ΕΙΝΑΙ ΟΚ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΝΕΙΣ ΤΙΠΟΤΑ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ;

Μπορείς να ξεκουραστείς τις μέρες που δεν εργάζεσαι ή τα βρίσκεις δύσκολα; Αν το Σαββατοκύριακο σε γεμίζει ενοχές αντί να γίνεται ευκαιρία για χαλάρωση, σκέψου πως υπάρχουν πολλοί που περνούν το ίδιο.

«Μπορείτε να χαλαρώσετε τις ημέρες που δεν εργάζεστε;» με ρώτησε μια μέρα ο Ψ –όπου Ψ ο ψυχίατρος και ψ ο ψυχολόγος, για τους μη μυημένους– και ειλικρινά με αιφνιδίασε. Η ερώτησή του δεν είχε χτυπήσει σε κάτι μύχιο και καλά κρυμμένο, ούτε μου πήρε χρόνο ή προσπάθεια να απαντήσω. Απλώς δεν είχα σκεφτεί ποτέ πως θα μας απασχολούσε το ότι δυσκολεύομαι να ξεκουραστώ και να ηρεμήσω τα Σαββατοκύριακα – να και η απάντηση.

Την έκπληξή μου δεν τη λες αδικαιολόγητη. Το ερώτημα, που στην περίπτωσή μου αποσκοπούσε στην αξιολόγηση της ΔΕΠΥ, θα ξάφνιαζε πολλούς ακόμα που ζορίζονται με τη χαλάρωση και δεν το συνειδητοποιούν, όχι απαραιτήτως επειδή μια διαταραχή τους κρατά τον εγκέφαλο στην τσίτα. Το day-off-anxiety ή stresslaxing, όπως αποκαλείται το άγχος της ξεκούρασης, υπολογίζεται πως ταλαιπωρεί 30-50% των ανθρώπων, από αίτια «κατασκευαστικά», επίκτητα ή εξωγενή και εντελώς έξω από τον έλεγχό τους. Και αν κάποιοι καταφέρουν να δώσουν μια ευκαιρία στην αποσυμπίεσή τους, πολύ πιθανώς θα το πληρώσουν με ενοχές επειδή δεν ήταν παραγωγικοί. Ποιος θα μας πείσει ότι είναι ΟΚ να τεμπελιάζεις και να μην κάνεις τίποτα το Σαββατοκύριακο;

Γιατί δυσκολεύεσαι να ξεκουραστείς το Σαββατοκύριακο

Στο σημείο αυτό, σκέφτηκες καθόλου ποια θα ήταν η δική σου αντίδραση στο ερώτημα; Εφόσον η απάντησή σου ήταν «όχι, δεν μπορώ να ξεκουραστώ», σου πέρασε απ’ το μυαλό τι μπορεί να φταίει; Πέρα από την προαναφερθείσα ΔΕΠΥ ή κάποια αγχώδη διαταραχή, περιπτώσεις όπως οι παρακάτω έχουν συνδεθεί με αδυναμία ξεκούρασης και την ανάγκη να υπάρχει πάντα γεμάτο πρόγραμμα. Δεν είναι διαγνώσεις, αλλά μπορεί να σου θυμίσουν κάτι από τη δική σου εμπειρία.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Αφήνεις εκκρεμότητες για το Σαββατοκύριακο

Έρευνες δείχνουν ότι δουλειές που δεν ολοκληρώνονται ως το τέλος της εβδομάδας μπορεί να χαλάσουν τον ύπνο και την ξεκούραση του Σαββατοκύριακο μέσω της συναισθηματικής ανακύκλωσης, όπως ονομάζεται ο καταιγισμός από φορτισμένες, επίμονες σκέψεις άγχους και αποτυχίας που πυροδοτούν το στρες και μπλοκάρουν την ψύχραιμη λογική. Όταν συμβαίνει επανειλημμένως, οι αρνητικές επιδράσεις συσσωρεύονται και η αδυναμία χαλάρωσης μεγεθύνεται.

Οι γονείς ή φροντιστές δεν ήταν ποτέ ευχαριστημένοι

Πολλοί ενήλικες που έμαθαν ως παιδιά ότι η αποδοχή και η αγάπη είναι επιβράβευση της επιτυχίας έχουν ανάγκη να νιώθουν πως κάνουν κάτι χρήσιμο. Οι πέντε ώρες που θα περάσουν χαζεύοντας τηλεόραση ή απλώς κάνοντας ταβανοθεραπεία λογίζεται βαρύ πλήγμα για την αξία τους. Στην ίδια μοίρα ενδεχομένως να βρεθούν και άνθρωποι που μεγάλωσαν σε απρόβλεπτο ή χαοτικό περιβάλλον, με γονείς θυμωμένους ή επικριτικούς, και έμαθαν ότι θα πρέπει να είναι πάντα σε ετοιμότητα για να προλάβουν μια οργισμένη αντίδραση.

