Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΠΟΥ ΘΑ ΑΚΟΥΣΕΙΣ ΠΟΤΕ

Ο διάσημος οικονομικός σύμβουλος Morgan Housel εξηγεί τι πιθανότατα φταίει και πολλοί από εμάς ξεμένουμε από χρήματα, ενώ διαχωρίζει τον πλούτο από την ευτυχία.

Ζούμε σε μια εποχή (και μια χώρα) όπου η βασική γκρίνια που θα ακούσεις από το 99% των ενηλίκων οι οποίοι ανήκουν στο εργατικό δυναμικό είναι ότι με το ζόρι βγαίνει ο μήνας. Για την ακρίβεια, δεν πρόκειται απλά για γκρίνια: Η οικονομική δυσχέρεια αποτελεί για τους περισσότερους το μεγαλύτερο βάσανο, μια αστείρευτη πηγή άγχους και την αιτία που αναγκάζονται να δουλεύουν από το πρωί μέχρι το βράδυ, με ό,τι επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία τους.

Πρόκειται για μια κατάσταση που είναι εξαιρετικά απίθανο να αλλάξει, ειδικά για έναν μισθωτό, συνεπώς δύσκολα κανείς έχει και κάπου να ελπίζει. Τουλάχιστον έτσι καταλαβαίνουμε από τα διαθέσιμα δεδομένα. Μήπως, όμως, κάτι δεν υπολογίζουμε σωστά;

Σε ένα από τα πολύ ενδιαφέροντα vidcasts της, η συγγραφέας και motivational speaker Mel Robbins είχε καλέσει τον Morgan Housel, διακεκριμένο οικονομικό σύμβουλο και συγγραφέα του βιβλίου «Η ψυχολογία του χρήματος». Εκείνος, χωρίς να παραβλέπει την παγκόσμια οικονομική κρίση, επιμένει ότι πολλοί από εμάς πιεζόμαστε οικονομικά επειδή μας λείπουν βασικές γνώσεις σωστής διαχείρισης των χρημάτων μας. Βασικά, όπως λέει, «ζούμε σε μια κοινωνία που είναι απίστευτα εύκολα να ξοδεύεις παραπάνω από αυτά που βγάζεις», οπότε παρασυρόμαστε χωρίς να το καταλαβαίνουμε σε κακές οικονομικές συνήθειες που κατά το μεγαλύτερο ποσοστό συνδέονται με τη χρήση πιστωτικής κάρτας άρα και με τις online αγορές.

Η συζήτησή του με τη Robbins διαρκεί 1μιση ώρα, την οποία ξέρω πως δύσκολα έχεις να διαθέσεις, οπότε εστιάζω παρακάτω στο βασικό λάθος που υποστηρίζει ότι κάνουν οι περισσότεροι και ξεμένουν από χρήματα, καθώς και τις 5 καθοριστικές συνήθειες που μπορεί να αλλάξουν (λιγότερο ή περισσότερο) την οικονομική ζωή κάποιου.

iStock

Η σύνοψη της θεωρίας του Housel είναι απλή και δοκιμασμένη: Η οικονομική επιτυχία έρχεται με απλές καθημερινές συνήθειες, υπομονή και αυτοέλεγχο.

Το βασικό οικονομικό λάθος που μας κάνει να ξεμένουμε από χρήματα

Μιλώντας για την προσωπική του ζωή, ο Housel λέει πως μεγάλωσε σε μια πόλη γύρω από τη λίμνη Τάχο, όπου οι περισσότεροι κάτοικοι ανήκαν στη μεσαία τάξη. Όταν βρέθηκε για σπουδές στο Λος Άντζελες, κάνοντας τη μετάβαση από τη ζωή της μεσαίας τάξης σε μια περιοχή όπου ο πλούτος ήταν πανταχού παρόν, δεν μπορούσε να πιστέψει πόσο άλλαξε στο μυαλό του ο ορισμός του τι σημαίνει να είναι κανείς «πλούσιος». Ενώ, δηλαδή, μέχρι τότε για εκείνον «πλούσιος» ήταν κάποιος που μπορεί να πάρει ένα νέο αυτοκίνητο ή ένα πολύ ακριβό κινητό, στο Λος Άντζελες δεν υπήρχε τέτοιο όριο: «Μπορεί να οδηγούσες Λαμποργκίνι και αυτό να μη σημαίνει τίποτα: υπήρχαν αμέτρητοι άλλοι με τις δικές τους Λαμποργκίνι!» λέει χαρακτηριστικά στο podcast. «Το αποτέλεσμα είναι ότι ζώντας εκεί δεν ένιωθες ποτέ ότι βγάζεις αρκετά χρήματα. Υπήρχε συνέχεια ένα αίσθημα ανικανοποίητου – κάτι που στη μικρή μου πόλη δεν ένιωσα ποτέ. Οι δυνατότητες ευτυχίας στην πόλη μου ήταν περισσότερες, ενώ στο Λος Άντζελες είχα διαρκώς το αίσθημα του φόβου ότι δεν θα τα καταφέρω».

