ΕΝΑΣ ΓΕΝΕΤΙΣΤΗΣ ΕΞΗΓΕΙ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΑΣΕΙ ΤΟ ΝΕΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Καθώς εμείς ασχολούμαστε με την ελληνική και τη διεθνή επικαιρότητα, η Ευρώπη ετοιμάζεται να πει «ναι» στα νέα γενετικά τροποποιημένα φυτά, με το πρόσχημα της κλιματικής αλλαγής και μιας επερχόμενης επισιτιστικής κρίσης. Πόσο διαφέρουν από τα γνωστά μεταλλαγμένα, στα οποία η Ελλάδα είχε υψώσει τείχος στις αρχές της χιλιετίας; Με ποιες μεθόδους θα παράγονται και ποιες επιπτώσεις μπορεί να έχουν στην υγεία μας; Ο καθηγητής Μοριακής Γενετικής Michael Antoniou, καλεσμένος της Greenpeace, μας εξηγεί από τη δική του επιστημονική οπτική γιατί δεν πρέπει να περάσει το νέο νομοσχέδιο.

Ίσως δεν έχει γίνει ευρέως γνωστό, όμως αυτή την περίοδο στο επίκεντρο των συζητήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται το ψήφισμα και η ευρύτερη νομοθετική πρωτοβουλία που αφορά τον Κανονισμό για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (New Genomic Techniques - NGTs). Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Με απλές λέξεις: μεταλλαγμένα φυτά στο πιάτο μας. 

Θα μου πείτε τώρα: Μα, δεν είχε λήξει το θέμα με τα μεταλλαγμένα; Πώς ξαναφτάσαμε εκεί; Η αλήθεια είναι ότι το 2000 η Ελλάδα «ύψωσε τείχος» στην καλλιέργεια μεταλλαγμένων στα εδάφη της, χάρη στην άμεση αντίδραση της κοινωνίας και της πολιτείας. Αν και τα μεταλλαγμένα περνούν καθημερινά τα σύνορα με τη μορφή εισαγόμενων ζωοτροφών για να συντηρήσουν την κτηνοτροφία της χώρας, το πρόβλημα ανακινήθηκε φέτος, αφού τα μεταλλαγμένα απέκτησαν νέα μορφή και έγιναν «νέα μεταλλαγμένα».

Αν νομίζετε ότι δεν σας αφορά το θέμα, δυστυχώς κάνετε λάθος. Ως «νέα μεταλλαγμένα» (ή ΓΤΟ νέας γενιάς) αναφέρονται στον δημόσιο διάλογο τα φυτά που έχουν υποστεί γενετική επεξεργασία με τη βοήθεια των νέων γονιδιωματικών τεχνικών, χωρίς την προσθήκη ξένου DNA από άλλα είδη. Τι διαφορετικό συμβαίνει τώρα; Σε αυτό ακριβώς το σημείο αρχίζει το story. Μια υπόθεση που μάλλον αποσιωπάται στοχευμένα και που θα θέλαμε να σας παρουσιάσουμε αναλυτικά.

Ποια είναι τα «νέα μεταλλαγμένα» που μας συστήνει η ΕΕ;

Επιστημονικά και νομικά η ΕΕ επιχειρεί τώρα να διαχωρίσει τα νέα φυτά από τους παλιούς Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς. Πολύ πρόσφατα, το Συμβούλιο της ΕΕ υιοθέτησε το πλαίσιο, και πλέον αναμένεται η τελική έγκριση, η οποία θα ολοκληρωθεί μέσα στον Ιούνιο. Ο νέος κανονισμός διαχωρίζει τα φυτά που προκύπτουν από NGTs σε δύο βασικές κατηγορίες:

• Κατηγορία 1. Αφορά φυτά στα οποία έχουν γίνει περιορισμένες, στοχευμένες τροποποιήσεις (έως 20 γενετικές αλλαγές) που «θα μπορούσαν να προκύψουν και φυσικά ή μέσω παραδοσιακών μεθόδων διασταύρωσης», όπως διατυπώνεται ο ισχυρισμός. Αυτά τα φυτά πλέον θα εξισώνονται με τα συμβατικά. Θα απαλλάσσονται από τους αυστηρούς ελέγχους, τις χρονοβόρες αδειοδοτήσεις και την υποχρεωτική σήμανση στα ράφια των σούπερ μάρκετ που ισχύουν για τα «κλασικά» μεταλλαγμένα. Δεν επιτρέπεται να είναι ανθεκτικά σε ζιζανιοκτόνα, ενώ παραμένουν απαγορευμένα για τη βιολογική γεωργία. Στους σπόρους θα υπάρχει σήμανση για να γνωρίζουν οι αγρότες τι αγοράζουν.
• Κατηγορία 2. Αφορά φυτά με πιο πολύπλοκες γενετικές τροποποιήσεις που ναι μεν προκύπτουν από τις νέες τεχνικές, αλλά θα συνεχίσουν να υπάγονται στην υφιστάμενη, αυστηρή νομοθεσία περί ΓΤΟ (υποχρεωτικοί έλεγχοι κινδύνου, ιχνηλασιμότητα, αυστηρή σήμανση στο ράφι για τον καταναλωτή).

