«SURVIVORS»: ΤΡΕΙΣ ΕΠΙΖΩΣΕΣ ΕΜΦΥΛΗΣ ΒΙΑΣ ΞΑΝΑΓΡΑΦΟΥΝ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ
Στο ντοκιμαντέρ «Survivors: Ξαναγράφοντας τον Μύθο της», τρεις επιζώσες έμφυλης βίας δίνουν τη δική τους εκδοχή σε αρχαίους μύθους. Οι πρωταγωνίστριες Όλγα Στέφου, Γεωργία Παΐζη και Ήβη Καϊσερλή, μαζί με τη συνδημιουργό του ντοκιμαντέρ Μαρία Λούκα, μιλούν στο OW για τη δημόσια μαρτυρία, τη γυναικεία αλληλεγγύη και το δικαίωμα να ακουστούν.
Η Περσεφόνη αρπάζεται την ώρα που μαζεύει λουλούδια. Η Ευρώπη μένει αβοήθητη. Η Άλκηστη καλείται να θυσιαστεί. Τρεις γνωστοί μύθοι, τρεις ιστορίες στις οποίες οι γυναίκες δεν αποφασίζουν για την τύχη τους. Στο ντοκιμαντέρ «Survivors: Ξαναγράφοντας τον Μύθο της» αυτό αλλάζει: τρεις επιζώσες έμφυλης βίας συναντιούνται σε ένα εργαστήριο δημιουργικής γραφής, ξαναπιάνουν το νήμα των μύθων και τους δίνουν τη δική τους συνέχεια.
Με αφορμή τις προβολές του στο πλαίσιο του CineDoc, συναντώ τη Μαρία Λούκα, που συνυπογράφει την ταινία με τη Νίνα Μαρία Πασχαλίδου, και μαζί τις πρωταγωνίστριες Όλγα Στέφου, Γεωργία Παΐζη και Ήβη Καϊσερλή. Η συζήτησή μας ξεκινά από το ντοκιμαντέρ, αλλά γρήγορα φτάνει στο ερώτημα: Tι χρειάζεται για να μπορεί μια γυναίκα να μιλήσει και, κυρίως, να ακουστεί;
– Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το εργαστήριο δημιουργικής γραφής και γιατί επιλέξατε τους μύθους;
Μαρία Λούκα: Θέλαμε να φτιάξουμε έναν δημιουργικό χώρο όπου τα κορίτσια θα συναντηθούν και θα μπορέσουν να μετασχηματίσουν την εμπειρία τους σε έκφραση. Πρότεινα στην Παυλίνα, που γνωρίζω με πόση φροντίδα πλαισιώνει τέτοιες διαδικασίες, να αναλάβει το εργαστήριο. Με ενδιέφερε και η σύνδεση του μύθου με το σήμερα: η Μήδεια έχει εγγραφεί στη συνείδησή μας ως πανούργα γυναίκα και η Μέδουσα ως τέρας, ενώ αποσιωπάται το ίχνος της έμφυλης βίας.
Η αφήγηση του τραύματος πονάει, ακόμη κι όταν έχεις φτιάξει τον πιο ασφαλή χώρο. Μπορείς όμως να τη φροντίσεις. Δεν έχει σημασία μόνο πώς γράφτηκαν αυτές οι ιστορίες, αλλά και πώς διασώθηκαν και αναπαράγονται μέχρι σήμερα.
Ήβη Καϊσερλή: Έγινε σαν παιχνίδι. Η Παυλίνα μάς μοίρασε χαρτάκια και η επιλογή ήταν αυθόρμητη. Η καθεμία βρήκε σχεδόν αμέσως κάτι με το οποίο ταυτίστηκε.
