ΕΧΕΙΣ ΑΤΣΑΛΙΝΟΥΣ ΜΥΣ; ΙΣΩΣ ΤΟ ΧΡΩΣΤΑΣ ΣΤΟΝ ΝΕΑΝΤΕΡΤΑΛ ΠΟΥ ΚΡΥΒΕΙΣ ΜΕΣΑ ΣΟΥ

Μια γενετική παραλλαγή που κληρονομήσαμε από τους Νεάντερταλ φαίνεται να συνδέεται με ελαφρώς μεγαλύτερη μυϊκή μάζα στους σύγχρονους ανθρώπους.

Το πρώτο γυμναστήριο στο οποίο πάτησα το πόδι μου είχε κρατήσει την έντονη 90s αισθητική του, παρότι μετρούσαμε ήδη 5-6 χρόνια στη νέα χιλιετία. Θυμάμαι χαρακτηριστικά δύο γιγάντια πόστερ στον τοίχο, στο ένα μια καλογυμνασμένη τύπισσα με περιβολή aerobic σε neon χρώματα, στο άλλο ο λατρεμένος άπαντος σφίχτη και μποντιμπιλντερά Arnold Schwarzenegger, με τους μυς να λαμπιρίζουν από τις στρώσεις λάδι.

Η εικόνα του άτριχου και γυαλιστερού Arnold δύσκολα θα παρέπεμπε σ’ εκείνη ενός Νεάντερταλ κι όμως, για άλλους λόγους, υπήρξαν φορές που χαρακτηρίστηκε ως τέτοιος. Μια από αυτές ήταν από τον δάσκαλό του στο σχολείο, που τον αποκαλούσε «Νεάντερταλ καταδικασμένο να αποτύχει στη ζωή του». Άλλη μία από συντάκτη της φοιτητικής εφημερίδας The Harvard Crimson, επειδή στο βιβλίο του «Arnold: The Education of a Bodybuilder» ομολογεί ότι έβλεπε τις γυναίκες απλώς ως «σεξουαλικά εργαλεία» και είχε μια πρωτόγονη εμμονή μόνο με τους μυώδεις άνδρες του Χόλιγουντ.

Να, λοιπόν, που κάπως τα φέρνει η ζωή και η επιστήμη και μας δίνεται ένας ακόμη λόγος να βάλουμε στην ίδια πρόταση τον 79χρονο ηθοποιό και πρώην Κυβερνήτη της Καλιφόρνια με το πρώιμο είδος ανθρώπου που έζησε πριν από περίπου 40.000 χρόνια. Σύμφωνα με νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Current Biology, ένα γονίδιο που κληρονομήσαμε από τους Νεάντερταλ μπορεί να χαρίζει στους ανθρώπους ελαφρώς μεγαλύτερη μυϊκή μάζα.

Ο Arnold Schwarzenegger, πριν την προβολή του ντοκιμαντέρ «Pumping Iron» στο Φεστιβάλ Καννών, επιδεικνύει το σώμα του μπροστά σε ένα ενθουσιώδες κοινό στην παραλία των Καννών, στη Γαλλία, στις 20 Μαΐου 1977. AP Photo

Η συγκεκριμένη γενετική παραλλαγή αφορά τον υποδοχέα της αυξητικής ορμόνης (GHR), δηλαδή την πρωτεΐνη στην επιφάνεια των κυττάρων στην οποία προσδένεται η αυξητική ορμόνη για να μεταδώσει τα σήματά της. Οι ερευνητές από το Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck και το Karolinska Institutet διαπίστωσαν ότι η εκδοχή του υποδοχέα που έφεραν οι Νεάντερταλ μεταδίδει ισχυρότερα το σήμα της ορμόνης, με αποτέλεσμα τον ταχύτερο πολλαπλασιασμό των κυττάρων και επιδράσεις στη σωματική διάπλαση.