Ζούμε σε εποχή ακραίων απαιτήσεων

Η τεχνολογία αύξησε τις απαιτήσεις που έχουν οι από εμάς, όσο κι εμείς από τον εαυτό μας. Από την εποχή της εξωτερικής πίεσης, λέει ο φιλόσοφος Byung-Chul Han στο βιβλίο του «Η Κοινωνία της Κόπωσης», περάσαμε στην εποχή που πιέζουμε εμείς τον εαυτό μας για να αντεπεξέλθει σε ένα project διαρκούς αυτοβελτίωσης, με ελάχιστα περιθώρια για διαλείμματα και ξεκούραση. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει με την υπερδιέγερση και τις απαιτήσεις που δημιουργούν τα διαρκή ερεθίσματα. Ας πούμε, μπορείς να ξεκουραστείς όταν το feed σου στα social media σου λέει πως χάνεις πράγματα αν περάσεις το πρωινό της Κυριακής στο κρεβάτι, άρα πρέπει να τα προλάβεις όλα;

Τα κάνουν δύσκολα η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας

Ο χαρακτήρας χτίζεται, μα σε μεγάλο βαθμό το ίδιο συμβαίνει και με την προσωπικότητα. Κοινωνικοί παράγοντες, ανατροφή, γονίδια, κάποια διαταραχή, βιώματα και τραύματα θα γίνουν οδηγοί των συμπεριφορών μας, βάζοντας το χεράκι τους για τα λεγόμενα Sunday Scaries: εκείνο το άγχος για την εβδομάδα που έρχεται, το ενίοτε αδιευκρίνιστο ή και υπαρξιακό, που σε πιάνει την Κυριακή το απόγευμα και βρίσκεις συχνά καταφύγιο στη δουλειά. (Αν το περνάς, σε νιώθω).

5 tips για να διώξεις τις ενοχές

Δύσκολο να βάλεις στο mute τη φωνούλα που σου λέει ότι πρέπει να είσαι δραστήριος και παραγωγικός ακόμη και τις ημέρες που υποτίθεται ξεκουράζεσαι. Ακατόρθωτο σχεδόν να ομολογήσεις στον φίλο, τη φίλη ή την παρέα ολόκληρη πως θες να σαπίσεις στο κρεβάτι, να μην κάνεις τίποτα ή να λιώσεις στην τηλεόραση – ευπρόσδεκτοι, ενίοτε, αν το θέλουν.

Το ζεις, το ζω, το ζούμε μα, όπως εξηγεί ο Δρ Jamie Gruman, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Guelph (Καναδάς) και ιδρυτικό μέλος της Καναδικής Εταιρείας Θετικής Ψυχολογίας, μπορούμε να αντισταθούμε. Ο ίδιος λέει:

• Αναγνώρισε το αίσθημα της ενοχής. Παρατήρησε αν αυτό που νιώθεις όταν ξεκουράζεσαι είναι πράγματι ενοχή ή μήπως άγχος, στρες ή ανία. Η αναγνώριση του εχθρού είναι το πρώτο βήμα για να το αντιμετωπίσεις.
• Εντόπισε την πηγή της. Αναρωτήσου αν η ενοχή προκύπτει από πραγματικές εκκρεμότητες, από φόβο ότι απογοητεύεις τους άλλους, από την ταύτιση της αξίας σου με την εργασία ή από δυσφορία με τον ελεύθερο χρόνο.
• Επανεξέτασε τις προτεραιότητές σου. Κατάγραψε τι έχει πραγματική σημασία στη ζωή σου και πώς ο ελεύθερος χρόνος συμβάλλει στην υγεία, την ισορροπία και τη μακροπρόθεσμη επιτυχία σου.
• Αποδέξου ότι δικαιούσαι να απολαμβάνεις τον χρόνο σου. Η φροντίδα του εαυτού σου δεν είναι εγωισμός παρά προϋπόθεση για τη σωματική και ψυχική ευεξία.
• Θυμήσου ότι η ξεκούραση σε κάνει πιο αποτελεσματικό. Ο ποιοτικός ελεύθερος χρόνος βελτιώνει την απόδοση και τη συγκέντρωση, μειώνοντας τελικά το ίδιο το αίσθημα ενοχής.

Το mindset για να μην κάνεις απολύτως τίποτα

Είναι ΟΚ να μη θες να κάνεις τίποτα, ούτε καν για να διώξεις τις ενοχές σου. ΟΚ είναι και να θες απλώς να αράξεις, να παίξεις επιτραπέζια, να ξεφυλλίσεις ένα περιοδικό ή να χαζεύεις τηλεμάρκετινγκ. Το παν είναι να το κάνεις όπως οι Ολλανδοί και να πεις niksen.

Το niksen σημαίνει κυριολεκτικά «δεν κάνω τίποτα», από τις λέξεις niks (τίποτα) και doen (κάνω), και πρεσβεύει την απόλυτη αδράνεια· να μη σε νοιάζει ο σκοπός και το νόημα, να αφήνεις τον χρόνο να κυλά χωρίς να σε ενδιαφέρει αν είναι παραγωγικός. Niksen είναι να χαζεύεις από το παράθυρο τους περαστικούς, να κοιτάς τη θάλασσα, να κάθεσαι ακίνητος χωρίς να σκέφτεσαι κάτι συγκεκριμένο.