ΠΙΚΝΙΚ ΚΑΙ ΜΠΑΡΜΠΕΚΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ: OΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΑ ΓΕΥΜΑΤΑ

Πώς μπορείς να απολαύσεις με ασφάλεια το φαγητό στην παραλία; Οι ειδικοί επισημαίνουν τα βασικά που θα πρέπει να προσέξεις αν θέλεις να ψήσεις κοντά στη θάλασσα ή να μεταφέρεις το γεύμα σου από το σπίτι.

Όποιο στυλ διακοπών κι αν επιλέξουμε, οι περισσότεροι μάλλον συμφωνούμε ότι ένα γεύμα στην παραλία κατέχει ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα της καλοκαιρινής ανάπαυλας. Κάτι το κολύμπι που ανοίγει την όρεξη, κάτι το φυσικό περιβάλλον, ένα φαγοπότι κοντά στη θάλασσα είναι κάτι που σίγουρα θα επιδιώξεις. Αν μάλιστα θέλεις να αναβιώσεις το σκηνικό των παιδικών σου χρόνων (πολύχρωμα τάπερ με σπιτικούς κεφτέδες, σάντουιτς, φρούτα κ.λπ.), ίσως αποφασίσεις να φέρεις το φαγητό σου από το σπίτι ή και να ψήσεις κοντά στη θάλασσα – εφόσον επιτρέπεται, φυσικά.

Οι ειδικοί ζητούν να δώσεις προσοχή στη διαδικασία και επισημαίνουν τι πρέπει να προσέξεις για να αποφύγεις τα βακτήρια που αναπτύσσονται ταχύτερα στα τρόφιμα στις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού, εισβάλλουν στο γαστρεντερικό σύστημα και προκαλούν «αναστάτωση» στον οργανισμό. Η τροφική δηλητηρίαση, πέρα από το ότι είναι εξαιρετικά δυσάρεστη, μπορεί να αποτελέσει σοβαρό κίνδυνο για την υγεία.

Γιατί το φαγητό χαλάει πιο γρήγορα το καλοκαίρι;

Δεν είναι ιδέα σου ότι το καλοκαίρι οι τροφές αλλοιώνονται πιο εύκολα. Όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία, δεν αυξάνεται μόνο η διάθεσή μας για μπάνια και γεύματα σε εξωτερικούς χώρους. Αυξάνονται και οι συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη μικροοργανισμών στα τρόφιμα.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων στα τρόφιμα, ιδιαίτερα όταν αυτά παραμένουν για αρκετή ώρα εκτός ψύξης. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συστήνουν ιδιαίτερη προσοχή στα υπαίθρια γεύματα, στα πικνίκ και στα μπάρμπεκιου.

Το πρώτο συστατικό κάθε επιτυχημένης συνταγής είναι τα καθαρά χέρια

Σίγουρα δεν περίμενες τους ειδικούς να σου πουν να πλύνεις τα χέρια σου, αλλά όπως φαίνεται είναι κάτι που συχνά παρακάμπτεται. Όταν ένα τραπέζι στήνεται στην αυλή ή στην παραλία, όπου η πρόσβαση σε νερό και σαπούνι δεν είναι άμεση, οικογένεια και φίλοι πηγαινοέρχονται κι εσύ έχεις να ετοιμάσεις διάφορα, μπορεί να παραβλέψεις ότι τα χέρια σου μεταφέρουν μικροοργανισμούς από κινητά τηλέφωνα, χερούλια, σακούλες του σούπερ μάρκετ, κατοικίδια κ.ά.

iStock

O Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τοποθετεί την καθαριότητα ως τον πρώτο από τους πέντε βασικούς κανόνες ασφαλούς διαχείρισης τροφίμων, υπογραμμίζοντας ότι οι μικροοργανισμοί μεταφέρονται πολύ εύκολα από τα χέρια, τις πετσέτες και τις επιφάνειες στα τρόφιμα.

Πριν λοιπόν αρχίσεις να κόβεις τη ντομάτα για τη χωριάτικη, να ανακατεύεις το τζατζίκι ή να βάζεις τα σουβλάκια στη σχάρα, υπάρχει ένα βήμα που αξίζει περισσότερο από κάθε μυστικό μαγειρικής: να πλύνεις σωστά τα χέρια σου. Αν δεν έχεις νερό και σαπούνι στην παραλία, χρησιμοποίησε αντισηπτικό χεριών πριν και μετά την προετοιμασία κάθε γεύματος. Το ξέπλυμα με θαλασσινό νερό μπορεί να απομακρύνει την άμμο ή τη βρωμιά, αλλά δεν υποκαθιστά το σωστό πλύσιμο των χεριών.

Προσοχή στη διασταυρούμενη επιμόλυνση και στην παραλία

Η διασταυρούμενη επιμόλυνση, δηλαδή η μεταφορά μιας επιβλαβούς ουσίας από το ένα τρόφιμο στο άλλο, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς μετάδοσης τροφιμογενών παθογόνων μικροοργανισμών.

iStock

Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2012 αναφέρει ότι η διασταυρούμενη επιμόλυνση αποτελεί έναν από τους κυριότερους τρόπους μετάδοσης σαλμονέλας κατά την προετοιμασία των τροφίμων, με βασικές αιτίες την ανεπαρκή υγιεινή των χεριών, τη χρήση κοινών επιφανειών κοπής και σκευών για ωμά και έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, καθώς και τον ελλιπή καθαρισμό του όλου εξοπλισμού.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί εξηγούν ότι αν αποφασίσεις να μεταφέρεις τρόφιμα στη θάλασσα ή να κάνεις ένα μπάρμπεκιου στην παραλία, θα πρέπει απαραιτήτως να θυμάσαι τα εξής:

