iStock

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΙΣ ΑΡΘΡΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΑΤΟΜΩΝ;

Οι έρευνες των τελευταίων ετών αποδεικνύουν ότι άτομα με νευροδιαφορετική διαταραχή και ΔΕΠΥ είναι πιο πιθανό να βιώνουν πόνο στις αρθρώσεις λόγω της υπερκινητικότητας. Πώς συνδέονται όλα αυτά;

Όταν ακούμε «συνδετικός ιστός», σχηματίζουμε στο μυαλό μας την εικόνα κάποιας εσωτερικής συγκολλητικής ουσίας που κρατά τα μέρη του σώματός μας ενωμένα: σαν σελοτέιπ ή «δέστρες» για τα οστά και τους μυς μας. Μάλιστα, έχουμε ακούσει γιατρούς να λένε ότι τα άτομα με ιδιαίτερα χαλαρό ή εύκαμπτο συνδετικό ιστό διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για τραυματισμούς στις αρθρώσεις και τους μυς, καθώς και για χρόνιο πόνο.

Ποια άτομα είναι αυτά; Σύμφωνα με τον νευροεπιστήμονα, ψυχίατρο και συγγραφέα Dr. John Kruse, ανωμαλίες του συνδετικού ιστού συνδέονται με διάφορα προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, και προβλήματα ψυχικής υγείας.

Επιπλέον, τα άτομα με ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) παρουσιάζουν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα, σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, να εμφανίζουν αρθρική υπερκινητικότητα (υπερβολικά μεγάλη κινητικότητα των αρθρώσεων) και παθήσεις του συνδετικού ιστού. Γιατί;

«Πολλές από τις επικρατέστερες εξηγήσεις περιγράφουν τη σύνδεση μεταξύ συνδετικού ιστού και ψυχικής υγείας ως εξής: οι ανωμαλίες στον συνδετικό ιστό οδηγούν σε παθήσεις ή δυσλειτουργίες που μπορούν να επιβαρύνουν τον εγκέφαλο –οδηγώντας σε κατάθλιψη ή άγχος– ή να επηρεάσουν τον προμετωπιαίο φλοιό, προκαλώντας συμπτώματα που προσομοιάζουν με τη ΔΕΠΥ. Ωστόσο, φαίνεται πως ο συνδετικός ιστός στον ίδιο τον εγκέφαλο ενδέχεται να συμβάλλει άμεσα στη ΔΕΠΥ και σε άλλες νευροδιαφορετικές καταστάσεις», λέει ο Dr. Kruse.

Πώς συνδέεται η ΔΕΠΥ με τον χαλαρό συνδετικό ιστό και τις αρθρώσεις;

Σύμφωνα με τον Dr. Kruse, τα τελευταία είκοσι χρόνια ο κόσμος της ιατρικής αλλά και το ευρύ κοινό έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη επίγνωση του ρόλου του κολλαγόνου: αποτελεί βασικό συστατικό των συνδέσμων που συγκρατούν τα οστά στις αρθρώσεις, συμβάλλει στην αντοχή και την ελαστικότητα του δέρματος και στηρίζει τη δομή των αιμοφόρων αγγείων. Γι’ αυτό, πέρα από τραυματισμούς και πόνο, οι ανωμαλίες του συνδετικού ιστού μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα στην επούλωση πληγών, δερματικές παθήσεις και προβλήματα στις καρδιακές βαλβίδες. Όλα αυτά συνδέονται μέσω του κολλαγόνου.

Τι συμβαίνει στις αρθρώσεις των νευροδιαφορετικών ατόμων;
iStock

Επιπλέον, οι διαταραχές του συνδετικού ιστού μπορεί να συμβάλουν σε δυσλειτουργίες που αφορούν την αρτηριακή πίεση, τη λειτουργία των μαστοκυττάρων (κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που συμμετέχουν στις αλλεργικές και φλεγμονώδεις αντιδράσεις) και τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό συμβαίνει, εν μέρει τουλάχιστον, επειδή το αίμα συσσωρεύεται σε μικρά αγγεία που διαθέτουν ασθενή τοιχώματα. Η μη φυσιολογική ροή και συσσώρευση του αίματος μπορεί να αυξήσει την πίεση στις μικρές νευρικές απολήξεις –προκαλώντας τους βλάβες– και να διαταράξει τη ροή των σωματικών υγρών μέσα στους ιστούς. Η πλημμελής ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης μπορεί να οδηγήσει σε ήπια ζάλη ή σε σοβαρότερα προβλήματα, μειώνοντας την παροχή αίματος στον εγκέφαλο.

