ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ, ΑΛΛΑ ΣΕ ΕΝΟΧΛΕΙ Η ΓΛΟΥΤΕΝΗ; ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ
Νιώθεις φούσκωμα, αέρια ή κοιλιακό πόνο μετά την κατανάλωση τροφών με γλουτένη; Δες ποιες άλλες αιτίες μπορεί να κρύβονται πίσω από τις ενοχλήσεις σου.
Με όλη αυτή την πληροφορία που κυκλοφορεί εκεί έξω, δεν είναι δύσκολο να καταλήξεις στο συμπέρασμα ότι για την έντονη δυσφορία που νιώθεις μετά από ένα πιάτο μακαρόνια με τριμμένο τυρί φταίει η γλουτένη. Το βήμα που ακολουθεί συνήθως την αυτοδιάγνωση είναι ο αποκλεισμός της συγκεκριμένης πρωτεΐνης, που βρίσκεται στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη, από τη διατροφή σου.
Ωστόσο, τα πεπτικά συμπτώματα που συχνά αποδίδεις στη γλουτένη μπορεί να έχουν μια εντελώς διαφορετική αιτία. Άλλωστε, η κοιλιοκάκη αφορά περίπου το 1% του πληθυσμού. Πριν λοιπόν βγάλεις το ψωμί, τα ζυμαρικά και άλλα τρόφιμα από το καθημερινό σου μενού, αξίζει να αναζητήσεις τι πραγματικά συμβαίνει στον οργανισμό σου.
Μήπως πρόκειται για ευαισθησία στη γλουτένη;
Για τα άτομα με κοιλιοκάκη, η κατανάλωσή της ενεργοποιεί μια αυτοάνοση αντίδραση, η οποία προκαλεί φλεγμονή και βλάβες στο λεπτό έντερο. Τα συμπτώματα δεν περιορίζονται στο πεπτικό σύστημα (π.χ. κοιλιακός πόνος, διάρροια, φούσκωμα), αλλά μπορεί να εμφανιστούν σιδηροπενική αναιμία, κόπωση, πόνοι στις αρθρώσεις, μουδιάσματα, δερματικά εξανθήματα ή αλλαγές στη διάθεση.
Από την άλλη, η μη κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη (NCGS) μπορεί να προκαλεί παρόμοιες ενοχλήσεις, χωρίς όμως τις χαρακτηριστικές εντερικές βλάβες της κοιλιοκάκης. Δεν υπάρχει ειδική εξέταση που να την επιβεβαιώνει και η διάγνωση γίνεται μέσω αποκλεισμού, δηλαδή χρειάζεται πρώτα να αποκλειστούν η κοιλιοκάκη και η αλλεργία στο σιτάρι.
Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
Μία από τις αιτίες που συγχέονται συχνά με την ευαισθησία στη γλουτένη είναι το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Χαρακτηρίζεται από κοιλιακό πόνο και αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, ενώ συχνά συνοδεύεται από αέρια και φούσκωμα. Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινώνονται με την κατανάλωση τροφών που περιέχουν συγκεκριμένους υδατάνθρακες, γνωστούς ως FODMAPs, Σε αυτούς ανήκουν και οι φρουκτάνες, που περιέχονται, μεταξύ άλλων, στο σιτάρι, στο κρεμμύδι και στο σκόρδο.
Έτσι, όταν αισθάνεσαι καλύτερα ακολουθώντας μια διατροφή χωρίς γλουτένη, η βελτίωση μπορεί να μην οφείλεται στον αποκλεισμό της ίδιας της γλουτένης, αλλά στον περιορισμό των φρουκτανών, καθώς το σιτάρι περιέχει και τα δύο συστατικά. Μάλιστα, μελέτη έδειξε ότι, σε άτομα που θεωρούσαν πως είχαν ευαισθησία στη γλουτένη, οι φρουκτάνες προκαλούσαν περισσότερα συμπτώματα από ό,τι η ίδια η γλουτένη.