Γεωργία Παΐζη: Στα χαρτάκια υπήρχε μια περίληψη του μύθου και μετά αποκαλυπτόταν η ηρωίδα. Εγώ διάλεξα την Περσεφόνη και λίγο με διάλεξε κι εκείνη. Με συγκίνησε η εικόνα της απαγωγής της ενώ βρισκόταν με τις φίλες της, την ώρα που μάζευε λουλούδια. Δεν ονομάζουμε πάντα με τις πραγματικές τους λέξεις πράξεις έμφυλης βίας. Συνήθως είμαι επιφυλακτική απέναντι σε θεραπευτικές διαδικασίες που χρησιμοποιούν καλλιτεχνικά μέσα, επειδή η τέχνη είναι η δουλειά μου και αυτό είναι δύσκολο να διαχωριστεί. Μπήκα χωρίς μεγάλες προσδοκίες και η εμπειρία με την Παυλίνα με εξέπληξε. Οι μύθοι μεταφέρουν μέχρι σήμερα αντιλήψεις βαθιά εγγεγραμμένες στον πολιτισμό μας.
– Όλγα, τι είδες στην Ευρώπη;
Όλγα Στέφου: Ότι την άφησαν αβοήθητη. Τη θρήνησαν επειδή τη χάσανε, αλλά δεν έκαναν κάτι για να τη βοηθήσουν. Πολλές επιζώσες είμαστε έτσι. Είναι τεράστια προσωπική ευθύνη να ανακάμψεις χωρίς κοινότητα. Ούτε η οικογένεια ούτε οι φιλίες θα σε βοηθήσουν απαραίτητα. Αν δεν έχουμε δημιουργήσει μια κοινότητα προστατευτική και φροντιστική, μένουμε μόνες. Νομίζω ότι οι γυναίκες αρχίζουμε σιγά σιγά να χτίζουμε τέτοιες κοινότητες.
– Και για σένα, Ήβη, τι σήμαινε η Άλκηστη;
Ήβη Καϊσερλή: Είχα περάσει πάνω από έναν χρόνο, ίσως και δύο, που αυτοπραγματωνόμουν μέσα από την αυτοθυσία. Σε μια σχέση είχα αναλάβει να είμαι τα πάντα: μητέρα, σύντροφος, αδελφή, λογίστρια, ψυχολόγος, καθαρίστρια, κοινωνική λειτουργός. Δεν περίμενα ότι θα έμπαινα σε αυτόν τον ρόλο. Δεν είναι τόσο ασυνήθιστο να αναλαμβάνει μια γυναίκα όλους αυτούς τους ρόλους, αλλά για μένα ήταν. Στον δικό μου μύθο προτίμησα να σώσω τον εαυτό μου και να τα στείλω όλα τα υπόλοιπα στον διάολο.
Όλγα Στέφου: Αυτό που λατρεύω να διαβάζω είναι: «Έχετε γίνει ψωνάρες οι γυναίκες, χαμηλώστε τα στάνταρ σας». Όχι, μαλάκες, εσείς να γίνετε καλύτεροι. Εμείς τι ζητάμε; Να μας φέρεστε καλά. Να μη μας δέρνετε. Να μη μας σκοτώνετε, αν γίνεται. Και μη μας βιάζετε, ρε παιδί μου. Δεν είναι ανάγκη.
– Τι αλλάζει όταν γράφετε εσείς το τέλος;
Όλγα Στέφου: Έκανα την Ευρώπη να έχει κάποιον να τη βοηθήσει. Η αρπαγή έχει γίνει, δεν μπορούμε να την αποφύγουμε, αλλά ο αδελφός της τρέχει να τη σώσει. Τα αδέλφια καταλήγουν μαζί, προστατευμένα. Κάποιος ενδιαφέρεται πραγματικά. Θα ήθελα να βάλω φίλες, αλλά ο μύθος είχε ήδη τον Κάδμο.
Γεωργία Παΐζη: Έγραψα έναν εσωτερικό μονόλογο, με μια διαδικασία αυτόματης γραφής. Μια γυναικεία μορφή στέκεται κάπου και η εικόνα που περιγράφεται γύρω της αλλάζει διαρκώς.
