ΓΙΑΤΙ ΚΑΠΟΙΑ ΦΡΟΥΤΑ ΦΕΡΝΟΥΝ ΦΑΓΟΥΡΑ ΣΤΑ ΧΕΙΛΗ

Γιατί κάποια φρούτα φέρνουν φαγούρα στα χείλη ή και πρήξιμο στη γλώσσα; Πίσω από την περίεργη αντίδραση μπορεί να κρύβεται ένα σύνδρομο που αφορά έως και το 80% των ανθρώπων με αλλεργική ρινίτιδα.

Ένα μήλο, μια φέτα πεπόνι ή λίγες μπουκιές από ένα ροδάκινο μπορεί να προκαλέσουν φαγούρα στα χείλη ή ένα ελαφρύ πρήξιμο στο στόμα. Για αυτά τα ελαφριά μα και λιγάκι ενοχλητικά συμπτώματα μπορεί να ευθύνεται μια αλλεργία που ξέρεις ότι έχεις αλλά δεν θα σκεφτόσουν ότι σχετίζεται και με όσα μπαίνουν στο πιάτο σου: η αλλεργία στη γύρη.

Η αντίδραση ονομάζεται σύνδρομο στοματικής αλλεργίας (OAS) ή σύνδρομο αλλεργίας γύρεων-τροφών (PFAS) και, σύμφωνα με εκτιμήσεις, εμφανίζεται στο 50%-80% των ανθρώπων με ατοπία, ιδίως αλλεργική ρινίτιδα και λιγότερο με ατοπική δερματίτιδα και άσθμα. Γιατί, όμως, κάποια ωμά φρούτα και λαχανικά προκαλούν τέτοιες ενοχλήσεις;

Γιατί αντιδρά ο οργανισμός

Σύμφωνα με τον Δρ. Zachary Rubin, παιδοαλλεργιολόγο-ανοσολόγο και συγγραφέα του βιβλίου «All About Allergies», ορισμένες πρωτεΐνες που περιέχονται σε τρόφιμα έχουν παρόμοια δομή με πρωτεΐνες της γύρης. Έτσι, το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να τις αναγνωρίσει λανθασμένα ως αλλεργιογόνα που έχει συναντήσει στο περιβάλλον και να αντιδράσει αναλόγως.

Το ανοσοποιητικό σύστημα μπερδεύει ορισμένα φρέσκα φρούτα, λαχανικά και μερικές φορές ξηρούς καρπούς με κόκκους γύρης στους οποίους είσαι αλλεργικός iStock

«Το ανοσοποιητικό σύστημα μπερδεύει ορισμένα φρέσκα φρούτα, λαχανικά και μερικές φορές ξηρούς καρπούς με κόκκους γύρης στους οποίους είσαι αλλεργικός», λέει στην Washington Post, με την αλλεργιολόγο-ανοσολόγο Payel Gupta να εξηγεί πως πρόκειται για διασταυρούμενη αντίδραση: ο οργανισμός αντιδρά στην επαφή με την τροφή σαν να είχε εκτεθεί στη γύρη.

Τα συμπτώματα, που περιλαμβάνουν φαγούρα ή κάψιμο στα χείλη, στη γλώσσα ή στον λαιμό, εμφανίζονται συνήθως άμεσα, μετά την κατανάλωση του τροφίμου, και περιορίζονται στο στόμα. Τις περισσότερες φορές ευθύνεται κάποιο ωμό φρούτο ή λαχανικό, καθώς το μαγείρεμα μπορεί να αλλοιώσει τις υπαίτιες πρωτεΐνες.

Ποια είναι τα «ύποπτα» φρούτα και λαχανικά

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το ποια τρόφιμα μπορεί να προκαλέσουν την αντίδραση εξαρτάται από το είδος της γύρης στην οποία υπάρχει αλλεργία:

• αλλεργία στη σημύδα: μήλα, αχλάδια, δαμάσκηνα, καρότα, σέλερι, φουντούκια, αμύγδαλα και φιστίκια
• αλλεργία στην αμβροσία: πεπόνι, καρπούζι, μπανάνα, αγγούρι και κολοκύθι
• αλλεργία στα αγρωστώδη: πορτοκάλια, ντομάτες, ροδάκινα και καρπούζι
• αλλεργία στην αρτεμισία: ορισμένα λαχανικά, όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι και το κρεμμύδι.

