Η «ΑΓΝΩΣΤΗ» ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΟΥ ΧΑΡΙΖΕΙ ΧΡΟΝΙΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Μια διατροφή από τις χώρες της Ιβηρικής βελτιώνει το προφίλ υγείας και μειώνει πάνω από 14% τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου.

Στις περιοχές της βόρειας Πορτογαλίας και της βορειοδυτικής Ισπανίας (Γαλικία), οι κάτοικοι ακολουθούν εδώ και αιώνες ένα μοντέλο διατροφής που οι επιστήμονες ανακάλυψαν και άρχισαν να μελετούν συστηματικά μόλις στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Η διατροφή του Ατλαντικού, γνωστή και ως Νοτιοευρωπαϊκή Ατλαντική Διατροφή (SEAD), είναι ένα διατροφικό μοτίβο που εστιάζει στην κατανάλωση φρέσκων, τοπικών, εποχιακών και ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων, τα οποία αντανακλούν τον γεωργικό και θαλάσσιο πλούτο των ακτών του Ατλαντικού.

Αν ρωτήσεις του κατοίκους, βέβαια, θα σου πουν πως δεν πρόκειται για μια ακόμη δίαιτα αλλά για έναν ολιστικό τρόπο ζωής. Στον πυρήνα βρίσκονται οι απλές μαγειρικές τεχνικές, όπως το βράσιμο, το ψήσιμο και το σοτάρισμα, που διατηρούν τα θρεπτικά συστατικά, καθώς και κοινωνικές αξίες, όπως τα οικογενειακά γεύματα και η ενσυνείδητη διατροφή.

Τι περιλαμβάνει η διατροφή του Ατλαντικού

Χαρακτηριστικό της διατροφής είναι η μεγάλη κατανάλωση φρέσκων ψαριών και θαλασσινών, 3-4 φορές την εβδομάδα, απ' την οποία εξασφαλίζονται άφθονα ω-3 λιπαρά οξέα (EPA και DHA), ωφέλιμα για την καρδιά.

Στη διατροφή του Ατλαντικού δίνεται έμφαση στα σταυρανθή λαχανικά, όπως το λάχανο και το κέιλ, που παρέχουν γλυκοσινολάτες με αντιοξειδωτική δράση. iStock

Αυξημένη είναι και η κατανάλωση εποχιακών λαχανικών, που συμβάλλουν στη ρύθμιση του σακχάρου και μειώνουν την LDL χοληστερόλη με τις φυτικές ίνες τους. Δίνεται έμφαση στα σταυρανθή, όπως το λάχανο και το κέιλ, που παρέχουν γλυκοσινολάτες με αντιοξειδωτική δράση, καταναλώνονται όμως και φύκια, οι βιοδραστικές ενώσεις των οποίων συνδέονται με πιθανά μεταβολικά και αντικαρκινικά οφέλη.

Η διατροφή του Ατλαντικού περιλαμβάνει επίσης φρούτα, πατάτες, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης, κυρίως καλαμπόκι και σίκαλη. Το ελαιόλαδο αποτελεί την κύρια πηγή λιπαρών για το μαγείρεμα και τις σαλάτες, ενώ τα γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα και τυρί) έχουν θέση στο τραπέζι καθημερινά, ενισχύοντας το μικροβίωμα του εντέρου.

Τέλος, επιτρέπεται η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, επί το πλείστον κρασιού κατά τη διάρκεια των γευμάτων, ενώ δεν είναι τόσο αυστηρά τα πράγματα ως προς το κόκκινο κρέας, πάντα με μέτρο.

Το ελαιόλαδο αποτελεί την κύρια πηγή λιπαρών για το μαγείρεμα και τις σαλάτες. iStock

Ποια είναι τα οφέλη της διατροφής του Ατλαντικού για την υγεία

Η έρευνα GALIAT, κεντρική κλινική μελέτη της διατροφής του Ατλαντικού, που πραγματοποιήθηκε σε οικογένειες και διήρκησε έξι μήνες, έδειξε ότι η υψηλή συμμόρφωση στο μοντέλο:

• βελτίωσε το λιπιδαιμικό προφίλ,
• μείωσε την παχυσαρκία,
• οδήγησε σε απώλεια βάρους 1,1 κιλού σε σχέση με την ομάδα ελέγχου,
• περιόρισε την εμφάνιση μεταβολικού συνδρόμου, με τους συμμετέχοντες να έχουν 68% λιγότερες πιθανότητες να το εμφανίσουν.

Επιπλέον, μακροχρόνιες μελέτες συνδέουν τη διατροφή με τη μακροζωία. Έρευνα σε ηλικιωμένους Ισπανούς βρήκε ότι η συμμόρφωση με το ατλαντικό μοντέλο ήταν αντιστρόφως ανάλογη με τον κίνδυνο θανάτου από κάθε αίτιο, ενώ κάθε επιπλέον μονάδα συμμόρφωσης μείωνε τον κίνδυνο κατά 14%.

Σε ευρωπαϊκή μελέτη με σχεδόν 36.000 συμμετέχοντες, η υψηλή συμμόρφωση συνδέθηκε με μείωση της θνησιμότητας από κάθε αιτία κατά 8%, από καρδιαγγειακά νοσήματα κατά 9% και από καρκίνο κατά 6%, ενώ συσχετίστηκε και με 9% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης.

Χαρακτηριστικό της διατροφής του Ατλαντικού είναι η μεγάλη κατανάλωση φρέσκων ψαριών και θαλασσινών, 3-4 φορές την εβδομάδα. iStock

Γιατί αξίζει να τη δοκιμάσεις

Παρότι οι μελέτες δείχνουν σημαντικά οφέλη για την υγεία, η επιτυχία της διατροφής του Ατλαντικού εξαρτάται από την πιστή εφαρμογή της στην καθημερινότητα. Το τελευταίο φαίνεται να δυσκολεύει τις ίδιες τις κοινότητες που τη σύστησαν στον κόσμο, σύμφωνα με έρευνες σε υγιείς ενήλικες και ηλικιωμένους που δείχνουν ότι:

• η καθημερινή διατροφή τους αποκλίνει σημαντικά από το παραδοσιακό πρότυπο, κυρίως λόγω της μειωμένης κατανάλωσης φρούτων, δημητριακών και θαλασσινών,
• παρότι περισσότεροι από 9 στους 10 καταναλώνουν καθημερινά ελαιόλαδο και γαλακτοκομικά, δεν πετυχαίνουν εξίσου εύκολα τους στόχους για τα ψάρια και ξηρούς καρπούς.

Σημαντική είναι και η περιβαλλοντική διάσταση της εν λόγω διατροφής. Παρότι βασίζεται σε φυσικά και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα δεν είναι πάντα χαμηλό, με τη βιομηχανία κρέατος και τα θαλασσινών να ευθύνονται για το 70% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με τη δίαιτα του Ατλαντικού.

Όπως συμβαίνει με κάθε διατροφικό μοντέλο, καταλήγουν οι ειδικοί, η ποιότητά της εξαρτάται από τον τρόπο εφαρμογής της. Για να δουλέψει, θα πρέπει να προτιμώνται προμήθειες από υπεύθυνες και βιώσιμες πηγές και να δίνεται έμφαση στα φυτικά τρόφιμα και τα εποχιακά προϊόντα.