Μαρία Λούκα: Η επανοικειοποίηση έχει μεγάλη σημασία, αποδίδει μια έμφυλη δικαιοσύνη στο επίπεδο της μνήμης. Παίρνεις κάτι που κουβαλά το αποτύπωμα της βίας, της αδικίας και της σιωπής και το κάνεις διαφορετικό. Στους μύθους οι γυναίκες είναι αντικείμενα της ιστορίας. Εδώ ξαναγίνονται υποκείμενα της ιστορίας και της αφήγησης.
– Γιατί επιλέγετε να μιλήσετε δημόσια; Μπορούν όλες οι γυναίκες να κάνουν το ίδιο;
Ήβη Καϊσερλή: Αρχικά γιατί μπορούμε. Δεν μπορούν όλες. Δεν έχουν όλες βήμα, ούτε είναι ασφαλείς. Θα ήθελα η μαρτυρία μας να βοηθήσει να αλλάξουν τα αφηγήματα, να μην θεωρεί κανείς αυτονόητο τον ρόλο που του σερβίρεται. Να μπορεί να έχει ενσυναίσθηση, αλλά και εργαλεία να προστατεύει τον εαυτό του και να θέτει όρια.
Όλγα Στέφου: Δεν έχουμε όλες το ίδιο βήμα ούτε τα ίδια προνόμια, ακόμη κι εδώ, στον ίδιο καναπέ. Δεν έχουμε κάποια ηθική ανωτερότητα επειδή μιλάμε. Ίσως έχουμε καλύτερο πλαίσιο και πολιτική συγκρότηση. Μια γυναίκα που κάνει δύο δουλειές, παλεύει με τη συνεπιμέλεια, δεν έχει κανέναν να την πιστεύει ή είναι μετανάστρια χωρίς χαρτιά δεν μπορεί απαραίτητα να μιλήσει δημόσια.
«ΟΤΑΝ ΜΙΛΑ ΜΙΑ ΕΠΙΖΩΣΑ, ΠΑΙΡΝΕΙ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΤΗΣ ΕΧΕΙ ΣΤΕΡΗΘΕΙ, ΕΝΑ ΤΡΑΥΜΑ, ΚΑΙ, ΑΝ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΛΕΞΕΙ, ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΙ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΑΠΩΛΕΙΑ ΣΕ ΚΑΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΓΥΝΑΙΚΑ».
Μαρία Λούκα: Δεν θα ζητούσα από μια γυναίκα που βρίσκεται ακόμη σε κακοποιητικό περιβάλλον να μπει σε μια τέτοια διαδικασία. Οι τρεις γυναίκες είχαν ήδη βγει από τη σκιά της κακοποίησης και υπήρχε μεταξύ μας σχέση εμπιστοσύνης. Και οι τρεις έχουν φεμινιστική στάση: συνδέουν την προσωπική εμπειρία με άλλες γυναίκες και με συλλογικότητες. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να ζητάς από μια γυναίκα να εκτεθεί και στο να της δίνεις χώρο να μιλήσει με τους δικούς της όρους και μόνο όταν εκείνη νιώθει έτοιμη να το κάνει.
Γεωργία Παΐζη: Όταν μιλάς, κάνεις ένα δώρο. Η απάντηση στο «γιατί τώρα;» πρέπει πάντα να αντιμετωπίζεται με το ότι μας κάνει χάρη η επιζώσα που μιλάει. Η επιζώσα έχει χάσει κάτι, της έχει στερηθεί κάτι. Το λέμε τραύμα. Είναι μια ρήξη με αυτό που θεωρούσες δεδομένο, ότι είσαι ασφαλής μέσα σε μια σχέση, περπατώντας στον δρόμο ή στο σπίτι σου. Και αυτό το κενό, αν αποφασίσει, αν είναι έτοιμη και αν μπορεί, η επιζώσα που μιλάει το κάνει χρήσιμο για κάποιον άλλον. Οι άνθρωποι που ακούνε μια τέτοια εμπειρία μπορεί να καθρεφτίσουν σε αυτήν τη δική τους και να νιώσουν ότι δεν είναι μόνοι.
