Η Sara Herrera Kelly, υπεύθυνη μαιευτικών δραστηριοτήτων στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα στη Λέσβο, στην κινητή κλινική στο συλλογικό χώρο Παρέα, κοντά στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στο Μαυροβούνι. © MSF

ΑΚΡΩΤΗΡΙΑΣΜΟΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ: Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΒΙΑ ΠΟΥ ΒΑΡΑΙΝΕΙ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Πάνω από 230 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια στον κόσμο κουβαλούν το τραύμα ενός βάρβαρου «εθίμου», του ακρωτηριασμού των γεννητικών τους οργάνων (FGM) στην παιδική ή προεφηβική ηλικία. Με αφορμή τη σημερινή διεθνή ημέρα μηδενικής ανοχής στην αδικαιολόγητη πρακτική, η Sara Herrera Kelly, υπεύθυνη μαιευτικών δραστηριοτήτων των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη Λέσβο, μιλά στο OW για τις εμπειρίες των γυναικών αυτών, τη βία που κανονικοποιείται, τη σημασία της προσεκτικής φροντίδας και την ανάγκη να ανακτήσουν τον έλεγχο πάνω στο σώμα τους.

Ένα πεντάχρονο κορίτσι, ακινητοποιημένο από ενήλικα χέρια, σφαδάζει από τον πόνο ενόσω η ηλικιωμένη της φυλής του κόβει τη σάρκα με ένα σκουριασμένο και «αποστειρωμένο» με σάλιο ξυράφι. Στη συνέχεια, το φασκιώνουν από τη μέση και κάτω και το αφήνουν κάτω από ένα δέντρο να αιμορραγεί και να ψήνεται στον πυρετό. Έχουν περάσει 30 σχεδόν χρόνια απ’ όταν το μοντέλο και ακτιβίστρια Waris Dirie κυκλοφόρησε την αυτοβιογραφία της με τίτλο Λουλούδι της Ερήμου, πάνω από 20 απ’ όταν το διάβασα αδυνατώντας να διανοηθώ τη φρίκη.

Για πρώτη φορά, δινόταν η ευκαιρία στο ευρύ κοινό να γνωρίσει με λεπτομέρειες τι περιλαμβάνει το βίαιο «έθιμο» της κλειτοριδεκτομής ή γυναικείας περιτομής, όπως λεγόταν κάποτε, του ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων (Female genital mutilation/FGM) όπως επικράτησε να λέγεται τις τελευταίες δεκαετίες, για να συμπεριλάβει όλες τις πρακτικές ακρωτηριασμού ή άλλου είδους τραυματισμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων χωρίς να συντρέχουν ιατρικοί λόγοι, από την αφαίρεση μέρους ή ολόκληρης της κλειτορίδας και των μικρών χειλέων έως τη «συρραφή», τη διάτρηση, το χάραγμα και τον καυτηριασμό.

Σήμερα, περισσότερες από 230 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια παγκοσμίως έχουν υποστεί το μαρτύριο του ακρωτηριασμού, με «περίπου 45.000 να πεθαίνουν κάθε χρόνο από σχετιζόμενες επιπλοκές, ένα εξαιρετικά μεγάλο νούμερο», μου λέει η Sara Herrera Kelly, υπεύθυνη μαιευτικών δραστηριοτήτων των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (Médecins Sans Frontières/MSF) στη Λέσβο.

Καμία γυναίκα δε γεννιέται ελλιπής - Τίποτα δεν δικαιολογεί τον ακρωτηριασμό τους
Η Sara Herrera Kelly, υπεύθυνη μαιευτικών δραστηριοτήτων στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, στο γραφείο της στον χώρο εξειδικευμένης φροντίδας, στο κτίριο Yellow House στην πόλη της Μυτιλήνης. © MSF
Η Sara Herrera Kelly, υπεύθυνη μαιευτικών δραστηριοτήτων στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, στο γραφείο της στον χώρο εξειδικευμένης φροντίδας, στο κτίριο Yellow House στην πόλη της Μυτιλήνης.

