Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

TO ΝΟ 1 ΣΗΜΑΔΙ ΟΤΙ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ ΑΠΟ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΕΣ ΓΟΝΕΙΣ

Το μεγαλύτερο τραύμα που αφήνουν οι ναρκισσιστές γονείς δεν είναι κάτι που σου είπαν όταν ήσουν παιδί, αλλά αυτό που συνεχίζεις να λες ακόμα στον εαυτό σου.

Κανένας γονιός δεν είναι τέλειος και όλοι ανεξαιρέτως αφήνουν με κάποιον τρόπο τα «σημάδια» τους στα παιδιά τους. Τα σημάδια αυτά μπορεί να είναι στοιχεία που τα βοηθούν να ζουν με χαρά και ικανοποίηση από τη ζωή, όμως ενδέχεται να είναι και τραύματα – πληγές που ακολουθούν τα παιδιά και στην ενήλικη ζωή. Ενώ τα τραύματα που έχει αφήσει ένας κακοποιητικός ή αδιάφορος γονιός είναι σαφή, υπάρχουν κι εκείνα που είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακρίνει ένα παιδί, παρόλο που το κάνουν να υποφέρει: είναι αυτά που προέρχονται από τον ναρκισσιστή γονέα.

Ο γονέας νάρκισσος είναι φαινομενικά ένας τυπικός, φροντιστικός γονιός, ο οποίος στην πραγματικότητα βάζει τις δικές του ανάγκες, τις επιθυμίες ή και την εικόνα του πάνω από το συμφέρον του παιδιού, χρησιμοποιώντας συχνά ενοχές ή συναισθηματικό εκβιασμό.

Το παιδί έτσι μαθαίνει να λειτουργεί ως προέκταση των επιθυμιών του γονέα και δυσκολεύεται να αναπτύξει αυτόνομη προσωπικότητα. Καθώς μεγαλώνει, εξελίσσεται σε ένα άτομο με χαμηλή αυτοεκτίμηση, αγχώδη διαταραχή, αισθήματα ενοχών, τελειομανία, ανταγωνιστικότητα και ανάγκη να αποδεικνύει συνεχώς την αξία του ώστε να αξίζει την αγάπη των άλλων.

Σε πολλές περιπτώσεις είναι πολύ δύσκολο για έναν άνθρωπο να αναγνωρίσει ότι μεγάλωσε από έναν γονέα νάρκισσο – θα χρειαστεί πολλές συνεδρίες στην ψυχοθεραπεία για να το διαπιστώσει. Ωστόσο, ο Jerry Wise, οικογενειακός σύμβουλος και συγγραφέας με εξειδίκευση στην ανάρρωση από τη ναρκισσιστική κακοποίηση, μιλώντας στο δημοφιλές podcast «The School of Greatness» του Lewis Howes, τόνισε ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό στους ανθρώπους που μεγάλωσαν από ναρκισσιστές γονείς.

«Η μαμά και ο μπαμπάς –ή όποιος άλλος ήταν ναρκισσιστής– ήταν υπερβολικά επικριτικοί και κατακριτικοί», είπε χαρακτηριστικά ο Wise. Όταν το παιδί έχει γίνει πλέον ενήλικας, μπορεί να πει «Εγώ δεν πρόκειται να γίνω έτσι», όμως έχει νόημα να σκεφτεί τι στάση κρατά απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό, να αναρωτηθεί: «Μήπως είμαι υπερβολικά επικριτικός και τον κρίνω αυστηρά;»

To νο1 σημάδι ότι μεγάλωσες από ναρκισσιστές γονείς
Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Ο Wise εξηγεί ότι άτομα που μεγάλωσαν σε ναρκισσιστικές οικογένειες γίνονται συχνά οι χειρότεροι επικριτές του εαυτού τους, κουβαλώντας δυσβάσταχτες ενοχές και ντροπή ακόμα και σε προχωρημένη ενήλικη ζωή. Aκούν μια φωνή στο κεφάλι τους που δεν είναι δική τους, αλλά μια εσωτερικευμένη εκδοχή της κριτικής που βίωσαν κατά τη διάρκεια της ανατροφής τους.

«Καταλήγω να ασκώ κριτική στον εαυτό μου, να τον μειώνω εσωτερικά και να τον μισώ», αναφέρει ο Wise. Δυστυχώς, οι περισσότεροι αδυνατούν να αναγνωρίσουν την προέλευση αυτών των σκέψεων.

Ο Wise επισημαίνει ότι πολλά ενήλικα παιδιά ναρκισσιστών γονέων κουβαλούν, χωρίς να το συνειδητοποιούν, την κριτική των γονιών τους πολύ καιρό αφότου έχουν φύγει από το πατρικό τους σπίτι. Τότε, αντί να δέχονται τις φωνές και την κριτική από κάποιον γονέα, αρχίζουν να στρέφουν την ίδια αυστηρή κριτική προς τον εαυτό τους. Φτάνουν ακόμα και να ουρλιάζουν στον ίδιο τους τον εαυτό φράσεις όπως «Είσαι βλάκας!» αναπαράγοντας τα ακριβή λόγια του γονιού.

ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΜΕΓΑΛΩΣΑΝ ΣΕ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΣΥΧΝΑ ΟΙ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΙ ΕΠΙΚΡΙΤΕΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΤΟΥΣ.

Είναι, λοιπόν, μεγάλη πρόκληση για ένα άτομο να καταλάβει πως αυτή η φωνή δεν είναι δική του και να τη σωπάσει, αρχίζοντας έτσι να φροντίζει και να αγαπά τον εαυτό του. Είναι κάτι σχεδόν πρωτόγνωρο, καθώς ως παιδί είχε μάθει πρώτα να εστιάζει στις ανάγκες του γονέα.

Όπως λέει όμως ο Wise, «το να εστιάζεις στον εαυτό σου είναι υγιές» και «αυτό είναι που θα σε οδηγήσει να διαχωρίσεις την εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου από αυτήν που είχαν οι γονείς σου – όταν το καταφέρεις αυτό θα έρθει και η πραγματική θεραπεία». Τότε είναι που θα συνειδητοποιήσεις ότι η γνώμη των άλλων δεν καθορίζει την αξία σου.

Στο ίδιο podcast ο Wise τόνισε ότι πολλά ενήλικα παιδιά παραμένουν παγιδευμένα σε αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «φαντασίωση»: την ελπίδα ότι, κάποια στιγμή, οι γονείς τους θα τους προσφέρουν επιτέλους την αγάπη, την αποδοχή και την επιβεβαίωση που πάντα επιζητούσαν.

«Θέλω ο γονέας να με αγαπά. Θέλω να με αποδέχεται. Θέλω να φροντίζει τις ανάγκες μου. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι αυτές οι προσδοκίες –η ελπίδα ότι ο γονέας θα γίνει κάποτε η υποστηρικτική φιγούρα που πάντα είχαν ανάγκη– μπορεί να εμποδίσουν τους ανθρώπους να προχωρήσουν στη ζωή τους».

Ο ίδιος καταλήγει πως η πραγματική ανάπτυξη ξεκινά όταν οι άνθρωποι σταματούν να περιμένουν να έρθει εκείνη η στιγμή και αρχίζουν να χτίζουν τη δική τους αίσθηση ταυτότητας, τον αυτοσεβασμό και τη συναισθηματική τους ανεξαρτησία.

SLOW MONDAY NEWSLETTER

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.