ΑΝ ΘΕΣ ΝΑ ΜΑΘΕΙΣ ΤΙ ΘΑ ΠΕΙ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΔΕΣ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ

Άλματα συμπεριληπτικότητας έχει κάνει η Ιταλία τα τελευταία χρόνια, αναβαθμίζοντας τα αξιοθέατά της ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρίες.

Καταλαβαίνεις πόσο πολιτισμένη είναι μια χώρα από το πώς αντιμετωπίζει τα πιο αδύναμα μέλη της, όπως περίπου είχε πει κάποτε ο Μαχάτμα Γκάντι. Δυστυχώς η δική μας χώρα, με τον άλλοτε υπέρλαμπρο πολιτισμό, σήμερα δεν τολμά να διεκδικήσει τέτοιες δάφνες. Σημαντική προσπάθεια, όμως,  φαίνεταινα κάνει η Ιταλία, η οποία τα τελευταία χρόνια μπορεί να δώσει ένα αξιόλογο παράδειγμα συμπεριληπτικότητας αναφορικά με τους πολίτες αλλά και τους τουρίστες της που ζουν με αναπηρίες.

Το 2021, στο πλαίσιο της λήψης από την Ευρωπαϊκή Ένωση κονδυλίων ανάκαμψης από την πανδημία, η Ιταλία επιτάχυνε τις πρωτοβουλίες προσβασιμότητας, δίνοντας περισσότερη φροντίδα και πόρους στην άρση των αρχιτεκτονικών εμποδίων και στην αύξηση της προσβασιμότητας πολλών τουριστικών περιοχών και αθλητικών εγκαταστάσεων.

Ας μην ξεχνάμε ότι οι περισσότερες πόλεις της Ιταλίας είναι γεμάτες με έργα τέχνης, ειδικά γλυπτά. Παρόλο που οι τουρίστες δεν λείπουν από τη χώρα, οι περιοχές αυτές δεν είναι πάντα φιλόξενες για άτομα με κινητικά προβλήματα ή προβλήματα όρασης.

Ενδεικτικά, τα περισσότερα από αυτά τα γλυπτά, η επιβλητική παρουσία των οποίων μετρά χιλιετίες, δεν προσφέρονται για άγγιγμα, ώστε να καταλάβει ένα άτομο με περιορισμένη όραση το σχήμα τους.

Μαθητής λυκείου καλών τεχνών με δεμένα μάτια αγγίζει ένα έργο κατά τη διάρκεια project για την απτική εμπειρία στο Μουσείο Omero Tactile στην Ανκόνα της Ιταλίας. AP Photo Alessandra Tarantino

Επιπλέον, άτομα που χρησιμοποιούν αναπηρικά αμαξίδια πολύ συχνά βρίσκουν ανελκυστήρες και πόρτες που είναι πολύ στενές, σκάλες χωρίς ράμπες και ανώμαλα πεζοδρόμια.

Πώς έγινε η Ιταλία πιο συμπεριληπτική για τους τουρίστες;

Τι άλλαξε τα τελευταία χρόνια; Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι αυτό του αρχαιολογικού χώρου στην Πομπηία, όπου πλέον έχει εγκατασταθεί ένα ολοκαίνουργιο σύστημα σήμανσης που τον κάνει πιο προσβάσιμο σε τυφλούς και άτομα με αναπηρία.

Η Stefania Terre, αριστερά, και ο Carmine Laezza, δεξιά, και οι δύο τυφλοί, αγγίζουν μια αναπαραγωγή της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου στο Μουσείο Omero Tactile στην Ανκόνα της Ιταλίας. AP Photo Alessandra Tarantino

Η Elena Dominici, η οποία είναι τυφλή, αγγίζει το σιντριβάνι Cancelleria κατά τη διάρκεια περιήγησης στο κέντρο της Ρώμης. AP Photo Alessandra Tarantino

Το έργο χρησιμοποιεί πινακίδες Μπράιγ, ηχητικούς οδηγούς με κωδικό QR, απτικά μοντέλα και ανάγλυφα αντίγραφα αντικειμένων που έχουν ανασκαφεί όλα αυτά τα χρόνια.