Ποια είναι τα πιθανά προβλήματα;

«Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές, δηλαδή τα νέα μεταλλαγμένα τρόφιμα, περιλαμβάνει την κατάργηση των κανόνων ασφαλείας και διαφάνειας που ισχύουν σήμερα για την καλλιέργεια και κυκλοφορία αυτών των φυτών. Ως αποτέλεσμα, η διατροφή μας θα περιέχει κρυφά μεταλλαγμένα συστατικά τα οποία μάλιστα δεν θα φέρουν καμία σήμανση, δεν θα έχουν αξιολογήσεις ασφάλειας και δεν θα έχουν δοκιμαστεί.

»Κατά συνέπεια, ο καταναλωτής δεν θα ξέρει τι τρώει, ο αγρότης θα αντιμετωπίσει κινδύνους γιατί αυτά τα φυτά θα είναι πατενταρισμένα, και λόγω έλλειψης διαφάνειας οι επιστήμονες δεν θα μπορούν να παρακολουθήσουν τις επιπτώσεις των νέων μεταλλαγμένων στον άνθρωπο και τα οικοσυστήματα».

Με τις παραπάνω επισημάνσεις το ελληνικό γραφείο της Greenpeace και τα Δίκτυα ΣΙΤΩ και Αιγίλοπας μάς κάλεσαν σε μια ενημερωτική εκδήλωση εν όψει της τελικής ψηφοφορίας για την αλλαγή νομοθεσίας για τα νέα Γενετικά Τροποποιημένα Φυτά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

«Νέα μεταλλαγμένα»: Ποια είναι τα επιχειρήματα υπεράσπισης;

Ένας μεγάλος συνασπισμός οργανώσεων της βιομηχανίας τροφίμων, επιστημόνων και αγροτών πιέζει για την άμεση ψήφιση του κανονισμού. Τα βασικά τους επιχειρήματα είναι ότι η ΕΕ χρειάζεται αυτές τις τεχνολογίες για να παραμείνει ανταγωνιστική παγκοσμίως, δημιουργώντας καλλιέργειες που θα είναι πιο ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και σε ασθένειες, αλλά και πιο αποδοτικές για την αποφυγή μιας επισιτιστικής κρίσης σε μια εποχή παγκόσμιων κρίσεων.

«ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ Ο,ΤΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ, ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΜΙΑΣ ΤΕΤΟΙΑΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΓΟΝΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΑΥΤΗ ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΞΙΝΩΝ Ή ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΩΝ».

Ένα ακόμη βασικό επιχείρημα στη φαρέτρα τους είναι η νέα τεχνική CRISPR-Cas9 (συχνά αναφέρεται απλά ως CRISPR), ένα επαναστατικό εργαλείο γονιδιακής επεξεργασίας, που χρησιμοποιείται για τη γενετική τροποποίηση των φυτών. Μπορείτε να τη φανταστείτε ως ένα εξαιρετικά ακριβές, μοριακό «ψαλίδι» που επιτρέπει στους επιστήμονες να κόβουν, να αφαιρούν, να προσθέτουν ή να αλλάζουν συγκεκριμένα τμήματα του DNA ενός οργανισμού (φυτού, ζώου ή μικροοργανισμού) με πρωτοφανή ευκολία. Η ανακάλυψή της άλλαξε ριζικά τη βιολογία και την ιατρική, χαρίζοντας μάλιστα το Νόμπελ Χημείας του 2020 στις δημιουργούς της, Emmanuelle Charpentier και Jennifer Doudna.

Πώς λειτουργούν οι νέες τεχνικές; Ένας καθηγητής Μοριακής Γενετικής έχει τις απαντήσεις

Γιατί είναι τόσο σημαντική η τεχνική CRISPR; Πριν από το CRISPR, η γονιδιακή επεξεργασία ήταν μια διαδικασία εξαιρετικά χρονοβόρα, κοστοβόρα και συχνά ατελής. Το CRISPR έφερε επανάσταση διότι μπορεί να στοχεύσει ένα συγκεκριμένο γονίδιο ανάμεσα σε δεκάδες χιλιάδες, μειώνει τον χρόνο και το κόστος των πειραμάτων από μήνες (ή χρόνια) σε λίγες εβδομάδες και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σχεδόν οποιονδήποτε ζωντανό οργανισμό.

