ΕΧΕΙΣ ΕΝΑ ΣΥΡΤΑΡΙ ΓΕΜΑΤΟ ΠΑΛΙΑ ΚΙΝΗΤΑ; ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ Ο ΜΟΝΟΣ

Γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να αποχωριστούν τις παλιές ηλεκτρονικές τους συσκευές και τις κρατούν φυλαγμένες σε ένα συρτάρι;

Αν ήμουν τώρα στο πατρικό μου, θα έβγαζα φωτογραφία το συρτάρι του κομοδίνου στο μαθητικό μου δωμάτιο. Καλώδια, φορτιστές, παλιές συσκευές κινητών και ένα τάμπλετ που σταμάτησε να δουλεύει τουλάχιστον πριν από δύο χρόνια. Υπάρχει ένα τέτοιο συρτάρι και στο δικό σου σπίτι;

Έρευνα σε 4.000 Αμερικανούς έδειξε ότι το συνηθέστερο πράγμα που έκαναν οι καταναλωτές με μια συσκευή που δεν χρησιμοποιούσαν πλέον ήταν… τίποτα. Το 39% απλώς την αποθήκευε κάπου. Η ανακύκλωση και η μεταπώληση, επιλογές σαφώς καλύτερες για το περιβάλλον, αντιστοιχούσαν η καθεμία σε περίπου 1 στις 10 συσκευές, ενώ η απόρριψη στα σκουπίδια αντιπροσώπευε ένα 9%.

Παρόμοια είναι τα ευρήματα ευρωπαϊκών ερευνών, με τα στοιχεία να αποκαλύπτουν ότι πολλοί κρατούν παλιές ηλεκτρονικές συσκευές στο σπίτι αντί να τις επιστρέφουν για επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση.

Για παράδειγμα, στην Ισπανία, τηλεφωνική έρευνα αναφέρει ότι κατά μέσο όρο το 73,9% των ερωτηθέντων αποθηκεύει στο σπίτι μικρές ανενεργές συσκευές πληροφορικής και επικοινωνιών. Αντίστοιχα, στην Ιταλία, διαδικτυακή έρευνα κατέγραψε ποσοστό οικιακής συσσώρευσης 53%, ενώ μόνο το 29,5% γνώριζε πού να απορρίψει σωστά τις συσκευές στο τέλος του κύκλου ζωής τους.

Μπορεί οι ευρωπαϊκές μελέτες να εξετάζουν συγκεκριμένες χώρες ή κατηγορίες προϊόντων, ωστόσο το μοτίβο που φέρνουν στην επιφάνεια είναι σταθερό: τα παλιά κινητά, τα τάμπλετ και οι άλλες μικρές ηλεκτρονικές συσκευές καταλήγουν συχνότερα σε κάποιο συρτάρι παρά σε ένα σημείο ανακύκλωσης.

iStock

Γιατί οι παλιές συσκευές μένουν στο συρτάρι

Σύμφωνα με τους Eric Williams (Καθηγητή Αειφορίας), Payam Saeedi (Υποψήφιο Διδάκτορα Αειφορίας) και Stacey Watson (Επίκουρη Καθηγήτρια Πληροφορικής), δύο βασικές δυνάμεις κρατούν τις συσκευές στο συρτάρι:

• Το άγχος για τα προσωπικά δεδομένα. Οι άνθρωποι που ανησυχούσαν ότι η ανακύκλωση ή η μεταπώληση μιας συσκευής θα τα έθετε σε κίνδυνο είχαν 14% και 9% περισσότερες πιθανότητες αντίστοιχα να την αποθηκεύσουν, ιδιαίτερα τα κινητά τηλέφωνα.
• Η άγνοια της διαδικασίας. Όσοι δεν γνώριζαν πού να ανακυκλώσουν είχαν 10% περισσότερες πιθανότητες να κρατήσουν τη συσκευή, ενώ πολλοί διατηρούσαν παλιά γκάτζετ ως μια υποτιθέμενη εφεδρική αποθήκη δεδομένων.

