ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ: ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΚΕΝΑ ΠΟΥ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ ΠΛΕΟΝ Ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ

Στη νέα σελίδα που δημιούργησε για την εμμηνόπαυση, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνώρισε πως υπάρχουν πολλά κενά τα οποία πρέπει να καλύψει άμεσα η ιατρική.

Πριν από λίγους μήνες, είχα μια συζήτηση με έναν από τους ηχολήπτες της 24 Media για τις επιστημονικές έρευνες και τα «επιστημονικά δεδομένα». Του έλεγα πως στην ουσία πρόκειται για ευρήματα μελετών οι οποίες για δεκαετίες βασίζονταν κυρίως –και σε ορισμένες περιπτώσεις αποκλειστικά– σε άντρες. Είναι γεγονός ότι η κοινωνία και η επιστήμη άργησαν να πάρουν τις γυναίκες σοβαρά. Ακόμα και στα εργαστηριακά πειράματα υπήρχε έντονη προτίμηση στα αρσενικά πειραματόζωα.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ξέσπασε η τραγωδία της θαλιδομίδης, ενός φαρμάκου που, όταν λαμβανόταν κατά την εγκυμοσύνη, προκαλούσε σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες. Η υπόθεση οδήγησε σε αυστηρότερους κανόνες για την έγκριση των φαρμάκων, αλλά ενίσχυσε επίσης την τάση να αποκλείονται από τις πρώιμες κλινικές δοκιμές οι γυναίκες που μπορούσαν να μείνουν έγκυες, με στόχο την προστασία των εμβρύων.

Το 1977, ο αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων εξέδωσε οδηγία που συνιστούσε τον αποκλεισμό των περισσότερων γυναικών «με δυνατότητα τεκνοποίησης» από τη Φάση Ι και την πρώιμη Φάση ΙΙ των κλινικών δοκιμών, με στόχο την προστασία ενδεχόμενων εμβρύων.

Χρειάστηκε να περάσουν 13 χρόνια για να δημιουργηθεί ένα ειδικό γραφείο του NIH (National Institutes of Health) για την έρευνα γύρω από την υγεία των γυναικών, το Office of Research on Women’s Health, και 16 χρόνια για τον νόμο που έκανε υποχρεωτική τη συμμετοχή γυναικών και μειονοτήτων σε κλινικές μελέτες τις οποίες χρηματοδοτούσε το NIH. Εκτός, βέβαια, αν υπήρχε λόγος εξαίρεσης.

Η αλήθεια για την εμμηνόπαυση

Ο συστηματικός αποκλεισμός και η υποεκπροσώπηση των γυναικών στην έρευνα για πολλές δεκαετίες είχαν ως συνέπεια να παραμένουν μυστήριο ζητήματα όπως η εμμηνόπαυση. Πρόσφατες εργασίες αποκαλύπτουν πως είναι κάτι πολύ περισσότερο από το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας και ότι πολλά από τα συμπτώματα που ανέφεραν γυναίκες και στο παρελθόν απορρίπτονταν ή αποδίδονταν σε ψυχολογικά αίτια, ενώ συνδέονται με πραγματικές βιολογικές αλλαγές της εμμηνοπαυσιακής μετάβασης.

iStock

Πέραν λοιπόν των προκαταλήψεων που υπήρχαν ιστορικά –μάλλον γιατί η θεωρία πως η γυναίκα όταν μεγαλώνει γίνεται υστερική βόλευε το γενικότερο αφήγημα της πατριαρχίας–, δεν υπήρχαν επαρκή ιατρικά στοιχεία λόγω έλλειψης σχετικών ερευνών. Ως αποτέλεσμα, επί χρόνια θεραπείες χορηγούνταν χωρίς να γνωρίζουμε επαρκώς πώς διαφοροποιούνται τα οφέλη και οι κίνδυνοί τους ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό, το είδος και τη διάρκεια της θεραπείας. Σήμερα γνωρίζουμε, για παράδειγμα, ότι ορισμένα σχήματα ορμονικής θεραπείας συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο συγκεκριμένων μορφών καρκίνου, γι’ αυτό και η επιλογή τους πρέπει να εξατομικεύεται.

