ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΠΕΝΗΣ: «Ο ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΔΙΝΕΙ ΤΗΝ ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ»

Η «Αγκαθημερινότητα» και ο «Αραχτιβισμός» συναντιούνται σε μια παράλογη κωμωδία που αποδομεί τη γλώσσα και τις κοινωνικές μας βεβαιότητες. Ο Χρήστος Καπενής εξηγεί πώς προέκυψε.

«Αγκαθημερινότητα»: Σειρά από επαναλαμβανόμενες ενοχλητικές δραστηριότητες και καταστάσεις, που σχηματίζουν ένα άυλο στεφάνι, το οποίο σε ανύποπτο χρόνο τοποθετείται στο κεφάλι ενός ανθρώπου που μεγαλώνει κουβαλώντας έναν σταυρό από υποχρεώσεις μέχρι να καταρρεύσει υπό το βάρος του.

«Ευδαιμοναξιά»: Κατάσταση την οποία βιώνει κάποιος που έχει στη διάθεσή του όλα όσα χρειάζεται για να είναι ευτυχισμένος, εκτός από κάποιον για να τα μοιραστεί.

«Εκτρωμάντσο»: Ιστορία αγάπης που περιέχει τόσα κλισέ και τόσες χλιαρώς βιωμένες σκηνές υποκριτικού πάθους, που προκαλεί αποστροφή.

«Αραχτιβισμός»: Η δημοφιλής πρακτική της από τον καναπέ άσκησης κριτικής επί των δράσεων άλλων ανθρώπων.

Η γλώσσα είναι ένα ζωντανό κύτταρο, ένα βιολογικό φαινόμενο (όπως έλεγε ο Τσμόσκι). Τι συμβαίνει όμως όταν οι λέξεις δεν περιγράφουν απλώς την πραγματικότητα, αλλά μετατρέπονται σε πεδίο ανατροπής;

Με αφετηρία το ομώνυμο έργο του Αχιλλέα ΙΙΙ «Τo κομπλεξικό» και υπό τη σκηνοθετική ματιά της Όλγας Ποζέλη και τα τραγούδια του Σπύρου Γραμμένου, η ομάδα θεάτρου ΝΟΗΤΗ ΓΡΑΜΜΗ δημιουργεί μια παράλογη κωμωδία που ισορροπεί ανάμεσα στο γέλιο και την υπαρξιακή ανησυχία.

Μέσα από ευρηματικούς νεολογισμούς, σουρεαλιστικές εικόνες και αιχμηρό χιούμορ, η παράσταση καλεί τον θεατή να επανεξετάσει την καθημερινότητα, τις σχέσεις και τις βεβαιότητές του. «Το κομπλεξικό» δεν προσφέρει απαντήσεις ή ανακούφιση, αλλά προκαλεί και τελικά καθρεφτίζει τον ίδιο τον θεατή και στέκεται η αφορμή για μια σύντομη συζήτηση με τον ηθοποιό Χρήστο Καπενή.

Ο Χρήστος Καπενής. Νίκη Αδαμοπούλου

– Η παράσταση παίζει με τη γλώσσα. Τι σε τράβηξε σε αυτή;

Με τράβηξε ακριβώς αυτή η αίσθηση ότι η γλώσσα δεν είναι εργαλείο αλλά οργανισμός. Ότι αναπνέει, αρρωσταίνει, μεταλλάσσεται, μας προδίδει και μας αποκαλύπτει ταυτόχρονα. Στο «Κομπλεξικό» ένιωσα πως οι λέξεις δεν περιγράφουν τον κόσμο, αλλά τον εκθέτουν, κι αυτό για έναν ηθοποιό είναι ένα πολύ επικίνδυνο, τολμηρό και πολύ γόνιμο πεδίο.

– Πιστεύεις ότι έχουμε χάσει τη σύνδεση ανάμεσα στις λέξεις και σε αυτό που σημαίνουν;

Νομίζω πως δεν χάσαμε τη σύνδεση. Αυτό που χάσαμε είναι η ευθύνη. Οι λέξεις συνεχίζουν να σημαίνουν, αλλά εμείς τις χρησιμοποιούμε σαν να μην έχουν βάρος. Σαν να είναι αναλώσιμες. Έτσι, η αλήθεια δεν κρύβεται, απλώς πνίγεται μέσα στην υπερβολική χρήση.

