ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΟΤΑΝ ΑΡΧΙΖΕΙΣ ΝΑ ΦΡΟΝΤΙΖΕΙΣ ΤΑ ΔΕΝΤΡΑ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ ΣΟΥ

Αν έξω από το σπίτι σου έχεις δέντρα ή παρτέρια, καλό είναι να αρχίσεις να τα φροντίζεις. Η μικρή αυτή κίνηση θα ωφελήσει εσένα αλλά και τη γειτονιά σου.

Έχεις σκεφτεί ποτέ τι θα άλλαζε στην καθημερινότητά σου αν αφιέρωνες 30 λεπτά την εβδομάδα για να φροντίσεις τα λίγα τετράγωνα που καταλαμβάνουν τα δέντρα της γειτονιάς σου ή έστω αυτά που βρίσκονται μπροστά από το σπίτι σου; Αν μάζευες τα σκουπίδια, πότιζες το χώμα ή φύτευες μερικά λουλούδια, ώστε να δώσεις λίγο περισσότερο χώρο στη φύση;

Μπορεί να σου φαίνεται μια ασήμαντη κίνηση μπροστά στα μεγάλα αστικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, όπως η έλλειψη πρασίνου, η άνοδος της θερμοκρασίας και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Θυμήσου, όμως, ότι οι μεγάλες αλλαγές δεν προκύπτουν ξαφνικά, αλλά χτίζονται μέσα από τις μικρές.

Γερμανική έρευνα δείχνει ότι όταν οι κάτοικοι αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στη φροντίδα των παρτεριών και των δέντρων των δρόμων, μπορούν μεταξύ άλλων να ενισχύσουν την ποικιλία των φυτών που αναπτύσσονται εκεί.

Ξεκινώντας από τα μικρά

Όπως σημειώνουν σε άρθρο τους οι Kelly Baldwin Heid και Rita de Sousa e Silva, από τα Πανεπιστήμια του Φράιμπουργκ και του Λέιντεν αντίστοιχα, όσο ο πλανήτης καλύπτεται από τσιμέντο, τόσο περιορίζονται οι χώροι στους οποίους μπορούν να αναπτυχθούν φυτά και να βρουν καταφύγιο έντομα και άλλοι οργανισμοί. Την ίδια στιγμή, εσύ μπορεί να περνάς ολόκληρες μέρες χωρίς να έχεις ουσιαστική επαφή με τη φύση.

Αυτές οι μικρές περιοχές με χώμα γύρω από τα δέντρα του δρόμου, που συχνά παραμένουν παραμελημένες, μπορούν να λειτουργήσουν ως μικροί βιότοποι μέσα στον αστικό ιστό. Όταν τις φροντίζεις, δεν βελτιώνεις απλώς την εικόνα του πεζοδρομίου, αλλά δημιουργείς συνθήκες για να αναπτυχθούν περισσότερα φυτά και να βρουν τροφή και καταφύγιο διάφορα έντομα.

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), τα αστικά οικοσυστήματα μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και του νερού, στη μείωση της θερμικής επιβάρυνσης των πόλεων και στην προστασία της ανθρώπινης ευημερίας.

iStock

Τι έδειξε η έρευνα για τα δέντρα της γειτονιάς

Οι ερευνήτριες εξέτασαν 200 παρτέρια στο Φράιμπουργκ, από τα οποία 100 φροντίζονταν ενεργά από κατοίκους, και κατέγραψαν τα φυτά που αναπτύσσονταν σε αυτά. Τα φροντισμένα παρτέρια φιλοξενούσαν περίπου 1,6 φορές περισσότερα είδη φυτών από εκείνα που δεν είχαν αντίστοιχη φροντίδα. Το εύρημα δείχνει ότι ακόμη και χώροι που συνήθως περνούν απαρατήρητοι μπορούν να συνεισφέρουν στη βιοποικιλότητα της πόλης.

Η σημασία αυτών των χώρων πρασίνου θα μπορούσε να ενταχθεί στις λεγόμενες λύσεις που βασίζονται στη φύση (Nature-based Solutions). Όπως εξηγεί το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ, η ενσωμάτωση της φύσης στον αστικό σχεδιασμό μπορεί να βοηθήσει τις πόλεις να αντιμετωπίσουν προκλήσεις όπως οι ακραίες θερμοκρασίες, οι πλημμύρες και η απώλεια της βιοποικιλότητας.

Ο δήμος στο πλευρό των κατοίκων

Στο Φράιμπουργκ, η φροντίδα των παρτεριών ξεκίνησε από τους ίδιους τους κατοίκους, οι οποίοι φύτευαν και περιποιούνταν το χώμα γύρω από τα δέντρα της γειτονιάς τους.

Ωστόσο, το 2004, ο δήμος επισημοποίησε αυτή την πρακτική μέσω ενός προγράμματος υιοθεσίας δέντρων. Έτσι, οι κάτοικοι απέκτησαν έναν οργανωμένο τρόπο να αναλαμβάνουν τη φροντίδα των μικρών αυτών χώρων, με υποστήριξη και καθοδήγηση. Μάλιστα, το 2010, η πρωτοβουλία συνδέθηκε με την περιβαλλοντική εκπαιδευτική δομή Ecostation, με αποτέλεσμα οι ενδιαφερόμενοι να έχουν πρόσβαση σε σπόρους, φυτά και συμβουλές από ειδικούς.

Περισσότεροι από 500 κάτοικοι φαίνεται να συμμετέχουν πλέον στο πρόγραμμα, φροντίζοντας περίπου 700 παρτέρια. Μπορεί να πρόκειται για ένα μικρό ποσοστό του συνόλου των δέντρων της πόλης, αλλά μοιάζει αρκετό για να αναδείξει τις δυνατότητες της πρακτικής.

iStock

Τι προσφέρει στη γειτονιά

Η βελτίωση της βιοποικιλότητας δεν είναι το μόνο όφελος που αναφέρουν οι άνθρωποι οι οποίοι ασχολούνται με τα παρτέρια. Στις συνεντεύξεις που πραγματοποίησαν οι ερευνήτριες, πολλοί μίλησαν για μια δραστηριότητα που τους βοηθά να χαλαρώσουν, να συγκεντρωθούν και να νιώσουν ότι κάνουν κάτι ουσιαστικό.

Επίσης, αρκετοί περιέγραψαν την κοινωνική διάσταση της πρακτικής, λέγοντας ότι δέχονταν θετικά σχόλια από αγνώστους, ενώ άλλοι παρατηρούσαν ότι πολλοί σταματούσαν για να μιλήσουν μαζί τους όσο εργάζονταν στο παρτέρι. Έτσι, μια απλή δραστηριότητα γίνεται αφορμή για την καλλιέργεια κοινωνικών επαφών.

Τέλος, η Olivia Besters, μία από τις κάτοικος που φροντίζει εδώ και δεκαετίες τα παρτέρια της γειτονιάς της, παρατήρησε ότι όταν μετέτρεψε ένα παραμελημένο παρτέρι σε χώρο που έδειχνε ότι κάποιος τον φρόντιζε, μειώθηκαν τα σκουπίδια και τα περιττώματα σκύλων.

Μπορεί η ευθύνη για το πράσινο της πόλης να βαραίνει τους δήμους, όμως η συμμετοχή των πολιτών είναι απαραίτητη για τη διατήρησή του.