– Η δημόσια αφήγηση μπορεί να λειτουργήσει και θεραπευτικά;
Όλγα Στέφου: Για μένα λειτούργησε. Λέγοντάς το, σταματάει να με τρομάζει. Όταν έχει συμβεί κάτι και δεν σε πιστεύουν, το να το πεις δημόσια, με τους δικούς σου όρους, και να σε πιστέψουν είναι μια δικαίωση. Έχω μιλήσει για το ότι κακοποιήθηκα πολύ άγρια και βιάστηκα δύο φορές. Παραλίγο να πεθάνω εκείνο το βράδυ. Θέλω να το ξέρουν και άλλες γυναίκες, δεν είναι μόνες τους.
Γεωργία Παΐζη: Όταν ακούς μια άλλη γυναίκα να αφηγείται κάτι που έχεις ζήσει, δεν χάνεται η μοναδικότητα της εμπειρίας της. Αντίθετα, αναγνωρίζεις μοτίβα. Είναι σαν να υπάρχουν οδηγίες χρήσης για κακοποιητές. Μια γυναίκα που έχει υποστεί βία συχνά αναρωτιέται πρώτη η ίδια: «Γιατί δεν έφυγα νωρίτερα; Μήπως φταίω; Έγινε όντως;» Όταν τα ίδια ερωτήματα έρχονται και από την κοινωνία, είναι σαν να της ζητούν να σωπάσει. Έχω βρεθεί κοντά σε άλλες επιζώσες που περιμένουν μια δικαστική εξέλιξη και κατάλαβα πόσο επανορθωτικό είναι να αναγνωρίζεις στην ιστορία τους κομμάτια της δικής σου.
Όλγα Στέφου: Λες και αν δεν μιλήσεις θα περάσει. Θα συνεχίσεις να είσαι επιθυμητή. Θα συνεχίσουν να σε αγαπάνε γύρω σου. Αυτομάτως, με το που μιλάμε, γινόμαστε κακές. Κακές, ψεύτρες.
Ήβη Καϊσερλή: Υπάρχει βαθιά ριζωμένη η πεποίθηση ότι πρέπει να είσαι αιώνια φροντίστρια των άλλων. Και υπάρχουν άνθρωποι που δεν σε πιστεύουν επειδή θεωρούν ότι σου αξίζει αυτό που έπαθες. Έχω ακούσει από φίλο ότι όσα πέρασα τα προκάλεσα επειδή ήθελα έναν μικρότερο άντρα. Αυτή η αμφισβήτηση δεν έρχεται πάντα από αγνώστους. Μπορεί να προέρχεται και από ανθρώπους που θεωρούσες δικούς σου.
«ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΗΔΗ ΥΠΟΣΤΕΙ ΒΙΑ, Η ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΚΑΘΕ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΕ ΕΞΑΝΤΛΕΙ. ΑΝ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΕΙ ΤΟ ΑΝΑΓΚΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ, ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΔΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΕΙΣ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ».
– Γιατί αναζητούμε τι έκανε λάθος η γυναίκα αντί να κοιτάμε τον κακοποιητή;
Γεωργία Παΐζη: Γιατί πολλοί προσπαθούν να πείσουν τον εαυτό τους ότι, αν κάνουν τα πάντα σωστά, δεν θα τους συμβεί. Αν βρουν κάτι που έκανες λάθος, αισθάνονται οι ίδιοι ασφαλείς. Όμως το πρόβλημα είναι ο κακοποιητής. Όταν μιλά μια επιζώσα, κάνει ένα δώρο. Παίρνει κάτι που της έχει στερηθεί, ένα τραύμα, και, αν μπορεί και το επιλέξει, μετατρέπει αυτή την απώλεια σε κάτι χρήσιμο για μια άλλη γυναίκα.