Η Sarah είναι μαία εδώ και μια δεκαετία, «πάντα αφοσιωμένη στο να στηρίζω τις γυναίκες σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους», μου λέει. «Τα τελευταία χρόνια, επέλεξα να επικεντρωθώ σε ανθρωπιστικά περιβάλλοντα, ώστε να έχω τη δυνατότητα να προσεγγίσω γυναίκες σε διαφορετικά μέρη του κόσμου». Κάπως έτσι, τα τελευταία δύο χρόνια εργάζεται ως μέλος του διεθνούς προσωπικού των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, αναλαμβάνοντας αποστολές ως υπεύθυνη μαιευτικών δραστηριοτήτων. «Αυτό σημαίνει ότι πηγαίνω σε διαφορετικές αποστολές ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού και του εκάστοτε προγράμματος, κάτι που μου έχει επιτρέψει να αποκτήσω εμπειρία σε πολλά διαφορετικά περιβάλλοντα».

– Sarah, πώς βρέθηκες στη Λέσβο, ένα νησί σε συνεχιζόμενη μεταναστευτική κρίση, για να προσφέρεις τις υπηρεσίες σου ως μαία με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα;

Με ενδιαφέρει έντονα το μεταναστευτικό και προσφυγικό ζήτημα, τομέας εντελώς διαφορετικός από τις προηγούμενες αποστολές μου, και αυτός, θα έλεγα, ήταν ο λόγος που με έφερε στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στο πρόγραμμα της Λέσβου.

– Μιλώντας για γυναίκες που έχουν υποστεί FGM, πώς εντάσσεται η φροντίδα τους στο έργο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα; Τι είδους ιατρικές υπηρεσίες παρέχετε;

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα επιτελούν σημαντικό έργο παγκοσμίως για τη στήριξη των γυναικών - θυμάτων σεξουαλικής και έμφυλης βίας, κεντρικό πυλώνα των δραστηριοτήτων μας στον τομέα της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας. Δεδομένου πως ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGM) αναγνωρίζεται ως παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ως μορφή έμφυλης βίας, αποτελεί κομμάτι των σχετικών δράσεων και ζήτημα που προσεγγίζουμε πολλαπλά.

ΣΕ ΠΟΛΛΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ, Ο ΑΚΡΩΤΗΡΙΑΣΜΟΣ ΣΥΝΟΔΕΥΕΤΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟ ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ Ή ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ.

Σε τεχνικό επίπεδο, ο FGM δεν έχει καμία ιατρική σκοπιμότητα· αποτελεί επιβλαβή παρέμβαση σε υγιή σώματα, με δυνητικά σοβαρές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες. Έπειτα, συνιστά ξεκάθαρη παραβίαση των γυναικείων δικαιωμάτων. Ως μαίες στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, αντιμετωπίζουμε τον FGM από την ιατρική του σκοπιά, φροντίζοντας παράλληλα για τις ανάγκες νομικής υποστήριξης και προστασίας με την αναγνώριση και καταγραφή της ευάλωτης κατάστασής τους. Εργαζόμαστε στο πλαίσιο διεπιστημονικής ομάδας, με συμμετοχή επαγγελματιών ψυχικής υγείας, κοινωνικών λειτουργών και γιατρών, με στόχο την παροχή ολιστικής φροντίδας και την κάλυψη των μοναδικών αναγκών κάθε γυναίκας.

– Θα μπορούσες να περιγράψεις προβλήματα υγείας ή επιπλοκές που έχεις συναντήσει, καθώς και το ηλικιακό φάσμα των γυναικών που έρχονται να ζητήσουν τη βοήθειά σας;

Οι περισσότερες γυναίκες που βλέπουμε σε διάφορες χώρες έχουν υποβληθεί σε FGM είτε στην πρώιμη παιδική ηλικία είτε στην εφηβεία, συνήθως πριν την ηλικία των 15 ετών, έχουμε όμως διαπιστώσει ότι η πρακτική μπορεί να επαναλαμβάνεται στην ενήλικη ζωή, μετά τον τοκετό, εκθέτοντάς τις γυναίκες σε νέους κινδύνους και επιπλέον πόνο. Οι επιπτώσεις μπορεί είτε να είναι άμεσες είτε να εμφανίζονται ή επιδεινώνονται αργότερα στη ζωή, ενώ διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο, τη βαρύτητα και τα ανατομικά μέρη που επηρεάστηκαν κατά την τραυματική διαδικασία.