• Όταν γεμίζεις ένα φορητό ψυγείο, να συσκευάζεις καλά τα ωμά κρεατικά και να τα τοποθετείς χωριστά από τα υπόλοιπα τρόφιμα, ώστε οι χυμοί τους να μην έρθουν σε επαφή με τις έτοιμες προς κατανάλωση τροφές. Εάν έχεις τη δυνατότητα, χρησιμοποίησε δύο διαφορετικά ψυγεία.
• Πλύνε σχολαστικά τα πιάτα, τα δοχεία και τα σκεύη που ήρθαν σε επαφή με ωμό κρέας ή πουλερικά πριν τα χρησιμοποιήσεις για να σερβίρεις μαγειρεμένο φαγητό ή, ακόμα καλύτερα, διάλεξε διαφορετικά σκεύη μίας χρήσεως για τα ωμά και τα μαγειρεμένα τρόφιμα.
• Χρησιμοποίησε διαφορετικές επιφάνειες κοπής για το ωμό κρέας και για τα υπόλοιπα τρόφιμα και πλύνε τα χέρια σου σχολαστικά μετά την επαφή με ωμά κρεατικά. Μην ξεχνάς ότι τα γάντια μίας χρήσεως αποτελούν την ασφαλέστερη λύση, αρκεί να τα αλλάζεις αμέσως αφού έχεις πιάσει ωμό κρέας. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τους ειδικούς, μια καλή ιδέα είναι να ολοκληρώσεις την προετοιμασία των ωμών κρεατικών στο σπίτι και να τα μεταφέρεις έπειτα με ασφάλεια στην παραλία σε ένα ξεχωριστό, φορητό ψυγείο.
• Διατήρησε  τα τρόφιμα καλυμμένα μέχρι την ώρα του σερβιρίσματος. Οι μύγες, άλλα έντομα μα και τα αγαπημένα μας κατοικίδια μπορούν να μεταφέρουν μικρόβια και να μολύνουν τα τρόφιμα και τα σκεύη σερβιρίσματος.
• Βεβαιώσου ότι όλα έχουν ψηθεί στην κατάλληλη θερμοκρασία και μην θεωρήσεις υπερβολικό να χρησιμοποιήσεις ένα θερμόμετρο τροφίμων. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ, το θερμόμετρο τροφίμων αποτελεί βασική πρακτική για την επαλήθευση ότι το κρέας και τα πουλερικά έχουν φτάσει στην ασφαλή εσωτερική θερμοκρασία μαγειρέματος.

iStock

Η «ζώνη κινδύνου» των τροφίμων

Σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, η «ζώνη κινδύνου» για τα τρόφιμα αντιστοιχεί στο θερμοκρασιακό εύρος από 4°C έως 60°C, όπου τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται ταχύτατα, ακόμη και διπλασιάζοντας τον πληθυσμό τους μέσα σε περίπου 20 λεπτά.

Για τον λόγο αυτό, ευπαθή τρόφιμα όπως γαλακτοκομικά, αλλαντικά, τρόφιμα με σάλτσες κ.ά. δεν πρέπει να παραμένουν εκτός ψυγείου για περισσότερο από δύο ώρες. Όταν η εξωτερική θερμοκρασία υπερβαίνει τους 32°C, όπως συμβαίνει συχνά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το ασφαλές χρονικό όριο μειώνεται στη μία ώρα.

Το φορητό ψυγείο με παγοκύστες είναι το αξεσουάρ που δεν πρέπει να αποχωρίζεσαι στις καλοκαιρινές σου εξορμήσεις, όταν αυτές περιλαμβάνουν φαγητό.

Οι αισθήσεις δεν αποτελούν αξιόπιστο δείκτη ασφάλειας των τροφίμων

Ο εμπειρικός κανόνας ότι εάν ένα φαγητό έχει «χαλάσει» θα το καταλάβεις από την όψη, τη μυρωδιά ή την γεύση του φαίνεται ότι δεν βρίσκει σύμφωνους τους ειδικούς, οι οποίοι αναφέρουν ότι τα περισσότερα παθογόνα βακτήρια δεν αλλάζουν ούτε τη μυρωδιά, ούτε τη γεύση, ούτε την όψη του φαγητού, τουλάχιστον στα αρχικά στάδια αλλοίωσής του. Με άλλα λόγια, ένα τρόφιμο μπορεί να φαίνεται απολύτως φυσιολογικό, παρ’ όλα αυτά να μην είναι κατάλληλο για κατανάλωση.

iStock

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), επισημαίνει ότι τα μικρόβια που προκαλούν τροφιμογενείς λοιμώξεις δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά με την όραση, την όσφρηση ή τη γεύση. Για τον λόγο αυτό, η ασφάλεια των τροφίμων πρέπει να βασίζεται στην τήρηση των κανόνων υγιεινής, στη σωστή συντήρηση και στις κατάλληλες θερμοκρασίες μαγειρέματος, όχι στις αισθήσεις μας.

Όπως και να ’χει, οι ειδικοί συνιστούν αν έχεις αμφιβολίες για το πόση ώρα έμεινε εκτός ψυγείου ένα τρόφιμο ή αν διατηρήθηκε σωστά, καλύτερα να μην το καταναλώσεις. Μπορεί να ακούγεται σαν σπατάλη, αλλά είναι προτιμότερο από μια τροφική δηλητηρίαση που θα ταλαιπωρήσει εσένα ή τους οικείους σου.