ΓΙΑΤΙ Ο ΓΑΜΟΣ ΜΟΙΑΖΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΣ ΑΠΟ ΠΟΤΕ;

Στα μάτια πολλών νέων ανθρώπων η ιδέα του να κάνουν έναν γάμο, μοιάζει στην εποχή μας λιγότερο ελκυστική από οποιαδήποτε άλλη στιγμή. Είναι πράγματι έτσι; Και γιατί συμβαίνει αυτό;

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Pew Research Center για το 2023, στις Ηνωμένες Πολιτείες ζούσαν περίπου 111 εκατομμύρια ενήλικες ηλικίας 18 ετών και άνω που δεν βρίσκονταν σε κάποια σχέση. Αυτός ο αριθμός περιγράφει μία σημαντική αύξηση σε σχέση με τα 70 εκατομμύρια μη δεσμευμένων ανθρώπων το 1990. Σύμφωνα με το ίδιο ερευνητικό κέντρο, το ποσοστό γάμων στις ΗΠΑ έφτασε το 2019 στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 140 ετών και δεν έχει ανακάμψει πλήρως έκτοτε.

Η ελαφρά αύξηση του συνολικού ποσοστού γάμων τα τελευταία χρόνια μπορεί να αποδοθεί στη μείωση του ποσοστού διαζυγίων και στη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των ανθρώπων. Όταν οι άνθρωποι δηλαδή ζουν περισσότερο, λιγότεροι χήροι και χήρες προστίθενται στον πληθυσμό των ανύπαντρων.

Επιπλέον, τον Δεκέμβριο του 2025, η Υπηρεσία Απογραφής των ΗΠΑ ανέφερε ότι το 47% των νοικοκυριών στις ΗΠΑ ήταν παντρεμένα ζευγάρια, σημειώνοντας σημαντική πτώση σε σχέση με 50 χρόνια νωρίτερα, όταν είχε διαπιστώσει ότι το 66% των νοικοκυριών αφορούσε παντρεμένα ζευγάρια.

Οι κοινωνικοί επιστήμονες που μελετούν το θέμα της μείωσης του αριθμού των γάμων θεωρούσαν μέχρι πρότινος πως οφείλεται στο ότι οι νεότεροι τα τελευταία χρόνια, απλά καθυστερούσαν τη λήψη της απόφασης να παντρευτούν. Τελευταία οι επιστήμονες τείνουν να πιστέψουν πως ίσως οι νέοι δεν ενδιαφέρονται καθόλου για την ιδέα του γάμου.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Γιατί μειώνονται οι γάμοι;

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι επιλέγουν να μην παντρευτούν, όπως:

• Σε κάποιες περιπτώσεις τα ζευγάρια αναβάλλουν τον γάμο όχι επειδή δεν θέλουν τη δέσμευση, αλλά επειδή τον θεωρούν μία απλή τυπική διαδικασία την οποία δεν επιλέγουν. Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν μαζί σαν παντρεμένοι αλλά για διάφορους λόγους –για παράδειγμα επειδή δεν έχουν χρόνο ή χρήματα για να αφιερώσουν– αναβάλλουν ή βγάζουν τελείως από το πλάνο τους τον γάμο.
• Πολλοί άνθρωποι δηλώνουν και εξηγούν ότι δεν είναι αρνητικοί στην πιθανότητα ενός γάμου, αλλά επειδή έχουν την αρνητική εμπειρία ενός διαζυγίου ή ενός άσχημου χωρισμού είναι διστακτικοί στο να ξαναπροσπαθήσουν.
• Ορισμένες γυναίκες λένε ότι θα ήθελαν να παντρευτούν, αλλά έχουν απογοητευτεί από τις προοπτικές που τους προσφέρονται. Αρκετές γυναίκες εντοπίζουν το πρόβλημα στο ότι στο πέρασμα του χρόνου οι γυναίκες δέχτηκαν και ανέλαβαν το βάρος να μεταμορφωθούν σε τέλειες συντρόφους, όμως οι άνδρες δεν εξελίχθηκαν μαζί τους. Έμειναν στάσιμοι. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχουν ανισορροπίες στις καθημερινές ευθύνες ανάμεσα στους συντρόφους και κάτι τέτοιο μόνο προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει σε μία σχέση.
• Ίσως η μείωση του ποσοστού των ανθρώπων που είναι παντρεμένοι, μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι η μέση ηλικία του πρώτου γάμου συνεχίζει να αυξάνεται, καθώς θέλουμε να περιμένουμε μέχρι να είμαστε πραγματικά έτοιμοι για να παντρευτούμε, να βεβαιωθούμε δηλαδή ότι διαθέτουμε όλους τους απαραίτητους πόρους πριν ξεκινήσουμε.

ΣΕ ΚΑΠΟΙΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ ΑΝΑΒΑΛΛΟΥΝ ΤΟΝ ΓΑΜΟ ΟΧΙ ΕΠΕΙΔΗ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΤΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗ, ΑΛΛΑ ΕΠΕΙΔΗ ΤΟΝ ΘΕΩΡΟΥΝ ΜΙΑ ΑΠΛΗ ΤΥΠΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ.