Είχε όμως ο Arnold λίγο από Νεάντερταλ μέσα του;

Πώς διαφοροποιείται η παραλλαγή των Νεάντερταλ

Η αυξητική ορμόνη παράγεται από την υπόφυση και συμμετέχει στη ρύθμιση της ανάπτυξης των οστών και των μυών. Για να δράσει, πρέπει να συνδεθεί με τον αντίστοιχο υποδοχέα στην επιφάνεια των κυττάρων, ο οποίος στη συνέχεια ενεργοποιεί μια σειρά από ενδοκυττάρια σήματα.

Οι ερευνητές αναζήτησαν διαφορές ανάμεσα στα γονίδια που σχετίζονται με το εν λόγω σύστημα στους Νεάντερταλ και στους σύγχρονους ανθρώπους. Εντόπισαν δύο αλλαγές στα αμινοξέα του υποδοχέα της αυξητικής ορμόνης, καθώς και μία μικρή γενετική διαγραφή. Η συγκεκριμένη εκδοχή του γονιδίου φαίνεται ότι πέρασε στους προγόνους ορισμένων σημερινών ανθρώπων μέσω διασταύρωσης με Νεάντερταλ πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

Έρευνα δείχνει πως ένα γονίδιο που κληροδότησαν οι Νεάντερταλ σχετίζεται με αυξημένη μυϊκή μάζα. Pexels Mario Spencer

Το επόμενο βήμα ήταν να διαπιστώσουν αν αυτές οι διαφορές έχουν πραγματική βιολογική επίδραση. Επί τούτω έβαλαν ανθρώπινους υποδοχείς της αυξητικής ορμόνης σε κύτταρα ποντικών που καλλιέργησαν στο εργαστήριο και συνέκριναν την εκδοχή των Νεάντερταλ με την εκδοχή που επικρατεί στους σημερινούς ανθρώπους. Όταν πρόσθεσαν αυξητική ορμόνη, τα κύτταρα με τον υποδοχέα των Νεάντερταλ πολλαπλασιάστηκαν ταχύτερα. Η ισχυρότερη απόκριση αποδόθηκε κυρίως σε μία από τις δύο αλλαγές του υποδοχέα.

Τι συμβαίνει στους ανθρώπους με το «πρωτόγονο» γονίδιο

Oι επιστήμονες ανέλυσαν γενετικά και ιατρικά δεδομένα από περισσότερους από 1,1 εκατ. ενήλικες, για να εξετάσουν αν οι φορείς της Νεάντερταλ εκδοχής του γονιδίου παρουσιάζουν διαφορές στη σωματική τους σύσταση. Πράγματι, οι φορείς εμφάνιζαν γύρω στα 270-285 γρ. περισσότερη άλιπη μάζα σώματος κατά μέσο όρο, κατά κύριο λόγο μυϊκή μάζα. Παράλληλα, ήταν κατά μέσο όρο περίπου 0,3 εκατοστά ψηλότεροι.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι αριθμοί είναι μικροί και αφορούν στατιστικές διαφορές σε πολύ μεγάλους πληθυσμούς, άρα δεν υποδεικνύουν ότι όποιος έχει τη συγκεκριμένη παραλλαγή θα διαθέτει εμφανώς πιο μυώδες σώμα. Επιπλέον, δεν εντόπισαν αντίστοιχη συσχέτιση σε περισσότερα από 6.000 παιδιά ηλικίας έως 11 ετών. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η επίδραση της παραλλαγής γίνεται πιο έντονη αργότερα στην ανάπτυξη, πιθανώς κατά την εφηβεία.

Επισκέπτες περιηγούνται στα εκθέματα της αίθουσας «Human Origins» του Smithsonian, στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στην Ουάσινγκτον, στις 20 Ιουλίου 2023. Έρευνες στο DNA έχουν δείξει ότι οι πρόγονοί μας, οι Homo sapiens, διασταυρώθηκαν στο μακρινό παρελθόν με Νεάντερταλ και Ντενίσοβαν. AP Photo/Jacquelyn Martin

