ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΕΣ ΛΙΓΟΥΡΕΣ: ΑΛΛΑΖΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙ Η ΟΡΕΞΗ ΜΑΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ;

Έχεις μήπως την αίσθηση ότι το φθινόπωρο αυξάνονται οι λιγούρες σου; Οι ειδικοί εξηγούν τι πραγματικά συμβαίνει στον οργανισμό.

Μπαίνοντας δυναμικά στο φθινόπωρο, μόλις αρχίσουν να πέφτουν οι θερμοκρασίες και οι μέρες να μικραίνουν, κάτι αρχίζει να αλλάζει και στο πιάτο μας. Η σαλάτα που ίσως ήταν το καλοκαίρι από τις πρώτες επιλογές γεύματος δίνει ξαφνικά τη θέση της σε μια μακαρονάδα, ένα ζεστό μαγειρευτό με σάλτσα, περισσότερο ψωμί, γλυκά κ.ά. Είναι απλώς θέμα διάθεσης όλα αυτά ή μήπως το σώμα μας αντιδρά στην αλλαγή της εποχής; Οι ειδικοί έχουν κάποιες ενδιαφέρουσες εξηγήσεις, ξεκινώντας από τη διαπίστωση ότι οι φθινοπωρινές λιγούρες ενδέχεται να μην είναι απλώς ιδέα μας.

Η σχέση ανάμεσα στις εποχές και στις διατροφικές μας συνήθειες εξετάζεται από τους ειδικούς εδώ και αρκετά χρόνια. Μια χαρακτηριστική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 1991 στο Physiology & Behavior εξέτασε 315 ενήλικες, από τους οποίους ζητήθηκε να καταγράψουν για 7 ημέρες όλα όσα έτρωγαν, την ώρα που τα κατανάλωναν καθώς και το υποκειμενικό αίσθημα της πείνας τους.

Οι ερευνητές παρατήρησαν έντονη εποχική διακύμανση στην κατανάλωση τροφής, με αυξημένη συνολική πρόσληψη θερμίδων το φθινόπωρο, ιδιαίτερα από υδατάνθρακες. Η αύξηση αυτή συνδεόταν με μεγαλύτερα γεύματα και ταχύτερο ρυθμό κατανάλωσης του φαγητού.

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, οι συμμετέχοντες δήλωναν ότι ένιωθαν να πεινάνε περισσότερο στο τέλος κάθε γεύματος, παρόλο που τα μεγαλύτερα γεύματα που κατανάλωναν συνεπάγονταν μεγαλύτερη ποσότητα τροφής στο στομάχι.

Η αλλαγή της θερμοκρασίας προκαλεί λιγούρες;

Συχνά, η πρώτη και πιο προφανής εξήγηση για τις φθινοπωρινές λιγούρες είναι η θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Όταν ο καιρός κρυώνει, το σώμα πρέπει να διατηρήσει σταθερή τη θερμοκρασία του και η έκθεση στο κρύο μπορεί να αυξήσει την ενεργειακή δαπάνη. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα πεινάσουμε περισσότερο. Οι προσωπικές διατροφικές συνήθειες, το κλίμα της περιοχής όπου ζει κανείς και ο τρόπος ζωής γενικότερα μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά το συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

iStock

Μια ανασκόπηση του 2023 στο Frontiers in Nutrition εξέτασε τους παράγοντες που μπορεί να εξηγούν τις εποχικές μεταβολές στην πρόσληψη ενέργειας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η θερμοκρασία και οι ώρες φυσικού φωτός μπορεί να επηρεάζουν την πρόσληψη τροφής, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης η σωματική δραστηριότητα, η συναισθηματική κατάσταση και οι κοινωνικές συνήθειες.

Η ίδια ανασκόπηση υπογραμμίζει κάτι πολύ σημαντικό: τα αποτελέσματα των ερευνών δεν καταλήγουν σε ένα ενιαίο συμπέρασμα. Σε ορισμένους πληθυσμούς παρατηρείται υψηλότερη πρόσληψη τροφής τον χειμώνα ή το φθινόπωρο, ενώ σε άλλους δεν εμφανίζεται σαφές εποχικό μοτίβο.