Ο καθηγητής Michael Antoniou.

Τι μας λέει, όμως, αυτό; Είναι πράγματι πιο ασφαλές στο να τροποποιήσει γενετικά τον οποιονδήποτε οργανισμό και ειδικά αυτόν που βάζουμε στο πιάτο μας; Ο Michael Antoniou, Ομότιμος Καθηγητής Μοριακής Γενετικής και Τοξικολογίας στο King’s College, London, και ένας από τους βασικούς ομιλητές της εκδήλωσης, εξήγησε στο OW πώς ακριβώς πραγματοποιείται η διαδικασία και γιατί αυτό που προκύπτει από μια τέτοια γονιδιακή επεξεργασία δεν είναι ακίνδυνο.

– Ακούμε ότι το CRISPR είναι ένα «μοριακό ψαλίδι» απόλυτης ακρίβειας. Από την ομιλία σας, κατάλαβα ότι η σίγαση ενός γονιδίου θα μπορούσε να «ξυπνήσει» άλλους, άγνωστους μηχανισμούς (επιγενετικές αλλαγές) στο φυτό, καθιστώντας το δυνητικά τοξικό ή αλλεργιογόνο, και ότι αυτό δεν οφείλεται αποκλειστικά στον κίνδυνο κοπής σε λάθος σημεία (μεταλλάξεις εκτός στόχου). Σωστά;

Σε αντίθεση με ό,τι υποστηρίζεται, η δράση του εργαλείου CRISPR/Cas NGT δεν είναι απόλυτα ακριβής. Η κοπή του διπλού κλώνου DNA από το CRISPR/Cas στοχεύει πράγματι σε μια στενή προκαθορισμένη περιοχή. Όμως, μετά την αποκοπή του δίκλωνου DNA, η «γονιδιακή επεξεργασία», βρίσκεται στο έλεος των μηχανισμών επιδιόρθωσης του DNA του κυττάρου (οι οποίοι στοχεύουν στην επιδιόρθωση της κοπής του DNA διπλού κλώνου). Για να καταστρέψει μια γονιδιακή λειτουργία, συνήθως ο γενετικός μηχανικός ελπίζει σε μια μικρή εισαγωγή ή διαγραφή μονάδων βάσης DNA για να διαταράξει την κανονική γονιδιακή αλληλουχία και κατά συνέπεια τη λειτουργία της.

«ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΤΕΙ ΟΤΙ ΟΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΑΥΣΤΗΡΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ, ΕΛΕΓΧΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΕ ΘΕΡΑΠΕΙΑ».

Ωστόσο, συχνά ακούσιες μεγάλες εισαγωγές/διαγραφές μονάδων βάσης DNA μπορεί να πραγματοποιηθούν. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας διαδικασίας μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή της λειτουργίας πολλαπλών γονιδίων ή να δημιουργήσει μια νέα λειτουργική γονιδιακή αλληλουχία. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να οδηγήσουν σε ακούσιες αλλαγές στη βιοχημεία και τη σύνθεση του φυτού και αυτές, με τη σειρά τους, στην παραγωγή νέων τοξινών ή αλλεργιογόνων, ή σε μειωμένη θρεπτική αξία.

Κανένα γονίδιο ή το πρωτεϊνικό προϊόν του δεν λειτουργεί μεμονωμένα, αλλά ως μέρος ενός απίστευτα εξελιγμένου, λεπτεπίλεπτα ισορροπημένου και ρυθμιζόμενου δικτύου. Έτσι, η αλλαγή μόνο ενός γονιδίου και του πρωτεϊνικού προϊόντος του, πόσο μάλλον πολλαπλών γονιδίων/πρωτεϊνών, μπορεί να αλλάξει τη λειτουργία αυτού του δικτύου με σημαντικές αλλαγές στη βιοχημεία και τη σύνθεση.

Ένα αποδεδειγμένο και αναμφισβήτητο γεγονός, γνωστό εδώ και δεκαετίες, είναι ότι η διαδικασία ανάπτυξης φυτικών κυττάρων στο εργαστήριο εισάγει μεγάλης κλίμακας θέσεις βλάβης του DNA που αριθμούν εκατοντάδες ή και χιλιάδες. Η διαδικασία μετασχηματισμού «προσθέτει» σε αυτή τη βλάβη του DNA. Και αυτό συμβαίνει ανεξάρτητα από τη δράση του εργαλείου CRISPR/Cas.

