕΘΟΔΟΣ DARVO ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΩΣΤΕ ΝΑ ΑΠΑΞΙΩΘΕΙ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΖΩΝΤΑ, ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΕΙ ΣΥΓΧΥΣΗ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΑ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ Η ΑΦΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΣΥΝΕΒΗ.

Αναλύοντας τη μέθοδο DARVO

Η μέθοδος DARVO (Deny, Attack, Reverse Victim and Offender) είναι μια τακτική χειραγώγησης μέσω της οποίας ένα άτομο αποποιείται την ευθύνη για τις πράξεις του και τη μεταφέρει σε εκείνον που έχει κακοποιήσει ή βλάψει. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που χρησιμοποιείται ώστε να απαξιωθεί η εμπειρία του επιζώντα, να δημιουργηθεί σύγχυση και τελικά να αλλάξει η αφήγηση για το τι πραγματικά συνέβη.

Αποτελείται από τρεις χαρακτηριστικές συμπεριφορές:

• Άρνηση (Deny). Στο πρώτο στάδιο, ο δράστης μπορεί να αρνηθεί εντελώς το περιστατικό ή να υποβαθμίσει τόσο τη συμπεριφορά του όσο και τα συναισθήματα του ανθρώπου που έχει πληγώσει. Συχνά χρησιμοποιεί εκφράσεις όπως ότι το άλλο άτομο είναι υπερβολικά ευαίσθητο ή παράλογο. Με αυτόν τον τρόπο μετατοπίζει τη συζήτηση από τη δική του συμπεριφορά στην αντίδραση του άλλου.
• Επίθεση (Attack). Ο δράστης περνά στην αντεπίθεση, αμφισβητώντας την αξιοπιστία, τον χαρακτήρα και τα κίνητρα του άλλου. Συχνά ανασύρει άσχετα περιστατικά από το παρελθόν προκειμένου να αποδυναμώσει τις καταγγελίες και να ισχυριστεί ότι ο άλλος είναι ψεύτης, αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχικής υγείας, κάνει κατάχρηση ουσιών.
• Αντιστροφή θύματος και θύτη (Reverse Victim and Offender). Στο τρίτο στάδιο, ο δράστης παρουσιάζει τον εαυτό του ως το πραγματικό θύμα. Υποστηρίζει ότι εκείνος δέχεται επίθεση, ότι αδικείται. Για παράδειγμα, μπορεί να ισχυριστεί ότι ο άλλος προσπαθεί να τον δυσφημίσει ή να του αποσπάσει χρήματα.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Πώς μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία;

Για έναν άνθρωπο που έχει ήδη βιώσει κακοποίηση, το να βλέπει την εμπειρία του να αμφισβητείται ή να απορρίπτεται αποτελεί μια δεύτερη μορφή τραυματισμού.

Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMC Women's Health (Μάιος 2021) εξέτασε τις εμπειρίες γυναικών που είχαν υποστεί σεξουαλική επίθεση αλλά δεν έγιναν πιστευτές από την αστυνομία. Οι ερευνητές βρήκαν ότι πολλές βίωσαν απώλεια εμπιστοσύνης προς την αστυνομία, δευτερογενή θυματοποίηση και έντονη αίσθηση ότι οι ίδιες έφεραν ευθύνη για όσα συνέβησαν, σημαντική μείωση της αυτοεκτίμησης, της αυτοπεποίθησης και της αίσθησης προσωπικής αξίας, αρνητικές επιπτώσεις στη συνολική υγεία και την ευημερία τους.

Αντίστοιχα, μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η χρήση της DARVO μπορεί να οδηγήσει τα θύματα στο να κατηγορούν τον ίδιο τους τον εαυτό για την κακοποίηση που υπέστησαν.

Η DARVO επηρεάζει, όμως, και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται την κατάσταση οι άνθρωποι γύρω από το θύμα και τον θύτη. Ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες αξιολογούσαν τους δράστες που χρησιμοποιούσαν τη συγκεκριμένη μέθοδο ως λιγότερο κακοποιητικούς, λιγότερο υπεύθυνους για τη σεξουαλική επίθεση και πιο αξιόπιστους σε σύγκριση με δράστες που δεν τη χρησιμοποιούσαν.

Την ίδια στιγμή, τα θύματα αξιολογούνταν ως λιγότερο αξιόπιστα, περισσότερο κακοποιητικά, ενώ οι συμμετέχοντες δήλωναν πιο πρόθυμοι να τιμωρήσουν εκείνα παρά τον δράστη.

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ DARVO ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΤΑ ΘΥΜΑΤΑ ΣΤΟ ΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΝ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΤΟΥΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΥ ΥΠΕΣΤΗΣΑΝ.

Πώς μπορώ να προστατευτώ από τη μέθοδο DARVO;

Αν και δεν είναι πάντα εύκολο, οι ψυχολόγοι Avigail Lev και Bayu Prihandito προτείνουν μια σειρά από πρακτικά βήματα που μπορούν να περιορίσουν την επιρροή της:

• Όσο καλύτερα κατανοείς το μοτίβο αυτής της χειριστικής τακτικής, τόσο πιο εύκολα θα το αναγνωρίζεις και θα διατηρείς τον έλεγχο των συναισθημάτων σου. Τα άτομα που έχουν εκπαιδευτεί στις τακτικές DARVO θεωρούν τους δράστες λιγότερο αξιόπιστους.
• Δώσε όνομα στη συμπεριφορά που βιώνεις και πες ξεκάθαρα τι είναι και τι δεν είναι αποδεκτό για σένα.
• Η βοήθεια από φίλους, συγγενείς ή ομάδες υποστήριξης μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στη σύγχυση και την αυτοαμφισβήτηση που προκαλεί η μέθοδος και να επιβεβαιώσει ότι η εμπειρία σου είναι πραγματική.
• Κράτα σημειώσεις με ημερομηνίες, ώρες και περιγραφές των γεγονότων. Μπορεί να είναι χρήσιμη και η διατήρηση υλικού, όπως π.χ. γραπτών μηνυμάτων.
• Ένας ειδικός μπορεί να σε βοηθήσει να επεξεργαστείς όσα έχεις βιώσει και να ανακτήσεις την ψυχική σου ισορροπία.

Κλείνοντας, αυτό που έχει σημασία είναι να μην ξεχνάμε ότι οι άνθρωποι που έχουν επιζήσει από κακοποίηση δεν φέρουν ευθύνη για όσα τους συνέβησαν. Η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στο άτομο που την άσκησε.