Τα προβλήματα όταν οι συνδετικοί ιστοί δεν λειτουργούν όπως θα έπρεπε δεν σταματούν εδώ: μπορεί ακόμα να επηρεάσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, συμβάλλοντας στην εκδήλωση φλεγμονωδών αντιδράσεων. Όταν συμβαίνει αυτό, το άτομο ενδέχεται να εμφανίσει ζητήματα ψυχικής υγείας, καθώς ένα σώμα υπό στρες εμφανίζει πιο εύκολα άγχος και κατάθλιψη. Ακόμα πιο περίπλοκα γίνονται τα πράγματα όταν οι διαταραχές του συνδετικού ιστού συνδέονται με τη ΔΕΠΥ, τον αυτισμό και με άλλες μορφές νευροδιαφορετικότητας.

Τι συμβαίνει στις αρθρώσεις των νευροδιαφορετικών ατόμων;
iStock

Δυστυχώς, η αποσπασματική ιατρική αντιμετώπιση καθυστερούσε για χρόνια τη διάγνωση των διαταραχών του συνδετικού ιστού. Το 2017 αναθεωρήθηκε η διεθνής ταξινόμηση των συνδρόμων Ehlers-Danlos (EDS), μιας ομάδας κληρονομικών διαταραχών του συνδετικού ιστού. Ο συχνότερος τύπος τους είναι το σύνδρομο Ehlers-Danlos υπερκινητικού τύπου (hEDS), για το οποίο δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί συγκεκριμένη γενετική αιτία.

Σήμερα οι δημοσιευμένες μελέτες δείχνουν σταθερά υψηλότερα ποσοστά αρθρικής υπερκινητικότητας σε άτομα με ΔΕΠΥ και αυτισμό.

Η ισχύς αυτής της συσχέτισης είναι σημαντική, ωστόσο το ακριβές μέγεθός της είναι δύσκολο να προσδιοριστεί, καθώς σε πολλές από τις μελέτες η αξιολόγηση της αρθρικής υπερκινητικότητας ή της ΔΕΠΥ έχει τεθεί με κάπως χαλαρά κριτήρια – άλλωστε, και οι δύο καταστάσεις εμφανίζονται σε ένα φάσμα διαφορετικής σοβαρότητας ή έντασης.

Οι ερευνητές έχουν διατυπώσει διάφορες υποθέσεις για το πώς μπορεί να συνδέονται τα σύνδρομα Ehlers-Danlos με τη ΔΕΠΥ, μέσω παραγόντων όπως:

  • Δυσκολίες κινητικού συντονισμού και ιδιοδεκτικότητας. Η χαλαρότητα του κολλαγόνου επηρεάζει την ικανότητα του εγκεφάλου να αντιλαμβάνεται τη θέση των αρθρώσεων και των άκρων, συμβάλλοντας σε φτωχότερο μυϊκό συντονισμό. Την ίδια ώρα, καθώς το άτομο πασχίζει να παρακολουθήσει και να οργανώσει τις κινήσεις του, απαιτείται μεγαλύτερη γνωστική προσπάθεια για τον έλεγχό τους, με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι διαθέσιμοι πόροι προσοχής για άλλα ερεθίσματα.
  • Χρόνιος πόνος. Ο συνεχής πόνος μπορεί να εξαντλήσει τα αποθέματα ενέργειας και προσοχής, επιβαρύνοντας τις εκτελεστικές λειτουργίες του προμετωπιαίου φλοιού. Αυτό μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση παρορμητικότητας, ευερεθιστότητας και δυσκολίας στη συγκέντρωση.
  • Δυσαυτονομία (δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος): Οι δομικές ανωμαλίες στα αιμοφόρα αγγεία και στους ιστούς που τα περιβάλλουν, οι οποίες σχετίζονται με τα σύνδρομα Ehlers-Danlos, ενδέχεται να προκαλούν διαταραχές στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και να μειώνουν την αιμάτωση του εγκεφάλου, οδηγώντας σε «εγκεφαλική ομίχλη» (brain fog) και άλλες δυσκολίες στις εκτελεστικές λειτουργίες.
  • MCAS (Σύνδρομο Ενεργοποίησης Μαστοκυττάρων): Έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι η μη φυσιολογική ενεργοποίηση των μαστοκυττάρων μπορεί να συμβάλλει στη νευροφλεγμονή και να σχετίζεται με συμπτώματα ΔΕΠΥ. Ωστόσο, η σύνδεση αυτή δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς.