Η ευρωπαϊκή βιβλιογραφία συγκλίνει στο ίδιο συμπέρασμα. Οι καταναλωτές κρατούν συσκευές για πιθανή μελλοντική χρήση, ως εφεδρικές, λόγω της αντιλαμβανόμενης υπολειμματικής αξίας τους, αλλά και επειδή η διαδικασία επιστροφής ή ανακύκλωσης δεν είναι σαφής ή βολική.

Σε αρκετές περιπτώσεις προστίθενται και πιο προσωπικοί λόγοι, όπως ο συναισθηματικός δεσμός με τη συσκευή.

iStock

Γιατί δεν ανακυκλώνουμε;

Οι ερευνητές μελετούν εδώ και χρόνια γιατί οι άνθρωποι ανακυκλώνουν ή δεν ανακυκλώνουν ηλεκτρονικές συσκευές. Η ευκολία, η ενημέρωση και τα κίνητρα εμφανίζονται σταθερά ως παράγοντες που επηρεάζουν την απόφαση. Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες αντιμετώπιζαν την ανακύκλωση ως τη μοναδική εναλλακτική.

Η νεότερη προσέγγιση βλέπει το ζήτημα πιο... ολιστικά, συνυπολογίζοντας και άλλες δυνατότητες, δηλαδή την αποθήκευση, τη μεταπώληση, τη δωρεά, την ανταλλαγή και την απόρριψη στα σκουπίδια.

Όταν το πρόβλημα μοντελοποιήθηκε με αυτόν τον τρόπο, έγιναν ορατοί οι συμβιβασμοί μεταξύ των επιλογών. Για παράδειγμα, το να γνωρίζει κάποιος πού μπορεί να ανακυκλώσει έκανε την ανακύκλωση κατά 47% πιο πιθανή. Ταυτόχρονα όμως μείωνε την πιθανότητα μεταπώλησης, η οποία συχνά είναι ακόμη πιο φιλική προς το περιβάλλον, καθώς παρατείνει τη ζωή της συσκευής.

iStock

Πώς θα αποχωριστούμε παλιές συσκευές

Η αποθήκευση είναι ίσως το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε, αφού μια συσκευή που μένει αχρησιμοποίητη για χρόνια χάνει σταδιακά τη μεταπωλητική της αξία, ενώ η ασφαλής διαγραφή των δεδομένων της γίνεται όλο και πιο δύσκολη όσο περνά ο καιρός.

Τα καλά νέα είναι ότι φόβος για τα προσωπικά δεδομένα και η άγνοια για το πού να απευθυνθούμε μπορούν να αντιμετωπιστούν με καλύτερη ενημέρωση. Στην Ελλάδα, οι μεγάλες αλυσίδες ηλεκτρονικών και τηλεπικοινωνιών διαθέτουν κάδους συλλογής μικροσυσκευών, ενώ πολλοί δήμοι συμμετέχουν σε προγράμματα ανακύκλωσης ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Αν η συσκευή λειτουργεί ακόμη, αξίζει να εξετάσει κανείς και τη δωρεά σε σχολεία, κοινωνικές δομές ή οργανώσεις.

Ωστόσο, πριν αποχωριστούμε ένα τηλέφωνο ή έναν υπολογιστή, κάνουμε τρία απλά βήματα:

• Κρατάμε αντίγραφο ασφαλείας φωτογραφιών, επαφών και αρχείων.
• Κάνουμε επαναφορά εργοστασιακών ρυθμίσεων, ώστε να διαγραφούν τα προσωπικά δεδομένα.
• Αφαιρούμε τη συσκευή από τον λογαριασμό μας.

Αν δεν ξέρουμε τι να κάνουμε, μπορούμε πάντα να ζητήσουμε τη βοήθεια ενός φίλου ή να απευθυνθούμε σε επαγγελματίες.