Η τρομακτικά ανησυχητική προοπτική είναι ότι με την απορρύθμιση των NGTs, οι παραγωγοί φυτικών προϊόντων διατροφής δεν θα διεξαγάγουν καμία έρευνα για να δουν τι ακριβώς συνέβη σύμφωνα με αυτό που περιέγραψα παραπάνω. Μια ντομάτα NGT μπορεί να μοιάζει και να μεγαλώνει σαν ντομάτα, αλλά ποιες αλλαγές στη βιοχημεία και τη σύνθεσή της θα έχουν συμβεί;

Έτσι, θα εισέλθουν στην αγορά προϊόντα NGT τα οποία θα μπορούσαν να περιέχουν τοξίνες ή αλλεργιογόνα. Και χωρίς τη σήμανση, εάν οι άνθρωποι αρχίσουν να βλέπουν προβλήματα στην υγεία τους, θα είναι σχεδόν αδύνατο να εντοπιστεί η αιτία!

«Ο ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΕΙΝΟΥΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΤΡΟΦΗΣ, ΑΛΛΑ Η ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ. ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΟΥΝ ΤΡΟΦΙΜΑ Ή ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΝΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΟΥΝ».

Τέλος, μόλις οι τα νέα μεταλλαγμένα καλλιεργηθούν στο ευρύτερο περιβάλλον, θα εξαπλωθούν με ανεξέλεγκτο τρόπο. Είναι τελικά ζωντανοί οργανισμοί και θα αναπαραχθούν. Έτσι, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να ανακληθεί οποιοδήποτε φυτό NGT που στη συνέχεια διαπιστώνεται ότι είναι τοξικό ή αλλεργιογόνο! Θα είναι για πάντα στην τροφική αλυσίδα. Είναι αυτό ένα ρίσκο που θέλουμε να πάρουμε με αυτή τη νέα και άκρως πειραματική τεχνολογία;

– Κοιτάζοντας το μέλλον 10 χρόνια αργότερα, ποιο είναι το μεγαλύτερο επιστημονικό επίτευγμα που ελπίζετε να δείτε από την εφαρμογή του CRISPR και σε ποιον τομέα; Αντίθετα, ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σας;

Κατά την άποψή μου, τα μεγαλύτερα επιτεύγματα που μπορούμε να περιμένουμε στην εφαρμογή της επεξεργασίας γονιδίων CRISPR είναι στον ιατρικό τομέα, όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία γενετικά κληρονομικών ασθενειών. Για παράδειγμα, μια γονιδιακή θεραπεία με βάση το CRISPR που ονομάζεται Casgevy έχει ήδη εγκριθεί στην ΕΕ για τη θεραπεία ατόμων με βήτα-θαλασσαιμία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι ιατρικές εφαρμογές του CRISPR υπόκεινται σε αυστηρές ρυθμίσεις, ελέγχονται για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους και περιορίζονται στο άτομο που υποβάλλεται σε θεραπεία.

«ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΣΙΤΗΡΩΝ ΔΙΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΖΩΑ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ, ΓΙΑ ΝΑ ΤΑΪΣΟΥΝ ΜΕ ΑΥΤΑ 3 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ, ΑΝΤΙ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΤΑΪΣΟΥΝ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ».

Οι μεγαλύτεροι φόβοι μου είναι δύο:

• Πρώτον, η χρήση της επεξεργασίας γονιδίων CRISPR σε ανθρώπους για μη κλινικούς λόγους αλλά για βελτίωση του χαρακτήρα. Τέτοιες εφαρμογές ευγονικής είναι ανήθικες και δεν εξυπηρετούν κανένα κοινωνικό σκοπό.
• Δεύτερον, η ανεξέλεγκτη, μη δοκιμασμένη, μη επισημασμένη απελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων τροφίμων για τους λόγους που αναφέρω παραπάνω.