Άρα, δεν μπορούμε να πούμε ότι σώνει και καλά το κρύο μάς κάνει να πεινάμε περισσότερο, μπορούμε όμως να πούμε ότι η θερμοκρασία είναι ένας από τους παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάζουν την όρεξη και τις διατροφικές μας επιλογές.

iStock

Μπορεί η διάθεσή μας το φθινόπωρο να προκαλέσει λιγούρες;

Το φθινόπωρο σηματοδοτεί για τους περισσότερους το τέλος των διακοπών, την επιστροφή στη δουλειά, στο σχολείο, στις υποχρεώσεις και σε ένα πιο συγκεκριμένο καθημερινό πρόγραμμα. Μια από τις συνθήκες που αλλάζουν μόλις μπει το φθινόπωρο είναι το φυσικό φως, το οποίο σταδιακά μειώνεται σε διάρκεια καθώς η μέρα μικραίνει.

Η σεροτονίνη, ένας νευροδιαβιβαστής που επηρεάζει τη διάθεση και συμμετέχει στη ρύθμιση της πρόσληψης τροφής και του αισθήματος κορεσμού, φαίνεται να επηρεάζεται από την έκθεση στο φυσικό φως. Μελέτες έχουν δείξει ότι η σεροτονινεργική δραστηριότητα παρουσιάζει εποχικές μεταβολές και είναι χαμηλότερη τον χειμώνα.

Με τούτα και με κείνα, λοιπόν, η διάθεσή μας μπορεί να γίνει ελαφρώς μελαγχολική. Κι εδώ κάπου μπαίνει στο πλάνο το λεγόμενο comfort food, το φαγητό που συνδέεται για τον καθένα μας με αισθήματα θαλπωρής, νοσταλγίας ή συναισθηματικής ασφάλειας. Συχνά πρόκειται για τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες και λιπαρά, που έρχονται κατά κάποιον τρόπο να μας «παρηγορήσουν».

iStock

Η ανασκόπηση στο Frontiers in Nutrition αναφέρει ότι οι εποχικές αλλαγές στη διάθεση μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική μας συμπεριφορά και ότι το στρες και τα αρνητικά συναισθήματα έχουν συνδεθεί σε ορισμένες μελέτες με αυξημένη κατανάλωση ιδιαίτερα απολαυστικών τροφών.

Οι φθινοπωρινές λιγούρες δεν δείχνουν απαραίτητα έλλειψη αυτοελέγχου

Εάν ανήκεις σε εκείνους που τα βάζουν με τον εαυτό τους κάθε φορά που ενδίδουν στις φθινοπωρινές λιγούρες, λέγοντας «πάλι χάλασα τη διατροφή μου», «πώς θα χάσω τα κιλά των διακοπών», «γιατί δεν μπορώ να επιβληθώ στον εαυτό μου» και άλλα τέτοια, ίσως πρέπει να σταθείς με μεγαλύτερη επιείκεια απέναντι σε αυτή την εποχική διάθεση του οργανισμού σου.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί να μην ευθύνεται αποκλειστικά το φθινόπωρο, αλλά σίγουρα η διατροφή μας δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από το περιβάλλον στο οποίο ζούμε και τη γενικότερη κατάσταση του οργανισμού μας.

Μια καλή ιδέα είναι, αντί να απαγορεύσεις στον εαυτό σου τα πράγματα που λαχταράς να φας, να προσπαθήσεις να δημιουργήσεις ένα ισορροπημένο μενού που να περιλαμβάνει π.χ. ζυμαρικά με λαχανικά και ελαφριές σάλτσες, μια πηγή πρωτεΐνης, ψητά λαχανικά εποχής με κάποιο γευστικό τυρί και ψωμί πλούσιο σε φυτικές ίνες, ένα σπιτικό γλυκό που θα καταναλώσεις με σύνεση ή οτιδήποτε άλλο θα σε βοηθήσει να αποφύγεις τη λογική της διατροφικής τιμωρίας, χωρίς να εγκαταλείψεις την ισορροπία στη διατροφή σου.