Μαρία Λούκα: Το σημαντικό δεν είναι να εμπνεύσει υποχρεωτικά κάποια άλλη να μιλήσει, αλλά να της πει: «Δεν είσαι μόνη σου και δεν φταις εσύ». Μπορεί να μη μιλήσει ποτέ. Είναι δικαίωμά της. Δεν πρέπει να μετακυλίουμε στις γυναίκες ένα ακόμη ηθικό βάρος, ότι οφείλουν να εκτεθούν δημόσια. Είναι όμως δική μας ευθύνη να υπάρχει πλαίσιο ώστε, αν θελήσουν να μιλήσουν, να ακουστούν χωρίς αμφισβήτηση και διαπόμπευση.
– Γεωργία, τι συνέβη όταν ήσουν 19 χρονών;
Γεωργία Παΐζη: Δούλευα ως βοηθός χορογράφου. Εκείνος ήταν 45 χρονών. Δεν υπήρχε σαφές εργασιακό πλαίσιο. Βρέθηκα σπίτι του βράδυ, φάγαμε, ήπια αλκοόλ, έμεινα αργά. Τα υπόλοιπα τα θυμάμαι σαν να τα παρακολουθώ, όχι σαν να τα βιώνω. Την επομένη μέρα μου ανακοίνωσε ότι ήμασταν μαζί. Μέσα σε δυο μήνες κατάφερε να με αφήσει έγκυο. Όταν αποφάσισα να διακόψω την εγκυμοσύνη, με κακοποίησε για πρώτη φορά σωματικά. Κράτησε 2–2,5 χρόνια. Έφυγα σταδιακά. Και συναρμολογήθηκα επίσης σταδιακά.
– Τι ήταν εκείνο που σε βοήθησε να φύγεις;
Γεωργία Παΐζη: Με βοήθησε πολύ μια άλλη γυναίκα που είχε επίσης σχέση μαζί του. Και μετά ήρθε η κατάληψη της Λυρικής το 2008, πριν από τη δημιουργία του Σωματείου των Χορευτών. Βρέθηκα να είμαι μέρος ενός πράγματος μεγαλύτερου από μένα. Μπαίνοντας στην πρώτη συνέλευση, ήταν σαν να τον έχασα από το φόντο. Δεν ήρθε κάποιος πρίγκιπας να με βγάλει από τον πύργο. Πέρασε μια πορεία από εξεγερμένες χορεύτριες κι εγώ κατέβηκα από το παράθυρο.
Όλγα Στέφου: Το προσωπικό είναι πολιτικό και το πολιτικό είναι προσωπικό. Δεν είναι δύο ξεχωριστά πράγματα.
«ΟΣΕΣ ΕΧΟΥΜΕ ΜΙΛΗΣΕΙ, ΕΧΟΥΜΕ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΙ ΤΟ ΠΡΟΝΟΜΙΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΕΧΟΥΜΕ ΦΤΙΑΞΕΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ, ΕΧΟΥΜΕ ΕΥΘΥΝΗ ΝΑ ΦΤΑΣΟΥΜΕ ΚΑΙ ΣΕ ΕΚΕΙΝΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ».
– Όλγα, τι συνέβη όταν μίλησες δημόσια;
Όλγα Στέφου: Ήμουν 25 χρονών, το 2015, και πίστευα αφελώς ότι οι άνθρωποι του πολιτικού μου χώρου θα με πιστέψουν. Δεν περίμενα τον επανατραυματισμό. Αν ήξερα τι θα τραβούσα, δεν ξέρω αν θα είχα τα κότσια να μιλήσω. Η αντίδραση ανθρώπων από τους οποίους περίμενα αλληλεγγύη με πλήγωσε πολύ. Από την άλλη, η δημοσιότητα λειτούργησε και προστατευτικά. Για χρόνια ο άνθρωπος αυτός συνέχιζε να με ενοχλεί, να με καλεί, να με βρίσκει. Άλλαζα σπίτια για να τον αποφύγω. Όταν η ιστορία μου έγινε ευρέως γνωστή, οι οχλήσεις σταμάτησαν. Για μένα η δημόσια έκθεση δεν είναι μόνο εξομολόγηση. Έχει γίνει και ένας τρόπος να νιώθω προστατευμένη. Νιώθω πιο ασφαλής όταν μιλάω.