Ο ίδιος ο Dr. Kruse, πάντως, εκφράζει επιφυλάξεις για το κατά πόσο αυτοί οι μηχανισμοί μπορούν να εξηγήσουν την ισχυρή συσχέτιση μεταξύ ΔΕΠΥ και συνδρόμων Ehlers-Danlos. Όπως επισημαίνει, ενδέχεται να συμβάλλουν στην εμφάνιση ορισμένων συμπτωμάτων σε κάποιους ανθρώπους, χωρίς όμως να εξηγούν επαρκώς από μόνοι τους αυτή τη σύνδεση.

ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΣΤΑΘΕΡΑ ΥΨΗΛΟΤΕΡΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΑΡΘΡΙΚΗΣ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΔΕΠΥ ΚΑΙ ΑΥΤΙΣΜΟ.

Ο Dr. Kruse καταλήγει ότι απαιτείται πολύ περισσότερη έρευνα για να αποσαφηνιστούν οι λεπτομέρειες, δηλαδή οι διαφορές στις ιδιότητες των μορίων του κολλαγόνου –και, κατ' επέκταση, του συνδετικού ιστού– που ενδέχεται να συμβάλλουν στα άτυπα πρότυπα νευρωνικής συνδεσιμότητας, τα οποία φαίνεται να σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ, τον αυτισμό και άλλες μορφές νευροδιαφορετικότητας.

Τι συμβαίνει στις αρθρώσεις των νευροδιαφορετικών ατόμων;
iStock

Όπως επισημαίνει σε ανακοίνωση του Πανεπιστημίου του Sussex η Dr Jessica Eccles, κύρια συγγραφέας μελέτης του Brighton and Sussex Medical School (BSMS), Clinical Senior Lecturer και ερευνήτρια με υποτροφία MQ Versus Arthritis, υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ νευροδιαφορετικότητας και ζητημάτων σωματικής υγείας, καθώς η έρευνα καταγράφει άμεση σχέση μεταξύ αρθρικής υπερκινητικότητας, αυξημένου πόνου και δυσαυτονομίας. Την ίδια ώρα, υπάρχουν και σημαντικά εμπόδια στην υγειονομική περίθαλψη για τα νευροαποκλίνοντα άτομα.

Τα εμπόδια αυτά πρέπει να μειωθούν και «οι πάροχοι υγείας πρέπει να βελτιώσουν τις υπηρεσίες τους για να τις καταστήσουν πιο προσιτές στους νευροαποκλίνοντες ασθενείς». Πρέπει επίσης, καταλήγει η ίδια, να ξεπεραστούν τα αυστηρά όρια μεταξύ των διαγνωστικών κατηγοριών και ο παραδοσιακός διαχωρισμός σώματος και εγκεφάλου, ώστε να παρέχεται πιο ολοκληρωμένη και εξατομικευμένη φροντίδα. Όπως λέει ο Dr. Kruse, οι εγκέφαλοί μας εξελίχθηκαν ως τμήμα του σώματός μας, όχι ως κάτι ξεχωριστό από αυτό.

SLOW MONDAY NEWSLETTER

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.