Κάτι από Νεάντερταλ και στο πρόσωπο

Ένα δεύτερο εύρημα αφορούσε κάποιες πολύ μικρές διαφορές στη μορφολογία του προσώπου και των δοντιών που εμφάνιζαν οι φορείς της γονιδιακής παραλλαγής. Είχαν ελαφρώς μικρότερες ρίζες στα δόντια και μικρότερο οπίσθιο τμήμα της κάτω γνάθου, χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε ανατομικά γνωρίσματα των Νεάντερταλ. Σε κάποιες αναλύσεις καταγράφηκε επίσης μεγαλύτερη πιθανότητα για υπερσύγκλειση, δηλαδή δόντια της άνω γνάθου να υπερκαλύπτουν τα κάτω δόντια.

Βέβαια, δεν σημαίνει ότι όσοι φέρουν το γονίδιο μοιάζουν με τους αρχαίους συγγενείς μας. Το ύψος, η μυϊκή μάζα, το σχήμα του προσώπου και η οδοντογναθική ανατομία, εξηγούν οι ερευνητές, επηρεάζονται από μεγάλο αριθμό γονιδίων, αλλά και από τη διατροφή, την υγεία και το περιβάλλον.

Κατ' αντιστοιχία, ούτε για τους Νεάντερταλ αρκεί μια γενετική παραλλαγή για να εξηγήσει τον στιβαρότερο σκελετό και την πιο μυώδη σωματοδομή σε σχέση με τους σύγχρονους ανθρώπους, εξ ου και οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν το «γονίδιο των μυών των Νεάντερταλ». «Είναι συναρπαστικό ότι μια γενετική αλλαγή που κληρονομήθηκε από τους Νεάντερταλ μπορεί ακόμη και σήμερα να έχει επίδραση στο ανθρώπινο σώμα», δήλωσε ο Hugo Zeberg, επικεφαλής της μελέτης, διευκρινίζοντας ότι είναι μία μόνο από τις πολλές γενετικές επιρροές που καθορίζουν την ανάπτυξη και τη σωματική διάπλαση.

Ένας επισκέπτης παρατηρεί την αναπαράσταση ενός Homo neanderthalensis, ο οποίος έζησε στην Ευρασία από περίπου 400.000 έως 40.000 χρόνια πριν, στο Μουσείο Νεάντερταλ στο Μέτμαν της Γερμανίας, στον χώρο όπου ανακαλύφθηκε ο πρώτος Νεάντερταλ. Η αναπαράσταση παρουσιάζει τον Νεάντερταλ με κοστούμι. Το μουσείο φιλοξενεί έκθεση αφιερωμένη στην ανθρώπινη εξέλιξη. 3 Ιουλίου 2019. AP Photo/Martin Meissner

Ποιοι μπορεί να έχουν τη γενετική παραλλαγή

Ο Philipp Kanis, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, στάθηκε στο ότι τόσο τα εργαστηριακά ευρήματα όσο και τα πληθυσμιακά δεδομένα συγκλίνουν στο ότι η συγκεκριμένη παραλλαγή ενισχύει την απόκριση στην αυξητική ορμόνη και συνδέεται με μικρές διαφορές στη σωματική διάπλαση.

Μα, τελικά, τι ισχύει για τον Arnold Schwarzenegger;

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η παραλλαγή των Νεάντερταλ σήμερα είναι συχνότερη σε πληθυσμούς της Νότιας και Ανατολικής Ασίας και πολύ λιγότερο έως καθόλου στην Ευρώπη. Άρα ο Schwarzenegger, ένας μάλλον καθαρόαιμος Καυκάσιος, δύσκολο να τη φέρει. Αλλά και να την έφερε, σε τίποτα δε θα του χρησίμευε. Όπως τόνισε η Miriam Berreiter, εκ των ερευνητριών της ομάδας, «ως άνθρωπος που κάνει CrossFit, μου φάνηκε διασκεδαστικό να συνδέσουμε τη γενετική των Νεάντερταλ με τη μυϊκή μάζα. Αλλά ούτε ένας υποδοχέας αυξητικής ορμόνης των Νεάντερταλ μπορεί να αντικαταστήσει την προπόνηση».