ΟΙ ΠΑΤΑΤΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΜΕΡΑΣ ΚΡΥΒΟΥΝ ΕΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΜΥΣΤΙΚΟ
Τι αλλάζει στις πατάτες όταν μαγειρεύονται και στη συνέχεια κρυώνουν; Ο ρόλος του ανθεκτικού αμύλου και τα πιθανά οφέλη του για την υγεία του εντέρου.
Γνωρίζατε ότι οι πατάτες που έχουμε μαγειρέψει και αφήσει στο ψυγείο δεν είναι ακριβώς ίδιες με τις φρεσκοβρασμένες; Και δεν μιλάμε μόνο για τη γεύση ή την υφή τους. Όταν κρυώνουν, ένα μέρος του αμύλου τους αλλάζει μορφή, με αποτέλεσμα να γίνεται πιο ανθεκτικό στην πέψη.
Τον τελευταίο καιρό, στα social media κυκλοφορεί όλο και περισσότερο η συμβουλή να μαγειρεύουμε πατάτες, ρύζι ή ζυμαρικά και να τα αφήνουμε στο ψυγείο πριν τα καταναλώσουμε. Κάποιοι μάλιστα το παρουσιάζουν σαν ένα απλό κόλπο για λιγότερες θερμίδες και καλύτερο έλεγχο του σακχάρου. Τι ισχύει πραγματικά;
Η εξήγηση βρίσκεται στο λεγόμενο ανθεκτικό άμυλο, που έχει αρκετό ενδιαφέρον για την υγεία του εντέρου, αν και τα οφέλη δεν είναι απαραίτητα τόσο εντυπωσιακά όσο παρουσιάζονται. Ας δούμε τι ακριβώς συμβαίνει.
Οι πατάτες και το ανθεκτικό άμυλο
Οι πατάτες είναι πλούσιες σε άμυλο, το οποίο κατά το μαγείρεμα γίνεται πιο εύκολο να διασπαστεί από τον οργανισμό μας. Όταν όμως τις αφήσουμε να κρυώσουν, ένα μέρος του αναδιοργανώνεται και γίνεται πιο ανθεκτικό στην πέψη. Αντί να διασπαστεί στο λεπτό έντερο, φτάνει στο παχύ έντερο, όπου χρησιμοποιείται από ορισμένα ωφέλιμα βακτήρια του εντερικού μικροβιώματος.
Με απλά λόγια, λειτουργεί με τρόπο παρόμοιο με κάποιες φυτικές ίνες, συμβάλλοντας στη θρέψη του εντερικού μικροβιώματος. Ορισμένες μελέτες δείχνουν επίσης ότι η κατανάλωση μαγειρεμένων και στη συνέχεια κρύων πατατών μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να περιορίζει τη μεταγευματική αύξηση του σακχάρου στο αίμα. Ωστόσο, τα ευρήματα δεν είναι ομοιόμορφα και χρειάζεται περισσότερη έρευνα.
Σε κάθε περίπτωση, αυτό δεν σημαίνει ότι η ψύξη μειώνει σημαντικά τις θερμίδες ή την περιεκτικότητα της πατάτας σε υδατάνθρακες, ούτε ότι μπορούμε να την καταναλώνουμε χωρίς μέτρο. Άλλωστε, η ποσότητα του ανθεκτικού αμύλου που σχηματίζεται διαφέρει και ανάλογα με την ποικιλία της πατάτας.
Πώς το εφαρμόζουμε στην κουζίνα;
Το μόνο που χρειάζεται είναι να μαγειρέψουμε τις πατάτες όπως συνήθως, βραστές ή ψητές, να τις αφήσουμε να χάσουν την πολλή θερμότητά τους και να τις βάλουμε στο ψυγείο, κατά προτίμηση μέχρι την επόμενη μέρα. Φροντίζουμε να τις τοποθετήσουμε στο ψυγείο μέσα σε δύο ώρες από το μαγείρεμα.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα να τις φάμε κρύες. Μπορούμε και να τις ξαναζεστάνουμε, καθώς ένα μέρος του ανθεκτικού αμύλου που σχηματίστηκε με την ψύξη διατηρείται. Η τελική ποσότητά του εξαρτάται από τον τρόπο παρασκευής και τις συνθήκες ψύξης και αναθέρμανσης.
Η πατατοσαλάτα είναι ίσως το πιο προφανές παράδειγμα, αλλά και ένας από τους πιο ευχάριστους τρόπους να απολαύσουμε τις πατάτες κρύες, ενώ υπάρχουν αρκετοί ακόμη τρόποι να αξιοποιήσουμε τις πατάτες της προηγούμενης μέρας.
Μπορούμε να τις κόψουμε και να τις σοτάρουμε λίγο σε ελαιόλαδο, σκόρδο και μυρωδικά, να τις προσθέσουμε σε μια ομελέτα ή φριτάτα με λαχανικά ή να τις ξαναζεστάνουμε στον φούρνο με πάπρικα, ρίγανη και ελαιόλαδο. Για κάτι ακόμα πιο ιδιαίτερο, δοκίμαστε τις τσακιστές πατάτες στον φούρνο, που μπορείς να έχεις βράσει από την προηγούμενη.
Άλλες πηγές ανθεκτικού αμύλου
Οι πατάτες δεν είναι οι μόνες που αποκτούν περισσότερο ανθεκτικό άμυλο όταν μαγειρεύονται και στη συνέχεια κρυώνουν. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρύζι και τα ζυμαρικά, ενώ αντίστοιχες αλλαγές μπορούν να παρατηρηθούν και σε δημητριακά όπως το πλιγούρι. Έτσι, μια μακαρονοσαλάτα, ένα ταμπουλέ ή μια σαλάτα με ρύζι αποκτούν επιπλέον διατροφικό ενδιαφέρον.
Ειδικά το μαγειρεμένο ρύζι χρειάζεται γρήγορη ψύξη, ιδανικά μέσα σε μία ώρα, και σωστή συντήρηση στο ψυγείο, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος ανάπτυξης επιβλαβών βακτηρίων.
Ανθεκτικό άμυλο περιέχουν επίσης τα όσπρια, όπως οι φακές και τα ρεβίθια, αλλά και οι άγουρες μπανάνες. Οι ποσότητες διαφέρουν ανάλογα με το τρόφιμο και τον τρόπο παρασκευής του. Ο συνδυασμός τροφίμων που περιέχουν ανθεκτικό άμυλο με λαχανικά, όσπρια, καλά λιπαρά και πηγές πρωτεΐνης συμβάλλει στη δημιουργία ενός πιο ισορροπημένου γεύματος.