Την ίδια ώρα, η Φλωρεντία έχει εκδώσει έναν οδηγό σχετικά με τις επιλογές προσβασιμότητας στην Πινακοθήκη Ουφίτσι και σε άλλα μουσεία της, με λεπτομερείς πληροφορίες για τις διαδρομές και με διάφορες άλλες οδηγίες για τα ίδια τα άτομα με αναπηρίες και τους συνοδούς τους, για χώρους όπως οι Κήποι Μπόμπολι, οι οποίοι λόγω των ιστορικών τους δομών δεν είναι πλήρως προσβάσιμοι.

Ο Massimiliano Trubbiani, ειδικός στην απτική εκπαίδευση για τυφλούς και άτομα με προβλήματα όρασης, εργάζεται στο να μετατρέψει το Pala Gotzi του Τιτσιάνο σε ανάγλυφο σε ένα εργαστήριο στο Μουσείο Αφής Omero στην Ανκόνα της Ιταλίας. AP Photo Alessandra Tarantino

Η τυφλή Michela Marcato περνάει τα δάχτυλά της πάνω από ένα απτικό πάνελ κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο Κολοσσαίο στη Ρώμη. AP Photo Alessandra Tarantino

Από τη σημαντική αυτή εξέλιξη δεν θα μπορούσε να μείνει πίσω η Ρώμη και άλλες περιοχές, όπου οι νέες υποδομές προσφέρουν πλέον απτικές επισκέψεις σε αρχαία μνημεία, επιτρέποντας σε τυφλούς να αγγίζουν εκθέματα που μέχρι πρότινος μπορούσε κάποιος μόνο να κοιτάζει.

Ένας πίνακας που έχει μετατραπεί σε ανάγλυφο εκτίθεται στο εργαστήριο απτικής εκπαίδευσης στο Μουσείο Omero Tactile στην Ανκόνα της Ιταλίας. AP Photo Alessandra Tarantino

Αυτή, για παράδειγμα, είναι η πρώτη φορά που ένα άτομο με προβλήματα όρασης μπορεί να περπατά μέσα στο Κολοσσαίο και, ενώ ακούει τις περιγραφές από τον ηχητικό τουριστικό οδηγό, να κρατά στα χέρια του ένα μικρό μοντέλο-σουβενίρ του αρχαίου ρωμαϊκού αμφιθεάτρου, να νιώθει τις αυλακώσεις από τις καμάρες του και τα τραχιά ερείπια, ώστε να αντιλαμβάνεται το ελλειπτικό σχήμα του.

Η τυφλή Michela Marcato, αριστερά, και ο μερικώς βλέπων σύντροφός της Massimiliano Naccarato ποζάρουν για φωτογραφία κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο Κολοσσαίο στη Ρώμη. AP Photo Alessandra Tarantino

Η τυφλή Stefania Terre χρησιμοποιεί ένα μικρό φως στα δάχτυλά της ενώ αγγίζει μια αναπαραγωγή της κεφαλής του Δαβίδ του Μιχαήλ Άγγελου στο Μουσείο Omero Tactile στην Ανκόνα της Ιταλίας. AP Photo Alessandra Tarantino

Το νόημα του συμπεριληπτικού τουρισμού δεν έχει να κάνει μόνο με τα αυτονόητα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, αλλά έχει και οικονομική διάσταση: Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού, σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού ηλικίας άνω των 60 ετών έχει κάποια αναπηρία. Και κατά κανόνα τα άτομα αυτά ταξιδεύουν με έναν ή και περισσότερους συνοδούς, αυξάνοντας έτσι τα έσοδα για τη χώρα.