ΕΡΕΥΝΑ 40 ΕΤΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΕ ΤΟΝ ΠΙΟ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

Μία από τις μακροβιότερες έρευνες στην ανάπτυξη των παιδιών καταλήγει πως αν θες να γίνουν χαρούμενα και επιτυχημένα, ο στόχος σου πρέπει να είναι η καλλιέργεια της συναισθηματικής τους νοημοσύνης και πιο συγκεκριμένα του γνωστικού ελέγχου.

Μπορεί οι περισσότεροι άνθρωποι παραδοσιακά να οδεύουν προς τη δημιουργία οικογένειας εντελώς αδαείς και απροετοίμαστοι, όμως οι νεότερες γενιές γονιών έχουν αν μη τι άλλο εφόδια που είναι κρίμα να αφήνουν ανεκμετάλλευτα: έχουν την επιστήμη στο πλευρό τους. Ενώ, λοιπόν, πριν από 10-20 χρόνια οι γονείς ακόμα ιχνηλατούσαν πώς να μην κάνουν τα ίδια λάθη με τους δικούς τους γονείς και πώς να εφαρμόσουν σωστά το –ανερχόμενο τότε– gentle parenting, οι σημερινοί γονείς έχουν διαθέσιμο έναν τεράστιο όγκο από έρευνες για να «πατήσουν» και να χρησιμοποιήσουν ως πυξίδα σωστής διαπαιδαγώγησης.

Μία από αυτές, μάλιστα, έκανε το εξής εντυπωσιακό: Το 1972 ομάδα ψυχολόγων επέλεξε τυχαία περισσότερα από 1.000 μωρά από την περιοχή Dunedin της Νέας Ζηλανδίας, τα οποία ακολούθησε για τέσσερις συνεχόμενες δεκαετίες. Τα παιδιά αυτά προέρχονταν από ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών και οικονομικών υποβάθρων, ενώ καθώς μεγάλωναν οι επιστήμονες έκαναν διάφορες μετρήσεις σε παράγοντες που αφορούσαν την προσωπικότητα, την οικογένεια, το σχολείο και τη γειτονιά τους, προκειμένου να μπορέσουν να διακρίνουν τι από όλα αυτά έπαιξε μεγαλύτερο ρόλο στη διαμόρφωση της ιδιοσυγκρασίας τους και τι όχι.

Το αποτέλεσμα όλου αυτού ήταν η λεγόμενη «Dunedin Multidisciplinary Health and Development Study» από το Πανεπιστήμιο του Otago, η οποία κατέληξε σε μία σειρά από εξαιρετικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα σχετικά με το πώς οι παιδικές εμπειρίες, η βιολογία και το περιβάλλον διαμορφώνουν την υγεία, τη συμπεριφορά και τον τρόπο που γερνά κανείς. Με λίγα λόγια, η τεράστια αυτή έρευνα κατάφερε να αποκαλύψει τι χρειάζεται για να μεγαλώσει ένα παιδί ικανοποιημένο από τη ζωή και ευτυχισμένο.

Τι έδειξε η έρευνα;

Το επιστημονικό περιοδικό Science χαρακτηρίζει την «Dunedin Study» ως «μια από τις πιο ολοκληρωμένες και διεξοδικές έρευνες για την ανθρώπινη ανάπτυξη που έχει διεξαχθεί ποτέ», αφού από αυτήν προέκυψαν γνώσεις που αντιστοιχούν σε περισσότερες από 1.000 επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Ο ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΗΤΑΝ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ, Ο ΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ.

Οι αναλύσεις των δεδομένων της έδειξαν μεταξύ άλλων ότι:

• τα περισσότερα παιδιά με προβληματική συμπεριφορά ξεπερνούν κάποτε τη φάση της νεανικής παραβατικότητας,
• τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι συχνότερα απ’ ό,τι πιστευόταν παλαιότερα,
• η πρώιμη εφηβεία αποτελεί πηγή ιδιαίτερου άγχους για τα κορίτσια.

Πρόκειται για μια ποικιλία συναρπαστικών ευρημάτων, από τα οποία προέκυψε και ένα που απασχολεί ιδιαίτερα τους περισσότερους γονείς του σύγχρονου δυτικού κόσμου, οι οποίοι επιθυμούν να εξασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους θα έχουν τις καλύτερες προοπτικές για μια ευτυχισμένη και επιτυχημένη ζωή.

iStock

Ποιο είναι αυτό; Όπως διαπίστωσαν οι επιστήμονες, ο Νο1 προγνωστικός παράγοντας για το αν ένα παιδί θα έχει μια ικανοποιητική, οικονομικά σταθερή ζωή δεν είναι ούτε η λαμπρή ακαδημαϊκή πορεία ούτε οι ευκατάστατοι γονείς, αλλά η συναισθηματική νοημοσύνη, το κατά πόσο δηλαδή ένα παιδί καταλαβαίνει τι νιώθει και μπορεί να διαχειριστεί τις αντιδράσεις του στα συναισθήματά του εποικοδομητικά, και πιο συγκεκριμένα ο γνωστικός έλεγχος.

