ΙΣΧΥΡΟΙ ΑΝΕΜΟΙ ΚΑΙ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ: ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΟΥΝ ΤΑ ΕΝΑΕΡΙΑ ΜΕΣΑ

Πότε οι καιρικές συνθήκες δεν επιτρέπουν στα εναέρια μέσα να επιχειρήσουν και γιατί κάποιες ρίψεις δεν έχουν τελικά κανένα αποτέλεσμα.

Πριν από την πύρινη λαίλαπα στη Βοιωτία, η χώρα μας ήρθε αντιμέτωπη με την καταστροφή που προκάλεσε η πυρκαγιά στο Ρέθυμνο, ανάμεσα στις δεκάδες εστίες που εκδηλώθηκαν σε διάφορα μέρη. Όταν όμως είχαν θεριέψει στον μέγιστο βαθμό οι φλόγες, τα εναέρια μέσα πυρόσβεσης ήταν καθηλωμένα. Ο λόγος που αναφέρθηκε από τις αρχές ήταν οι πολύ ισχυροί άνεμοι.

Επικοινωνήσαμε με έναν χειριστή ελικοπτέρων, ο οποίος έχει δεκαετίες εμπειρίας στην Πολεμική Αεροπορία και τον ιδιωτικό τομέα –και θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του– για να μας εξηγήσει πότε τα ελικόπτερα κατάσβεσης δεν μπορούν να ανταποκριθούν, πότε δεν έχει νόημα καν να σηκωθούν, αλλά και τι ισχύει για τα πυροσβεστικά αεροπλάνα.

Όπως μας είπε ο Γ., τα ελικόπτερα έχουν τη δυνατότητα να πετούν ακόμη και όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι και ριπές, ειδικά αν πετούν με χαμηλές ταχύτητες. «Μειώνουμε δηλαδή την ταχύτητα για να ανταπεξέλθουμε στις αναταράξεις».

Τα αεροσκάφη σταθερών πτερύγων, δηλαδή αυτά που συνήθως αποκαλούμε αεροπλάνα, μπορούν να πετάξουν μόνο σε συγκεκριμένη ταχύτητα. Αν η ταχύτητα πέσει κάτω από το ελάχιστο όριο, το αεροσκάφος χάνει τη στήριξή του (stall) και πέφτει.

Σε ό,τι αφορά τα εναέρια μέσα πυρόσβεσης, όπως τα Canadair, τα Air Tractor και τα ελικόπτερα Bell, αναφέρονται στο εγχειρίδιο κάθε τύπου τα όρια για την ένταση του ανέμου και τις ριπές. Η αλήθεια βέβαια είναι πως δεν αναφέρεται αυστηρό όριο για μποφόρ, με τον πιλότο και τον συντονιστή να αποφασίζουν κατά περίπτωση.

Canadair σε επιχείρηση κατάσβεσης στη Γαλλία, 13 Ιουλίου 2026. Emma Da Silva/AP Photo

Στα Canadair, για παράδειγμα, όσον αφορά την υδροληψία –η οποία τα καθιστά ευαίσθητα στα κύματα που δημιουργεί ο άνεμος, αφού μπορεί να «πιάσουν» το φτερό– φτάνει έως το sea state 3, που αντιστοιχεί περίπου σε 4-5 μποφόρ. Τα ελικόπτερα που παίρνουν νερό με κάδο ή snorkel που αιωρείται δεν επηρεάζονται όσο τα Canadair από τα κύματα.

Σε αρχεία της Orange County Fire Authority αναφέρεται ότι οι ριπές που καθιστούν μια πτήση ελικοπτέρου κατάσβεσης οριακή ή επικίνδυνη είναι αυτές των 48 χιλιομέτρων ανά ώρα. Εξηγείται πως καθηλώνονται όλα τα αεροσκάφη, όταν οι σταθεροί άνεμοι είναι πάνω από 64 χιλιόμετρα ανά ώρα.

Στην Ελλάδα συχνά ακυρώνονται ή περιορίζονται οι αποστολές όταν πνέουν άνεμοι 6 μποφόρ και άνω, ακόμα και αν το αεροσκάφος μπορεί να πετάει ψηλά.

Εθελοντής στην προσπάθεια κατάσβεσης στο Πόρτο Γερμενό, Κυριακή 2 Αυγούστου 2026. Michael Varaklas/AP Photo

Πότε δεν έχει νόημα η ρίψη νερού από αέρος

Όταν μια πυρκαγιά θεριεύει, δεν έχει νόημα να επιχειρήσουν τα εναέρια μέσα, όταν δεν μπορούν να προσεγγίσουν. «Όλα εξαρτώνται από το γεωγραφικό ανάγλυφο και το πού θα γίνει η ρίψη. Είδα ωστόσο το Σαββατοκύριακο [σ.σ. 1 και 2 Αυγούστου 2026] να γίνονται ρίψεις από πολύ ψηλά, είτε γιατί υπήρχαν καλώδια που εμπόδιζαν να κατέβουν πιο χαμηλά, είτε επειδή υπήρχε κάποιο άλλο εμπόδιο. Σε αυτήν την περίπτωση, δεν έχει νόημα η ρίψη, καθώς ο συνδυασμός της ποσότητας του νερού και του θερμικού φορτίου δεν επιτρέπει στο νερό να φτάσει στο έδαφος». Εξατμίζεται πολύ νωρίτερα.

«Αν το δελτίο ενημέρωσης δίνει ριπές από ένα επίπεδο και πάνω, δεν έχει νόημα να απογειωθούμε γιατί δεν μπορούμε να κάνουμε ρίψεις», λέει ο Γ., εξηγώντας πως αυτές είναι πληροφορίες που πρέπει να έχουν τα συντονιστικά της πυροσβεστικής «που διαθέτουν όργανα για να μετρούν την ένταση του ανέμου και τις ριπές στην εκάστοτε περιοχή».