Μπορεί να αντιδράς στο σιτάρι
Ο οργανισμός σου ενδέχεται να έχει ευαισθησία σε άλλα συστατικά του σιταριού, όπως οι φρουκτάνες, και όχι στη γλουτένη. Υπάρχει, επίσης, η αλλεργία στο σιτάρι, η οποία είναι διαφορετική από την κοιλιοκάκη. Σε αντίθεση με την ευαισθησία στη γλουτένη, πρόκειται για αλλεργική αντίδραση που μπορεί να επιβεβαιωθεί με ειδικές εξετάσεις.
Δυσανεξία στη λακτόζη ή στη φρουκτόζη
Μήπως το πρόβλημα δεν βρίσκεται στα δημητριακά; Σκέψου, για παράδειγμα, πόσο συχνά καταναλώνεις ψωμί με τυρί ή γλυκά μαζί με αρτοσκευάσματα. Η δυσανεξία στη λακτόζη μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, αέρια και διάρροια, ενώ παρόμοια συμπτώματα προκαλεί και η δυσανεξία στη φρουκτόζη. Είναι πιθανό, λοιπόν, να αποδίδεις στη γλουτένη μια αντίδραση που σχετίζεται με κάποιο άλλο συστατικό του γεύματός σου.
Οι κρυφές αιτίες
Οι ενοχλήσεις σου μπορεί να σχετίζονται με άλλα συστατικά, όπως η ινουλίνη, έναν τύπο φρουκτάνης που χρησιμοποιείται ως πρόσθετη φυτική ίνα σε συμπληρώματα διατροφής και επεξεργασμένα τρόφιμα. Επίσης, γλυκαντικά όπως η σορβιτόλη και η μαλτιτόλη μπορούν να προκαλέσουν αέρια και φούσκωμα.
Ακόμα και τα πολύ λιπαρά ή τηγανητά γεύματα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιβαρύνουν την πέψη.
SIBO
Η βακτηριακή υπερανάπτυξη στο λεπτό έντερο (SIBO) είναι μια ακόμη πιθανή εξήγηση. Όταν ο αριθμός των βακτηρίων αυξάνεται σε αυτό το τμήμα του πεπτικού, μπορεί να προκληθεί υπερβολική ζύμωση των τροφών, με αποτέλεσμα έντονο φούσκωμα και αέρια, συχνά μέσα σε 30-90 λεπτά από το γεύμα.
Γαστροπάρεση
Αν μετά από ένα γεύμα αισθάνεσαι ότι το φαγητό παραμένει για πολλή ώρα στο στομάχι σου, μπορεί να αντιμετωπίζεις γαστροπάρεση. Πρόκειται για διαταραχή κατά την οποία η κένωση του στομάχου καθυστερεί, προκαλώντας αίσθημα πληρότητας, ναυτία, φούσκωμα και μερικές φορές εμετούς.
Ο διαβήτης αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες της, ενώ ορισμένα φάρμακα μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνισή της.
Πώς θα μάθεις τι σου συμβαίνει
Τα πεπτικά συμπτώματα δεν είναι πάντα αποτέλεσμα κάποιας τροφικής ευαισθησίας. Υπάρχουν και άλλες καταστάσεις που μπορεί να εκδηλώνονται με παρόμοιο τρόπο, όπως π.χ. ορισμένες νευρολογικές διαταραχές, αλλά και προβλήματα ψυχικής υγείας. Γι' αυτό έχει σημασία να μην περιορίζεις την αναζήτησή σου σε ένα μόνο συστατικό της διατροφής σου.
Σε κάθε περίπτωση, αν βιώνεις τέτοια συμπτώματα, το πρώτο βήμα πριν κάνεις οτιδήποτε είναι να απευθυνθείς σε γαστρεντερολόγο για αξιολόγηση. Είναι σημαντικό να μην αποκλείσεις τη γλουτένη από τη διατροφή σου πριν ολοκληρωθεί ο απαραίτητος έλεγχος για κοιλιοκάκη, καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα των εξετάσεων.