– Και όταν απευθυνθήκατε στις αρχές;
Όλγα Στέφου: Πήγα στην αστυνομία. Συνάντησα αξιωματικούς που με αντιμετώπισαν καλά, αλλά η διαδικασία ήταν εξαντλητική. Έπρεπε να πηγαίνω από υπηρεσία σε υπηρεσία, να λέω ξανά και ξανά την ιστορία μου χωρίς ψυχολογική υποστήριξη. Πήγα σε νοσοκομεία και δεν ήξερα πού έπρεπε να εξεταστώ. Δεν άντεξα να συνεχίσω. Η καταγγελία έμεινε εκεί. Όταν έχεις ήδη υποστεί βία, η επανάληψη της αφήγησης σε κάθε υπηρεσία σε εξαντλεί. Αν το κράτος δεν παρέχει το αναγκαίο πλαίσιο, είναι πολύ δύσκολο να ολοκληρώσεις τη διαδικασία.
Ήβη Καϊσερλή: Η αστυνομία στα Χανιά ήταν πολύ υποστηρικτική. Με βοήθησαν στη διαδικασία, μου πρότειναν να αναζητήσω υλικό από κάμερες και μάρτυρες. Όμως, μια γυναίκα που είχε δει την επίθεση δεν ήρθε να καταθέσει, επειδή ο σύντροφός της δεν ήθελε να μπλέξουν. Τον άκουγα να της φωνάζει. Τελικά ένα κορίτσι από τα κινήματα της πόλης συγκράτησε τον αριθμό της μοτοσικλέτας των δραστών και μου τον έβαλε στην τσέπη όταν ήρθε το ασθενοφόρο. Αυτό ήταν καθοριστικό. Δεν ήταν καθόλου αυτονόητο ότι κάποιος θα έβγαινε μπροστά ως μάρτυρας. Από την άλλη, αντιμετώπισα αμφισβήτηση από εισαγγελική λειτουργό για το ρατσιστικό κίνητρο της επίθεσης.
– Πόσο κοντά βρεθήκατε στο να χάσετε τη ζωή σας;
Ήβη Καϊσερλή: Είχα χτυπήσει στο κεφάλι, είχα σπασμούς και είχα περιέλθει σε σοκ. Ένας από τους δράστες είχε πιάσει μια μεταλλική καρέκλα για να με χτυπήσει. Από τύχη ζω, σίγουρα. Και δεν ξεχνώ ότι ακόμη κι όταν κάποιος έχει δει τι συνέβη, δεν είναι βέβαιο ότι θα εμφανιστεί στο δικαστήριο.
Όλγα Στέφου: Και οι τρεις από θαύμα ζούμε αυτή τη στιγμή.
– Τι θα θέλατε να αλλάξει για τις γυναίκες που δεν έχουν το δικό σας υποστηρικτικό πλαίσιο;
Ήβη Καϊσερλή: Να ξέρουν ότι έχουν δικαιώματα και μπορούν να θέτουν όρια. Η κοινωνία, η εκπαίδευση, ακόμη και οι κινηματικές κοινότητες δεν δίνουν πάντα τη σημασία που πρέπει στη χειραγώγηση και στην ψυχολογική βία. Και σκέφτομαι συνεχώς τις γυναίκες που συναντούν παντού τοίχους, που δεν έχουν κανέναν να τις στηρίξει. Δεν θέλω να χαθεί η ενσυναίσθηση ή η αλληλεγγύη. Θέλω όμως η φροντίδα προς τους άλλους να μην απαιτεί να εγκαταλείπεις τον εαυτό σου.
«Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΛΛΑΖΕΙ ΕΠΕΙΔΗ ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ. ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΙΝΟΥΜΑΣΤΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ, ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ Η ΜΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΑΝ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ».