Στις βραχυπρόθεσμες επιπλοκές συγκαταλέγονται η αιμορραγία, λοιμώξεις, ουρολογικές διαταραχές και έντονος πόνος, ενώ στις μακροπρόθεσμες συναντάμε χρόνιο πυελικό πόνο, επώδυνη έμμηνο ρύση, δυσκολίες στη σεξουαλική ζωή, υπογονιμότητα, μαιευτικές επιπλοκές κατά τον τοκετό, καθώς και σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως άγχος, κατάθλιψη και μετατραυματικό στρες.

Ο ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε 30 χώρες, κυρίως στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ασία. © Colin Delfosse
Γυναίκες μεταφέρουν βαριά δοχεία νερού στο κεφάλι και στους ώμους τους, καθώς επιστρέφουν από το σημείο διανομής νερού στον καταυλισμό εκτοπισμένων Banban στο Baidoa της Σομαλίας. H κλειτοριδεκτομή παραμένει σε πολύ υψηλά ποσοστά στη Σομαλία και επηρεάζει σχεδόν το σύνολο των κοριτσιών και των γυναικών.

– Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) αναφέρει ότι ο FGM εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε 30 χώρες, κυρίως στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ασία. Εδώ, στη Λέσβο, από ποιες χώρες προέρχονται κυρίως οι γυναίκες που φτάνουν σε εσάς;

Τα περισσότερα περιστατικά που συναντάμε προέρχονται κυρίως από χώρες όπως η Σομαλία, το Σουδάν και η Ερυθραία.

– Θυμάμαι να διαβάζω έφηβος το βιβλίο της Σομαλής Waris Dirie και να αποτυπώνονται στο μυαλό μου ο πόνος και η φρίκη. Ήθελα λοιπόν να σε ρωτήσω, πώς ανακαλούν την εμπειρία οι γυναίκες που έχεις συναντήσει; Μπορείς να μοιραστείς κάποιες από τις ιστορίες που θυμάσαι, έστω και χωρίς να αναφερθούμε σε λεπτομέρειες;

Υπάρχει κάτι κοινό στις περισσότερες μαρτυρίες. Οι γυναίκες μιλούν συχνά για πρακτικές που διενεργούνται από μη επαγγελματίες υγείας, χωρίς αποστείρωση ή ιατρικό εξοπλισμό, και φυσικά έξω από δομές υγείας, δηλαδή υπό συνθήκες που αυξάνουν όλους τους προαναφερθέντες κινδύνους. Δυστυχώς, για κάποιες γυναίκες η κατάληξη θα είναι μοιραία, με τον θάνατο να οφείλεται σε σήψη, αιμορραγία ή επιπλοκές κατά τον τοκετό.

ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ, ΠΟΛΛΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΥΠΕΣΤΗΣΑΝ ΑΚΡΩΤΗΡΙΑΣΜΟ Ή ΑΛΛΟ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟ ΘΑ ΕΜΦΑΝΙΣΟΥΝ ΧΡΟΝΙΟ ΠΥΕΛΙΚΟ ΠΟΝΟ, ΕΠΩΔΥΝΗ ΕΜΜΗΝΟ ΡΥΣΗ, ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΖΩΗ, ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ, ΜΑΙΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΚΑΙ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ.

– Έχετε συναντήσει τέτοια σοβαρά περιστατικά στη Λέσβο;

Οι γυναίκες που συναντάμε έχουν υποστεί FGM αρκετά χρόνια πριν, οπότε η υποστήριξη αποσκοπεί στην προστασία τους και την ιατρική φροντίδα όποτε χρειάζεται. Για παράδειγμα, όταν συντρέχει κίνδυνος μόλυνσης ή ενδείξεις ενεργής λοίμωξης, προχωράμε στον εμβολιασμό τους και τις παραπέμπουμε σε κατάλληλες δομές για περαιτέρω αξιολόγηση και θεραπεία, εφόσον κρίνεται αναγκαίο.