Στο «Κομπλεξικό» παίζουν οι Μιχάλης Αναγνώστου, Όλγα Ποζέλη και Χρήστος Καπενής. Νίκη Αδαμοπούλου

– Υπάρχει έντονο το στοιχείο του παραλόγου και του σουρεαλισμού. Τι ρόλο παίζει το χιούμορ σε όλο αυτό;

Το χιούμορ εδώ λειτουργεί σαν ρωγμή, σαν μια διέξοδος, σαν παιχνίδι. Γελάς και την ίδια στιγμή κάτι μέσα σου μετακινείται. Δεν είναι άμυνα, αλλά ένας τρόπος να πέσουν οι άμυνες και οι αντιστάσεις ενός καθωσπρεπισμού. Το παράλογο σε κάνει να χαλαρώνεις, για να μπορέσει τελικά να περάσει μέσα σου κάτι πολύ αληθινό και ουσιώδες.

– Το «Κομπλεξικό» ξεβολεύει τον θεατή. Εσένα τι σε ξεβόλεψε περισσότερο δουλεύοντας την παράσταση;

Το ότι δεν μπορούσα να «κρατηθώ» σε μια σταθερή ερμηνευτική ασφάλεια. Σε κάθε πρόβα ένιωθα ότι το έδαφος μετακινείται και αυτό ήταν το ζητούμενο, ήταν το γόνιμο και το ενδιαφέρον. Έπρεπε να εγκαταλείψω την ανάγκη μου να εξηγήσω.

Νίκη Αδαμοπούλου

– Μέσα από αυτή τη διαδικασία, άλλαξε ο τρόπος που αντιλαμβάνεσαι την καθημερινότητα;

Ναι. Έγινα πιο… καχύποπτος με τις λέξεις που χρησιμοποιώ μηχανικά. Πιάνω τον εαυτό μου να αναρωτιέται: Αυτό που είπα, το εννοώ ή απλώς το συνηθίζω; Είναι μια μικρή, συνεχής επαγρύπνηση.

– Πόσο κοντά νιώθεις στη ζωή μας τις έννοιες που εμφανίζονται στο «Κομπλεξικό»;

Τρομακτικά κοντά. Είναι λέξεις που περιγράφουν με ακρίβεια κάτι που όλοι αναγνωρίζουμε. Σαν να περιμέναμε χρόνια να ειπωθούν για να μπορέσουμε να καταλάβουμε και να νιώσουμε.

– Αν έπρεπε να διαλέξεις μία από αυτές τις «νέες λέξεις», ποια θα ήταν;

Η «ευδαιμοναξιά», γιατί περιγράφει αυτή τη σύγχρονη, ήσυχη μοναξιά που δεν πονάει φανερά, απλώς σε συνηθίζει να ζεις με λιγότερη παρουσία.

– Στο «Κομπλεξικό» σχολιάζετε και την πολιτική ορθότητα, τις κοινωνικές νόρμες. Πού θεωρείς ότι βρισκόμαστε σε σχέση με αυτά;

Βρισκόμαστε σε μια εποχή που φοβόμαστε περισσότερο να πούμε κάτι λάθος από το να μην πούμε τίποτα αληθινό. Οι λέξεις έχουν γίνει πεδίο επιτήρησης αντί για πεδίο συνάντησης, σημείο διαλόγου και πολιτισμού.

– Υπάρχει στο έργο και ο όρος «αραχτιβισμός». Πιστεύεις ότι έχουμε συνηθίσει να σχολιάζουμε αντί να δρούμε;

Ναι, διότι ο σχολιασμός δίνει την ψευδαίσθηση συμμετοχής χωρίς το κόστος της πράξης, χωρίς την ανάληψη ευθύνης. Είναι μια μορφή άνετης συνείδησης. Μιλάμε πολύ για να μη χρειαστεί να κινηθούμε, να πράξουμε και να δράσουμε.

Η παράσταση «Τo κομπλεξικό» του Αχιλλέα ΙΙΙ παίζεται στο Θέατρο Αλκμήνη, Σκηνή Intermedia. Κλείσε τα εισιτήριά σου online.