Ο ψυχολόγος Daniel Goleman, ο οποίος συχνά αποκαλείται «πατέρας» της συναισθηματικής νοημοσύνης λόγω του ρόλου του στη διάδοση της έννοιας, συνόψισε τα ευρήματα της μελέτης του Dunedin ως εξής: «Αυτό που διαπίστωσαν οι ερευνητές ήταν ότι, κατά την ηλικία των 30 ετών, ο ισχυρότερος δείκτης πρόβλεψης της οικονομικής επιτυχίας ήταν ο γνωστικός έλεγχος – ισχυρότερος από τον δείκτη νοημοσύνης (IQ) και ισχυρότερος από την οικονομική κατάσταση της οικογένειας στην οποία μεγάλωσε το άτομο. Επομένως, η πορεία της ζωής σας εξαρτάται από το επίπεδο του γνωστικού σας ελέγχου».

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΤΟ ΚΑΤΑ ΠΟΣΟ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙ ΤΙ ΝΙΩΘΕΙ ΚΑΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΙ ΤΙΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΠΙΚΟΔΟΜΗΤΙΚΑ.

Θες ένα επιτυχημένο παιδί; Καλλιέργησε τη συναισθηματική νοημοσύνη του και τον γνωστικό έλεγχο

Θυμάσαι το διάσημο marshmallow test, για το οποίο έχουμε μιλήσει και στο παρελθόν; Σε αυτό οι ερευνητές ζητούν από διάφορα παιδιά να αντισταθούν για λίγα λεπτά στο να φάνε ένα νόστιμο marshmallow, για να κερδίσουν έτσι δύο marshmallows αργότερα. Σε αυτού του είδους τη συναισθηματική νοημοσύνη αναφέρεται και ο Goleman, σχολιάζοντας την έρευνα του Dunedin.

Στην ικανότητα, δηλαδή, κανείς να κατανοεί και, εάν είναι απαραίτητο, να παρακάμπτει τα συναισθήματα και τις παρορμήσεις του. Υπάρχει απίστευτος όγκος ερευνών που δείχνουν ότι η ικανότητα αυτή επηρεάζει όχι μόνο το πόσο επιτυχημένα θα είναι τα παιδιά αργότερα στη ζωή, αλλά και το πώς τα πάμε όλοι μας στη ζωή μας.

Ανησυχείς ότι το δικό σου παιδί δεν θα μπορούσε να αντισταθεί στο marshmallow;

Η έρευνα του Dunedin έχει καλά νέα, αφού έδειξε ότι η συναισθηματική νοημοσύνη δεν είναι μόνο έμφυτο χαρακτηριστικό. Παρότι μπορεί να υπάρχει μια μικρή γενετική προδιάθεση, αποτελεί κυρίως μια δεξιότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί.

iStock

Όπως εξηγεί ο Αυστραλός παιδίατρος Dr Henry Goldstein σχολιάζοντας τη μελέτη: «Η έρευνα έδειξε ότι ο αυτοέλεγχος δεν είναι μόνο ένα έμφυτο χαρακτηριστικό, αλλά μπορεί επίσης να επηρεαστεί από εξωτερικούς παράγοντες όπως η γονική μέριμνα, η εκπαίδευση και τα προγράμματα έγκαιρης παρέμβασης. Τα παιδιά που λαμβάνουν υποστήριξη και καθοδήγηση για την ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτοελέγχου τείνουν να τα πηγαίνουν καλύτερα ως ενήλικες. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της καλλιέργειας αυτών των ικανοτήτων από νεαρή ηλικία».

Πώς να συμβάλλεις στη συναισθηματική νοημοσύνη του παιδιού σου;

Αμέτρητα βιβλία και άρθρα έχουν γραφτεί για το πώς οι γονείς μπορούν να συμβάλλουν στην καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης των παιδιών. Από τις πιο βασικές συμβουλές των ειδικών είναι:

• Το να βοηθάς το παιδί να εκφράζει τα συναισθήματά του και να το συναισθάνεσαι,
• να δείχνεις περιέργεια και ταπεινοφροσύνη,
• να το εκθέτεις στην τέχνη και τη λογοτεχνία ως τρόπους για να σκέφτεται πόσο πολύπλοκο είναι να είσαι άνθρωπος.

Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί τονίζουν πως συναισθηματική νοημοσύνη δεν σημαίνει απλά να είσαι ευγενικός και καλόβολος. Πρόκειται για μια θεμελιώδη δεξιότητα που, όπως η έρευνα αποδεικνύει, επηρεάζει σημαντικά τη μελλοντική απόδοση των παιδιών τόσο συναισθηματικά όσο και οικονομικά.

Αυτό σημαίνει ότι αν μεγαλώνεις μικρά παιδιά, καλό είναι να δίνεις στη συναισθηματική νοημοσύνη τους την ίδια ή και μεγαλύτερη προσοχή από τους ελέγχους τους ή το πόσο φρόνιμα είναι στην τάξη.