–Γνωρίζουμε από διάφορες έρευνες και πηγές ότι πολλές γυναίκες δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια. Μπορείς να μας δώσεις ένα πλαίσιο γύρω από τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν, τα πολιτισμικά, θρησκευτικά ή πρακτικά, όπως η γλώσσα;

Νομίζω ότι σε πολλές περιπτώσεις τα αίτια επικαλύπτονται. Ο φόβος και η κανονικοποίηση του πόνου είναι πολύ έντονα. Πολλές γυναίκες αντιλαμβάνονται τις επιπτώσεις ως «φυσιολογικές» ή υποτιμούν τη σοβαρότητά τους, έχοντας βιώσει πίεση από την κουλτούρα και την κοινωνία. Ο FGM παρουσιάζεται ως πολιτισμικό τους χρέος, οπότε μεγαλώνουν πιστεύοντας ότι ο πόνος είναι κάτι φυσικό και αναμενόμενο, ότι αν αντισταθούν στην πρακτική θα είναι σαν να απορρίπτουν την ίδια τους την οικογένεια ή την κοινότητά τους και πως δεν θα μπορέσουν να παντρευτούν. Ακόμα, υπάρχει ο φόβος της απόρριψης από τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης, ανασφάλεια και δυσπιστία απέναντι στο σύστημα υγείας, κενά στη φροντίδα τους και μεγάλη έλλειψη ενημέρωσης.

Καμία γυναίκα δε γεννιέται ελλιπής - Τίποτα δεν δικαιολογεί τον ακρωτηριασμό τους
Η Sara στην κινητή κλινική, στο συλλογικό χώρο Παρέα, κοντά στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στο Μαυροβούνι. © MSF
Η Sara στην κινητή κλινική, στο συλλογικό χώρο Παρέα, κοντά στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στο Μαυροβούνι.

Είναι επίσης σημαντικό να επισημάνουμε ότι, στην όλο και πιο πολυπολιτισμική κοινωνία μας, πολλές δυσκολίες προέρχονται από την πλευρά των ίδιων των επαγγελματιών υγείας, όπως οι μαίες, οι γιατροί και λοιπό προσωπικό, οι οποίοι δεν έχουν λάβει κατάλληλη εκπαίδευση και γνωρίζουν ελάχιστα γύρω από το θέμα, με αποτέλεσμα να χειροτερεύει η κατάσταση τόσο σε ιατρικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. Γι’ αυτό η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση είναι καθοριστικής σημασίας για την υπέρβαση των εμποδίων και τη διασφάλιση ότι οι γυναίκες θα λαμβάνουν ασφαλή, αξιοπρεπή και αποτελεσματική φροντίδα.

– Αναφέρθηκες στην ψυχολογική παράμετρο. Ο ρόλος της μαίας συμπεριλαμβάνει την παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, πέραν εκείνης που προσφέρουν οι ειδικοί ψυχικής υγείας;

Απολύτως. Πιστεύω ότι σε κάθε ιατρική επίσκεψη, ο ρόλος της μαίας –ή γενικότερα του επαγγελματία υγείας– είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη συναισθηματική υποστήριξη. Η επικύρωση των εμπειριών τους και η αίσθηση ασφάλειας και σιγουριάς αποτελούν αναπόσπαστο μέρος σε οποιαδήποτε μορφή παρεχόμενης φροντίδας. Είναι ακόμη πιο σημαντικό σε επαφές με γυναίκες που μοιράζονται τις ιστορίες τους για τον FGM, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα τραυματικό.

Μάλιστα, όταν ο φόρτος εργασίας και το ανθρώπινο δυναμικό το επιτρέπουν, οι συναντήσεις πραγματοποιούνται από διεπιστημονική ομάδα, που αποτελείται από ψυχολόγο και μαία. Αλλά και όταν δεν είναι εφικτό, υπάρχει πάντα έντονο συναισθηματικό και ψυχολογικό αποτύπωμα. Μας ενδιαφέρει η φροντίδα να προσαρμόζεται πάντα στις ατομικές ανάγκες κάθε γυναίκας, γι’ αυτό και συνεργαζόμαστε πολύ στενά με την ομάδα ψυχικής υγείας και ζητάμε πάντα τη συγκατάθεση των γυναικών για να μοιραστούμε τις μαρτυρίες τους.

ΩΣ ΓΙΑΤΡΟΙ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ, ΦΡΟΝΤΙΖΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ, ΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ, ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΩΝ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ.