Δεν προχωρούν σε γάμο αλλά προνοούν για το… διαζύγιο

Ενδιαφέρον είναι ότι οι έρευνες δείχνουν πως υπάρχει η τάση ανάμεσα σε ζευγάρια που μπορεί να μην αναλώνονται στις λεπτομέρειες ενός γάμου, να έχουν προβλέψει ό,τι χρειάζεται για την πιθανότητα ενός χωρισμού. Πώς; Υπογράφοντας προγαμιαίο συμβόλαιο ώστε να είναι ξεκάθαρο το τι θα γίνει με τα διάφορα κοινά περιουσιακά στοιχεία που απέκτησαν, σε περίπτωση που τελικά χωρίσουν.

Το στερεότυπο του εργένη άντρα και της γεροντοκόρης γυναίκας

Στο παρελθόν ο γάμος ήταν κατά κάποιον τρόπο μονόδρομος. Οι άνθρωποι παντρεύονταν για μία ζωή με έναν άνδρα ή μία γυναίκα που ήταν τα πάντα για εκείνους, ο καλύτερός τους φίλος, ο σύντροφος… Πλέον κάτι τέτοιο φαίνεται να φέρει μαζί του υπερβολική πίεση. Πολλοί άνθρωποι επιλέγουν να μην παντρευτούν. Στα περασμένα χρόνια, το αν ένας άνδρας ή μια γυναίκα αντίστοιχα ήταν παντρεμένοι ή όχι σήμαινε πολλά για το ποιοι ήταν, ποιες αξίες είχαν και πώς είχαν επιλέξει να ζήσουν. Τώρα πια δεν είναι έτσι τα πράγματα. Πολλές από αυτές τις υποθέσεις είναι πλέον λανθασμένες.

Όπως όμως όλοι γνωρίζουμε, το να μην παντρεύονται οι άνδρες είναι αρκετά αποδεκτό από την κοινωνία μας. Συχνά, αντιμετωπίζονται ως γοητευτικοί εργένηδες. Μία γυναίκα όμως που δεν παντρεύεται φέρει το βάρος του παλιού στίγματος που συνδέεται με το να παραμένει μία γυναίκα ανύπαντρη, εκείνο της γεροντοκόρης. Άλλωστε, μέχρι πριν κάποια, όχι τόσο πολλά, χρόνια ο κόσμος ήταν δομημένος έτσι ώστε αν μία γυναίκα ήθελε να ζήσει έξω από το σπίτι του πατέρα της, να έπρεπε να παντρευτεί.

Πλέον τα πράγματα έχουν αλλάξει. Οι γυναίκες δεν χρειάζονται πια έναν άνδρα. Αλλά αυτό δυστυχώς δεν σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί πραγματική ισότητα. Αν δούμε την κοινωνία μας θα παρατηρήσουμε ότι τόσο ο υπόλοιπος περίγυρος όσο και οι ίδιες οι γυναίκες ακόμα τείνουν να τρομοκρατούνται όταν συνειδητοποιούν ότι η χρονική διορία που είχαν στο μυαλό τους ότι θα συνέβαινε το ευτυχισμένο τέλος με γάμο και παιδιά έχει περάσει και τίποτα δεν έχει ακόμα συμβεί. Οι γυναίκες θεωρούνται ακόμα, για μεγάλο μέρος της κοινωνίας, ολοκληρωμένες, μόνο αν έχουν υπάρξει σύζυγοι και μητέρες...

Η GEN Z ΕΙΝΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΑΠΡΟΘΥΜΗ ΝΑ ΑΝΑΛΑΒΕΙ ΕΥΘΥΝΕΣ.

Θα παντρευτούν οι σημερινοί νέοι;

Από ότι φαίνεται, οι άνθρωποι που έχουν γεννηθεί μεταξύ του 1997 και του 2012, η Gen Z δηλαδή, είναι γενικά απρόθυμοι να αναλάβουν ευθύνες. Μελέτες δείχνουν ότι παίρνουν το δίπλωμα οδήγησης σε μεγαλύτερη ηλικία και ότι αποφεύγουν γενικά να εμπλέκονται σε επικίνδυνες συμπεριφορές. Το να πουν το «ναι» σε έναν γάμο ανήκει μάλλον γι' αυτούς, σε αυτές τις παρακινδυνευμένες συμπεριφορές.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και κάποιοι εκπρόσωποι της γενιάς που προσβλέπουν στον γάμο αναζητώντας τη σταθερότητα. Σε κάθε περίπτωση, τα παιδιά της γενιάς Ζ θέλουν να είναι προετοιμασμένα για κάθε ενδεχόμενο. Ας μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για μία γενιά, τόσο ανδρών όσο και γυναικών, για την οποία τα χρήματα αποτελούν μείζον θέμα ανησυχίας. Πριν αποφασίσουν οτιδήποτε άλλο θέλουν να επιτύχουν οικονομική ανεξαρτησία και να φύγουν από το σπίτι των γονιών τους, δυστυχώς όμως αυτό τους παίρνει πολύ χρόνο.

Διαμορφώνεται μία γενιά του «Όχι»;

Αν και πολλοί επιστήμονες το πιστεύουν αυτό, υπάρχουν και άλλοι που τονίζουν ότι ο γάμος εξακολουθεί να χαίρει εκτίμησης. Καθώς το ένα τρίτο όλων των γάμων περιλαμβάνει πλέον τουλάχιστον έναν σύζυγο που έχει παντρευτεί στο παρελθόν, αυτό είναι κάτι που μπορεί να καταδεικνύει την ελκυστικότητα του γάμου. Οι περισσότεροι άνθρωποι εξακολουθούν τόσο να θέλουν να παντρευτούν όσο και να περιμένουν να παντρευτούν.