– Εάν απορρίψουμε εντελώς το CRISPR στη γεωργία, ποια είναι η επιστημονικά βιώσιμη και εξίσου γρήγορη λύση για να ταΐσετε 10 δισεκατομμύρια ανθρώπους κάτω από όλο και πιο σοβαρές συνθήκες ξηρασίας;

Οι υποστηρικτές της γενετικής μηχανικής των καλλιεργειών, τόσο παλιά όσο και τώρα, χρησιμοποιούν αυτό το είδος των επιχειρημάτων για να προωθήσουν την αναγκαιότητα των προϊόντων τους. Ωστόσο, αυτό ισοδυναμεί με συναισθηματικό εκβιασμό! Μια έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας και του FAO του ΟΗΕ πριν από μερικά χρόνια εξηγούσε πως ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι πεινούν δεν οφείλεται στην έλλειψη τροφής, αλλά στην αδυναμία πρόσβασης σε τρόφιμα λόγω της φτώχειας. Οι άνθρωποι δεν έχουν τα χρήματα για να αγοράσουν τρόφιμα ή δεν έχουν πρόσβαση για να καλλιεργήσουν τη γη. Έτσι, τα επισιτιστικά προβλήματα σε παγκόσμια κλίμακα οφείλονται σε κοινωνικοοικονομικούς λόγους, όχι στην έλλειψη τροφής. Η αύξηση της παραγωγής τροφίμων με οποιοδήποτε μέσο δεν πρόκειται να βοηθήσει τα πράγματα.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου δύο άλλα πράγματα: Πρώτον, το 40% των τροφίμων που καλλιεργούνται σπαταλάται και δεν καταναλώνεται ποτέ. Δεύτερον, μεγάλες ποσότητες σιτηρών  (εξαιρουμένων των οσπρίων) δίνονται στα ζώα κάθε χρόνο, για να ταΐσουν με αυτά 3 δισεκατομμύρια ανθρώπους, αντί να χρησιμοποιούνται για να ταΐσουν τους ίδιους τους ανθρώπους. Χρειάζονται κατά μέσο όρο 8 τόνοι σιτηρών/οσπρίων για την παραγωγή 1 τόνου κρέατος. Δεν χρειάζεται να είσαι μαθηματική διάνοια για να καταλάβεις ότι με τη μείωση των απορριμμάτων και τη μείωση (όχι την εξάλειψη) της κατανάλωσης κρέατος, ακόμη περισσότερα τρόφιμα θα είναι διαθέσιμα για τους ανθρώπους.

Έτσι, εάν ο παγκόσμιος πληθυσμός φτάσει πραγματικά τα 10 δισεκατομμύρια μέχρι τα μέσα του αιώνα, η διατροφή τους δεν θα αποτελεί πρόβλημα. Θα μπορούσαμε να το κάνουμε τώρα, το μόνο που χρειάζεται είναι η πολιτική βούληση για κοινωνική αλλαγή για έναν δικαιότερο, καλύτερο κόσμο, ώστε τα τρόφιμα που έχουν ήδη παραχθεί να είναι διαθέσιμα σε όσους τα χρειάζονται!

Όσο για την ανάγκη NGTs για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής (π.χ. ξηρασία), όπως ανέφερα στο συμπόσιο, είναι καταδικασμένες σε αποτυχία. Χαρακτηριστικά όπως η ανοχή στην ξηρασία, η αντοχή σε λοιμώξεις από ασθένειες και παθογόνα και η υψηλότερη απόδοση είναι γενετικά πολύπλοκα χαρακτηριστικά που έχουν στη βάση τους τη λειτουργία πολλών οικογενειών γονιδίων. Η αλλαγή ενός ή λίγων γονιδίων με τις τεχνικές NGT δεν μπορεί να προσφέρει πολύπλοκα χαρακτηριστικά. Μόνο η φυσική αναπαραγωγή μπορεί να συγκεντρώσει τις οικογένειες γονιδίων για να επιφέρει ισχυρά αυτά τα πολύπλοκα γενετικά χαρακτηριστικά.

Όπως αναφέρει και η Claire Robinson [σ.σ.: δημοσιογράφος, συγγραφέας και διευθύντρια του οργανισμού GMWatch, μιας ανεξάρτητης υπηρεσίας ενημέρωσης για τις γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες, τα γονιδιακά επεξεργασμένα τρόφιμα και τα χημικά φυτοφάρμακα], αυτό που χρειαζόμαστε είναι συστήματα γεωργίας έτοιμα για το κλίμα και όχι υποθετικές καλλιέργειες έτοιμες για το κλίμα.

Πρέπει να μετακινηθούμε από τη μη βιώσιμη χημική και διαγονιδιακή γενετική μηχανική/NGT σε αγρο-οικολογικά συστήματα που είναι ισχυρά, ποικιλόμορφα και μπορούν να παρέχουν επισιτιστική ασφάλεια. Βασικά, δεν υπάρχει τίποτα κακό με τις ποικιλίες των καλλιεργειών (και των ζώων) που έχουμε στη διάθεσή μας αυτή τη στιγμή. Το γεωργικό σύστημα στο οποίο τα χρησιμοποιούμε χρειάζεται επειγόντως μεταρρύθμιση.