ΤΟ CHATGPT ΧΑΛΑΕΙ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΑΣ, ΛΕΝΕ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ΤΟΥ MIT

Νέα στοιχεία από το Πανεπιστήμιο MIT υποστηρίζουν πώς η χρήση του ChatGPT μπορεί να επηρεάσει την κριτική μας σκέψη.

Τα ερωτήματα γύρω από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει όχι μόνο στον τρόπο που ζούμε, αλλά και στον ίδιο τον οργανισμό μας τίθενται ολοένα και πιο επιτακτικά. Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν αρχίζουμε να... αναθέτουμε τη σκέψη σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs), όπως το ChatGPT; Πόσο ακραία είναι τελικά η απόφαση ορισμένων σχολείων να επιστρέψουν στην εποχή του μολυβιού και του χαρτιού;

Η ευκολία που προσφέρουν τα εργαλεία αυτά μοιάζει σχεδόν αδιαμφισβήτητη, με αποτέλεσμα να μπαίνουν πλέον για τα καλά στην εκπαίδευση, την εργασία, την καθημερινότητά μας. Χρειάζεσαι ένα email; Μια περίληψη άρθρου; Ιδέες για μια παρουσίαση; Το AI υπόσχεται έτοιμες απαντήσεις μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Όμως, ερευνητές του Massachusetts Institute of Technology κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι η συστηματική χρήση AI στη γραφή ίσως αποδυναμώνει σταδιακά την ικανότητα του εγκεφάλου για βαθιά σκέψη.

Τι μελέτησαν οι επιστήμονες του ΜΙΤ

Προκειμένου να εξετάσουν τις επιδράσεις της συγγραφής με τη βοήθεια AI, οι ερευνητές χώρισαν 54 εθελοντές σε τρεις ομάδες. Η πρώτη έγραψε δοκίμια χωρίς εργαλεία και βοήθεια. Η δεύτερη μπορούσε να χρησιμοποιήσει το Google Search για έρευνα. Η τρίτη ομάδα χρησιμοποίησε το ChatGPT για να την καθοδηγήσει.

Οι συμμετέχοντες φορούσαν εξοπλισμό που κατέγραφε την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου τους και οι επιστήμονες παρακολουθούσαν γνωστικές λειτουργίες τους, όπως η πνευματική προσπάθεια, η πρόσβαση στη μνήμη και η συνδεσιμότητα των νευρωνικών δικτύων.

Η ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ AI ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ ΙΣΩΣ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ ΣΤΑΔΙΑΚΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΙΑ ΒΑΘΙΑ ΣΚΕΨΗ.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα; Η ομάδα που έγραφε χωρίς βοήθεια (Brain-only ομάδα) εμφάνισε τη μεγαλύτερη και πιο εκτεταμένη νευρωνική δραστηριότητα, με τους εγκεφάλους τους να ενεργοποιούνται σε δίκτυα που σχετίζονται με την προσοχή, τη μνήμη και τη λογική επεξεργασία. Η ομάδα που χρησιμοποιούσε Google εμφάνισε ενδιάμεση δραστηριότητα, καθώς τα μέλη της συνέχιζαν να διαβάζουν, να αξιολογούν πληροφορίες και να συνθέτουν κείμενο. Η ομάδα του ChatGPT, όμως, εμφάνισε αισθητά χαμηλότερη δραστηριότητα σε κρίσιμες γνωστικές περιοχές.

Οι αρνητικές πλευρές της τεχνολογίας

Οι ερευνητές ανέλυσαν και το περιεχόμενο των δοκιμίων (εξέτασαν τη δομή και την πρωτοτυπία τους), αλλά και την εμπειρία της συγγραφής. Η ομάδα Brain-only παρήγαγε πιο σύνθετα και πολυεπίπεδα δοκίμια, με υψηλότερες επιδόσεις στη δημιουργικότητα και τη συνοχή. Κυρίως, όμως, οι συμμετέχοντες ένιωθαν πιο συνδεδεμένοι με τις ιδέες τους.

Αντιθέτως, όσοι χρησιμοποίησαν το ChatGPT δυσκολεύονταν συχνά να θυμηθούν λεπτομέρειες από το ίδιο τους το κείμενο λίγα μόλις λεπτά μετά την ολοκλήρωσή του. Επιπλέον, υπήρχε πιο αδύναμη σχέση ανάμεσα στον συγγραφέα και το έργο.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Πόσο κρατάει η επίδραση;

Οι ερευνητές επανέφεραν 18 από τους αρχικούς συμμετέχοντες αρκετούς μήνες αργότερα, αλλά αυτή τη φορά αντέστρεψαν τους ρόλους. Όσοι είχαν χρησιμοποιήσει το ChatGPT έπρεπε να γράψουν χωρίς καμία βοήθεια, ενώ οι συμμετέχοντες της ομάδας Brain-only είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν AI.

Όσοι είχαν συνηθίσει να γράφουν χωρίς βοήθεια διατήρησαν υψηλά επίπεδα νευρωνικής δραστηριότητας. Αντίθετα, όσοι είχαν βασιστεί εξαρχής στην AI δυσκολεύτηκαν να γράψουν μόνοι τους. Η εγκεφαλική τους δραστηριότητα ήταν χαμηλότερη από το αναμενόμενο, ενώ θυμούνταν λιγότερες πληροφορίες και εμφάνιζαν μειωμένη κριτική επεξεργασία.

«Ήταν σαν οι γνωστικοί μύες να είχαν ατροφήσει», ανέφερε η Mira Solana, από τους επικεφαλής νευροεπιστήμονες της μελέτης. «Όπως κάθε δεξιότητα, έτσι και η κριτική σκέψη απαιτεί εξάσκηση. Αν η AI κάνει τη "βαριά" δουλειά, ο εγκέφαλος σταδιακά παύει να γυμνάζεται».

«ΟΠΩΣ ΚΑΘΕ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ, ΕΤΣΙ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΑΠΑΙΤΕΙ ΕΞΑΣΚΗΣΗ. ΑΝ Η AI ΚΑΝΕΙ ΤΗ "ΒΑΡΙΑ" ΔΟΥΛΕΙΑ, Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΣΤΑΔΙΑΚΑ ΠΑΥΕΙ ΝΑ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ».

Ζυγίζοντας τα υπέρ και τα κατά

Προφανώς τα εργαλεία AI προσφέρουν μεγάλη βοήθεια σε μαθητές και επαγγελματίες. Δεν πρέπει, όμως, να αδιαφορούμε για το τίμημα που έχει η αλόγιστη χρήση τους.

Σύμφωνα με τη μελέτη, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την παραγωγικότητα. Αφορά τη μνήμη, την πρωτότυπη σκέψη, τη λογική επεξεργασία σύνθετων ιδεών, ακόμη και τη σχέση που έχουμε με το ίδιο μας το έργο. Όταν οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν πώς ένιωθαν για όσα έγραψαν, πολλοί χρήστες του ChatGPT απάντησαν ότι τα κείμενά τους έμοιαζαν περισσότερο με «προϊόντα» παρά με προσωπική έκφραση.

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι αν μπορούμε να χρησιμοποιούμε την AI ως εργαλείο χωρίς να της παραχωρούμε σταδιακά το πιο απαιτητικό κομμάτι της ανθρώπινης λειτουργίας, που είναι η σκέψη.