Η ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ ΩΣ ΦΥΣΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΚΑΙ ΩΣ ΜΕΡΟΣ ΜΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΓΙΗ ΓΗΡΑΝΣΗ.

Τώρα που αυξάνονται οι πληροφορίες μέσω της συστηματικής έρευνας, μαθαίνουμε ανά τακτά χρονικά διαστήματα κάτι νέο για μια φάση που –καλώς εχόντων των πραγμάτων– περνούν όλες οι γυναίκες στη ζωή τους και αποτελεί μια πραγματική πρόκληση. Με όλα αυτά, θέλω να σου πω ότι αν είσαι γυναίκα, μάλλον δεν πρέπει να βαριέσαι κάθε φορά που βλέπεις τον τίτλο «εμμηνόπαυση» σε κάποιο άρθρο, γιατί το πιθανότερο είναι πως πρόκειται για μια νέα ανακάλυψη που σε αφορά στο 100%.

Τι αποκαλύφθηκε τα τελευταία χρόνια για την εμμηνόπαυση

Η νέα σελίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την εμμηνόπαυση αποδεικνύει από μόνη της τη «στροφή» που έχει γίνει στον τρόπο που η ιατρική αντιμετωπίζει πια τη συνθήκη. Η ανεπαρκής ενημέρωση γύρω από την εμμηνόπαυση αναγνωρίζεται ως σημαντική πρόκληση δημόσιας υγείας, καθώς πολλές γυναίκες δεν γνωρίζουν ότι όσα βιώνουν μπορεί να σχετίζονται με αυτήν ούτε ότι υπάρχουν επιλογές αντιμετώπισης.

Η εμμηνόπαυση αντιμετωπίζεται ως φυσική βιολογική μετάβαση και ως μέρος μιας διά βίου προσέγγισης στη γυναικεία υγεία και την υγιή γήρανση. Σε περίπτωση που σου διαφεύγει, είμαστε σε εμμηνόπαυση όταν έχουν συμπληρωθεί 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς έμμηνο ρύση.

Επίσης, η περιεμμηνόπαυση αναγνωρίζεται ως ξεχωριστό στάδιο, που μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια και εκτείνεται από την εμφάνιση των πρώτων αλλαγών μέχρι έναν χρόνο μετά την τελευταία περίοδο. Κατά τη διάρκειά της, συμβαίνουν διάφορες αλλαγές στον οργανισμό της γυναίκας που επηρεάζουν τη σωματική, την ψυχική και την κοινωνική της ευεξία.

iStock

Κάτι άλλο που αναγνωρίζεται είναι ότι τα συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν πολυεπίπεδα την καθημερινή ζωή. Δεν περιορίζονται στις –γνωστές τοις πάσι– εξάψεις, αλλά αφορούν τα πάντα, από διαταραχές ύπνου και αλλαγές στη διάθεση μέχρι κολπική ξηρότητα, πόνο στη σεξουαλική επαφή, ακράτεια, απώλεια οστικής μάζας και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο μετά την πτώση των οιστρογόνων.

Σε ό,τι αφορά τις θεραπείες, τονίζεται ότι υπάρχουν ασφαλείς παρεμβάσεις που μπορούν να ανακουφίσουν από τα συμπτώματα, ωστόσο η επιλογή πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα, σύμφωνα με το ιατρικό ιστορικό και τις προτιμήσεις κάθε γυναίκας.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας παραδέχεται πως υπάρχουν μεγάλα ερευνητικά κενά όσον αφορά την εμμηνόπαυση, δεσμεύεται να αναπτύξει τεκμηριωμένες συστάσεις, να ενισχύσει την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και να αντιμετωπίσει την παραπληροφόρηση, ενώ καλεί τις χώρες να εντάξουν τη διάγνωση, τη συμβουλευτική και τη θεραπεία των συμπτωμάτων στην καθολική κάλυψη υγείας (Universal Health Coverage), αντί να θεωρούν την εμμηνόπαυση «προσωπικό θέμα».