Όλγα Στέφου: Όσες έχουμε μιλήσει, έχουμε αναγνωρίσει το προνόμιό μας και έχουμε φτιάξει κοινότητες, έχουμε ευθύνη να φτάσουμε και σε εκείνες που δεν μπορούν. Η ψυχολογική κακοποίηση αντιμετωπίζεται συχνά σαν προσωπική αδυναμία. Ακούμε ακόμη: «Τι πάει να πει grooming; Ας έλεγες όχι». Μα η χειραγώγηση ακριβώς αυτό κάνει: σου στερεί σταδιακά τη δυνατότητα να αναγνωρίσεις τι σου συμβαίνει.
Γεωργία Παΐζη: Το να αναγνωρίζεις το προνόμιό σου σημαίνει ότι μπορείς να κάνεις κάτι για εκείνη που δεν το έχει. Ο κόσμος αλλάζει επειδή αλλάζουμε εμείς. Οι γυναίκες κινούμαστε διαφορετικά στον δημόσιο χώρο, υποστηρίζουμε η μία την άλλη και δημιουργούμε εργαλεία που δεν υπήρχαν παλιότερα. Όταν μίλησα εγώ, οι συναδέλφισσές μου με στήριξαν από αγάπη, ενώ τα εργαλεία τα ανακαλύπταμε μαζί. Οι νεότερες γυναίκες βρίσκουν σήμερα πιο οργανωμένους και ασφαλείς τρόπους να μιλήσουν. Δεν περιμένουμε απλώς να αλλάξει κάτι από μόνο του.
Ήβη Καϊσερλή: Δεν παύω να σκέφτομαι τις γυναίκες που δεν έχουν ένα τέτοιο περιβάλλον ή ένα πλαίσιο, που συναντούν τοίχους παντού, που δεν γίνονται πουθενά πιστευτές. Όλοι προσπαθούν να τις φιμώσουν, να τις κάνουν να το καταπιούν, να τις πείσουν ότι έτσι είναι τα πράγματα. Ότι δεν αξίζει τον κόπο να χαλάσεις το σπίτι σου, να μπεις σε διαδικασίες, να τρέχεις με τον νόμο. Δεν είναι μόνο αυτό. Στεκόμαστε σε αυτό γιατί είναι πάρα πολύ εκνευριστικό. Αλλά είναι μια ολόκληρη φαρέτρα, μια σειρά επιχειρημάτων που μεταχειρίζεται ο περίγυρος για να μη μιλήσεις, ότι δεν αξίζει τον κόπο.
Μαρία Λούκα: Και νομίζω ότι αν κάτι προσπαθούμε να κάνουμε είναι να φτιάξουμε έναν αντίλογο σε αυτό, δηλαδή μέσα από τη διεκδίκηση προς την Πολιτεία και παράλληλα το χτίσιμο αλληλέγγυων κοινοτήτων να πούμε ότι αξίζει, αξίζει να είμαστε ασφαλείς και ελεύθερες, αξίζει να μη ζούμε μέσα στον φόβο και τη ντροπή, οι ζωές μας αξίζουν.
Info: Πού και πότε προβάλλεται το «Survivors»
- Αθήνα: Πρεμιέρα την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026, στις 19:30, στο Γαλλικό Ινστιτούτο (Σίνα 31), με συζήτηση μετά την προβολή. Κινηματογράφος Δαναός (Κηφισίας 109): 20, 21 και 23 Νοεμβρίου, στις 18:00, με συζητήσεις μετά τις προβολές.
- Λάρισα: 13 Νοεμβρίου, 20:00, Χατζηγιάννειο Πνευματικό Κέντρο.
- Βόλος: 14 Νοεμβρίου, 20:00, «Αχίλλειον», με ελεύθερη είσοδο.
- Ρέθυμνο: 28 Νοεμβρίου, 20:00, Χώρος Πολιτισμού «Σημείο».
SLOW MONDAY NEWSLETTER
Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.