Βέβαια, δεν σημαίνει ότι όποιος έχει κάποια από τις παραπάνω αλλεργίες θα πάθει την αντίδραση τρώγοντας κάτι από την αντίστοιχη κατηγορία. Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν πως κάθε οργανισμός διαφέρει, ακόμη και σε περιπτώσεις αλλεργίας στην ίδια γύρη.

Άτομα με αλλεργία στη γύρη αμβροσίας μπορεί να πάθουν την αντίδραση με μπανάνα. iStock

Έπειτα, η εποχή επηρεάζει τις πιθανότητες στοματικής αλλεργίας και την ένταση των συμπτωμάτων. Όπως εξηγεί η Gupta, την περίοδο έντονης κυκλοφορίας της γύρης ο οργανισμός εκτίθεται σε μεγάλες ποσότητες αλλεργιογόνων και πιθανώς γίνεται πιο ευαίσθητος σε τρόφιμα με παρόμοιες πρωτεΐνες.

Πόσο επικίνδυνη είναι η αλλεργική αντίδραση

Τις περισσότερες φορές, το σύνδρομο στοματικής αλλεργίας προκαλεί ήπια συμπτώματα που υποχωρούν σχετικά γρήγορα. Ο Rubin εξηγεί ότι τα ένζυμα του σάλιου διασπούν γρήγορα τις πρωτεΐνες που το προκαλούν, περιορίζοντας την πιθανότητα μιας εκτεταμένης αλλεργικής αντίδρασης.

Ωστόσο, αν και σπάνια στο συγκεκριμένο σύνδρομο, δεν αποκλείεται ο κίνδυνος αναφυλαξίας, σοβαρής και δυνητικά απειλητικής για τη ζωή αλλεργικής αντίδρασης, που εκδηλώνεται με δυσκολία στην αναπνοή ή ζάλη και απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση.

Αξιολόγηση από αλλεργιολόγο απαιτείται και όταν:

• τα συμπτώματα επιδεινώνονται
• εμφανίζονται μετά την κατανάλωση ξηρών καρπών ή σόγιας
• συνεχίζονται ακόμη και όταν τα τρόφιμα έχουν μαγειρευτεί.

Μια λύση για να αποφύγεις τη στοματική αλλεργία είναι το ξεφλούδισμα των τροφίμων. iStock

Όπως τονίζει ο Δρ Rubin, χρειάζεται να διερευνηθεί το ενδεχόμενο κλασικής τροφικής αλλεργίας, η οποία ενδέχεται να απαιτεί αποκλεισμό τροφίμων και συνταγογράφηση ενέσεων επινεφρίνης για επείγουσα χρήση.

Πώς να αποφύγεις τα συμπτώματα

Οι αλλαγές στον τρόπο που προετοιμάζεις τα τρόφιμα μπορεί να σε βοηθήσουν να αποφύγεις τις ενοχλήσεις:

• Απόφυγε τα τρόφιμα που σου προκαλούν αντίδραση όταν είναι ωμά. Ακόμη κι αν τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπια, λέει ο Δρ Rubin, υπάρχει θεωρητικά ο κίνδυνος σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης.
• Δοκίμασε το μαγείρεμα ή άλλη θερμική επεξεργασία, καθώς αλλοιώνουν τις ένοχες πρωτεΐνες. Σύμφωνα με την Gupta, ακόμη και 10 δευτερόλεπτα στον φούρνο μικροκυμάτων μπορεί να αποτρέψει την αντίδραση, ωστόσο δεν «δουλεύει» σε όλους.
• Ξεφλούδισε τα φρούτα και λαχανικά.

Τέλος, υπάρχει και η λύση της θεραπείας απευαισθητοποίησης (ανοσοθεραπεία) που μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα του συνδρόμου σε κάποιους ανθρώπους. Εντούτοις, λέει η Δρ Gupta, τα αποτελέσματα δεν είναι σταθερά και τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν επαρκούν για να θεωρείται καθιερωμένη θεραπεία, εξ ου και δεν έχει εγκριθεί για τέτοια χρήση σε ΗΠΑ (FDA) και Ευρώπη (EMA).