– Μιλώντας για εμπιστοσύνη ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας και τις γυναίκες, αναρωτιόμουν αν επιχειρείτε να τους εξηγήσετε ότι ο πόνος και η όλη διαδικασία δεν είναι φυσιολογικά ή το αποφεύγετε για να μην τις αναστατώσετε.

Όπως προανέφερα, η εμπιστοσύνη ξεκινά από την ακρόαση και την επικύρωση της εμπειρίας τους. Φυσικά απαιτεί σεβασμό, συναίνεση και χρόνο – πολύ χρόνο. Φροντίζουμε να εξηγούμε κάθε στάδιο της ιατρικής παρακολούθησης, να διασφαλίζουμε την ιδιωτικότητά τους, να ζητάμε την άδειά τους πριν από οποιαδήποτε εξέταση και να υπενθυμίζουμε στις γυναίκες αυτές πως έχουν τον πλήρη έλεγχο για όσα συμβαίνουν στο σώμα τους.

Και ναι, φροντίζω επίσης να εξηγώ, με ευαισθησία, τι συνεπάγεται ο FGM στη δική τους περίπτωση και πώς μπορεί να έχει επηρεάσει το σώμα τους, βοηθώντας τις να κατανοήσουν τόσο τις σωματικές όσο και τις συναισθηματικές επιπτώσεις. Πιστεύουμε ότι ο FGM στερεί από πολύ μικρή ηλικία τη σωματική αυτονομία, επομένως είναι νευραλγικής σημασίας η αποκατάσταση της αίσθησης ελέγχου και αξιοπρέπειας. Έχουν υπάρξει γυναίκες που ανέφεραν ότι ήταν η πρώτη φορά που κάποιος τους εξήγησε καθαρά τι τους συνέβη και ποιες είναι οι πραγματικές συνέπειες.

Καμία γυναίκα δε γεννιέται ελλιπής - Τίποτα δεν δικαιολογεί τον ακρωτηριασμό τους
Ο ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGM) παραμένει σε πολύ υψηλά ποσοστά στη Σομαλία και επηρεάζει σχεδόν το σύνολο των κοριτσιών και των γυναικών. ©MSF
Ο ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGM) παραμένει σε πολύ υψηλά ποσοστά στη Σομαλία και επηρεάζει σχεδόν το σύνολο των κοριτσιών και των γυναικών.

– Υποθέτω ότι μιλάμε για πολλές περιπτώσεις. Θυμάσαι κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό, κάποια γυναίκα ή κορίτσι, που έμεινε χαραγμένο στη μνήμη σου;

Βάσει στοιχείων για το πρόγραμμα της Λέσβου, το 2025 είδαμε περισσότερες από 50 γυναίκες με FGM και ζήσαμε μαζί τους όλο το θεραπευτικό ταξίδι. Δεν συγκρατώ μόνο τον αριθμό, αλλά και το επαναλαμβανόμενο μοτίβο πόνου, βίας και καθυστερημένης ιατρικής φροντίδας. Σε πολλές περιπτώσεις, ο ακρωτηριασμός τους δεν αποτελεί μια μεμονωμένη έκφραση βίας, παρά συνοδεύεται και από άλλες μορφές κακοποίησης, όπως εξαναγκαστικός γάμος ή ενδοοικογενειακή βία.

Φυσικά, κάθε ιστορία αφήνει το αποτύπωμά της και είναι αδύνατο να μη σε επηρεάσει. Είναι ιστορίες που αποκαλύπτουν τόσο τη βαρβαρότητα της πρακτικής όσο και την ανθεκτικότητα των γυναικών, παρά τον ξεριζωμό και όλα όσα έχουν περάσει.

– Ας περάσουμε τώρα στις δικές σας δυσκολίες ως επαγγελματίες υγείας στο εν λόγω πεδίο. Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζετε κατά τη φροντίδα αυτών των γυναικών;

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις είναι ότι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε κάτι που έχει κανονικοποιηθεί επί γενιές, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι παρέχουμε φροντίδα με σεβασμό και χωρίς επικριτική διάθεση. Επιπλέον δυσκολίες αφορούν τον εντοπισμό των γυναικών που χρειάζονται βοήθεια, τα γλωσσικά και πολιτισμικά εμπόδια, καθώς και την πολυπλοκότητα της εργασίας σε ένα μεταναστευτικό πλαίσιο όπου, πολύ συχνά, οι γυναίκες κουβαλούν πολλαπλά τραύματα.

ΚΑΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΔΕ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΜΕ ΚΑΤΙ ΝΑ ΤΗΣ ΛΕΙΠΕΙ. Ο ΑΚΡΩΤΗΡΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΩΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΩΣ ΠΡΟΪΟΝ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ Ή ΠΑΡΑΔΟΣΗ· ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΜΦΥΛΗ ΒΙΑ.

Μια ακόμα βασική πρόκληση, την οποία αναφέρω διαρκώς, είναι η ελλιπής εκπαίδευση πολλών επαγγελματιών υγείας, τόσο στην κλινική διαχείριση όσο και στην κατανόηση της πολιτισμικής βαρύτητας και του συναισθηματικού αντίκτυπου του FGM. Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, αν λάβουμε υπ’ όψιν την αυξανόμενη πολυπολισμικότητα στις ευρωπαϊκές χώρες. Η εκπαίδευση είναι απαραίτητη για να καλύπτονται επαρκώς οι ανάγκες των γυναικών και να παρέχεται ασφαλής φροντίδα, ενώ θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην προετοιμασία και την υποστήριξη του προσωπικού όχι μόνο σε ατομικό, αλλά και σε θεσμικό επίπεδο.

– Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Π.Ο.Υ., πάνω από 230 εκατ. κορίτσια και γυναίκες έχουν υποστεί FGM. Ποιο θα ήταν το μήνυμά σου για τη σημερινή ημέρα και πώς πιστεύεις ότι μπορούμε να αλλάξουμε την κατάσταση για τις μελλοντικές γενιές;

Πιστεύω ότι η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη του FGM και την προστασία των μελλοντικών γενεών. Έχουμε δει από την εμπειρία μας ότι η ενημέρωση ώθησε πολλές γυναίκες να προσπαθήσουν να προστατεύσουν τον εαυτό τους ή τις κόρες τους, αξιοποιώντας τη γνώση που τους δόθηκε. Η πρόσβαση στην πληροφορία μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις αποφάσεις.

Καμία γυναίκα δε γεννιέται ελλιπής - Τίποτα δεν δικαιολογεί τον ακρωτηριασμό τους
Η Sarah με δύο συναδέλφους της έξω από την κινητή κλινική των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη Λέσβο. Το 2025, είδαν περισσότερες από 50 γυναίκες με FGM. © MSF
Η Sarah με δύο συναδέλφους της έξω από την κινητή κλινική των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη Λέσβο. Το 2025, είδαν περισσότερες από 50 γυναίκες με FGM.

Ως μαία, βλέπω ότι η προστασία δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις γυναίκες. Είναι κοινή ευθύνη που αφορά τις οικογένειες, τις κοινότητες, τους επαγγελματίες υγείας και τους θεσμούς. Απαιτεί την αναγνώριση του FGM ως έμφυλης βίας και ως παραβίασης του δικαιώματος στην υγεία, τη σωματική ακεραιότητα και την αξιοπρέπεια. Η σιωπή και η κανονικοποίηση επιτρέπουν τη διαιώνιση της πρακτικής. Χρειάζεται συνολική δράση, συμφωνία και υποστήριξη σε κάθε επίπεδο, ώστε τα κορίτσια να μπορούν να μεγαλώνουν ασφαλή και χωρίς βία.

Δεν υπάρχει πιο δυνατό μήνυμα από εκείνο των ίδιων των γυναικών που μοιράζονται τις εμπειρίες τους: «Ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως πολιτισμικό προϊόν ή παράδοση· είναι βία. Καμιά γυναίκα δεν γεννιέται με κάτι να της λείπει και τίποτα δεν δικαιολογεί την ακρωτηριαστική πρακτική. Η βία καθιστά συνένοχες τις οικογένειες και τις κοινωνίες. Μηδενική ανοχή σημαίνει καμία δικαιολογία. Σημαίνει ευαισθητοποίηση και κοινή δέσμευση για την προστασία των κοριτσιών και γυναικών σε όλο τον κόσμο».

SLOW MONDAY NEWSLETTER

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.