iStock

«Όταν όμως παρατηρούσα ποιοι είναι ευτυχισμένοι, εκεί έβλεπα πως ήταν αυτοί που ζούσαν πιο σεμνά, που περνούσαν χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους τους, που επικεντρώνονταν στην υγεία τους και, συγκριτικά με τους άλλους, δεν ξόδευαν πολλά σε πολυτέλειες. Έχει νόημα, λοιπόν, να σκεφτεί κανείς ποια είναι η φιλοδοξία του. Να σκεφτεί, για παράδειγμα, τι ονειρεύεται για τα παιδιά του; Να είναι χαρούμενα στη ζωή τους δεν ονειρεύεται; Ναι, θέλεις να είναι και άνετα οικονομικά, αλλά κυρίως θες να είναι χαρούμενα – και ξέρεις πως το να είσαι ευτυχισμένος δεν σημαίνει να είσαι πλούσιος. Σημαίνει να είσαι ικανοποιημένος την κάθε στιγμή στη φάση που βρίσκεσαι, χωρίς να ζητάς διαρκώς κάτι περισσότερο».

ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΑΓΟΡΑΖΕΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ, ΟΜΩΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΤΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ.

Συνεχίζει λέγοντας πως αυτό που συμβαίνει σε πολλούς, καθώς ζουν σε κοινωνίες που τους κάνουν να νιώθουν ότι θέλουν διαρκώς περισσότερα, είναι να μην έχουν συνείδηση του γιατί ξοδεύουν χρήματα – και αυτό είναι το βασικό λάθος που κρατά διαρκώς τις πιστωτικές τους χρεωμένες. Όπως λέει χαρακτηριστικά: «Κάθε νόμισμα που ξοδεύεις πέφτει σε έναν από τους εξής δύο κουβάδες: Σε πράγματα που σε κάνουν πιο χαρούμενο ή σε πράγματα με τα οποία θα εντυπωσιάσεις τους άλλους. Το φαγητό, για παράδειγμα, είναι κάτι με το οποίο προσφέρεις σε εσένα ή και την οικογένειά σου. Τα νέα ρούχα ή ένα νέο αυτοκίνητο, όμως, όχι πάντα. Πολλές φορές τα αγοράζεις για να εντυπωσιάσεις άλλα άτομα, πολλά εκ των οποίων μπορεί να σου είναι άγνωστα και που σίγουρα δεν ενδιαφέρονται πραγματικά. Χρειάζεται, λοιπόν, να σκέφτεται κανείς: Χρησιμοποιώ τα χρήματα για να ζω καλύτερα εγώ ή ως ένα μέτρο σύγκρισής μου με τους άλλους;»

iStock

Η ιδέα ότι κάνεις δεν νοιάζεται τόσο πολύ για εσένα, κανείς δεν σε σκέφτεται τόσο πολύ όσο εσύ σκέφτεσαι τον εαυτό σου, ειδικά αναφορικά με τα χρήματά σου, μπορεί να κάνει τις φιλοδοξίες σου για το χρήμα να καταρρεύσουν με τον πιο υπέροχο τρόπο. Και μπορεί να σε φέρει ένα βήμα πιο κοντά στην ικανοποίηση.

5 καθοριστικές συνήθειες που μπορεί να αλλάξουν την οικονομική σου ζωή

Τα χρήματα έχουν να κάνουν με τη συμπεριφορά, όχι με την ευφυΐα

Όπως λέει ο Housel, «δεν χρειάζεται να είσαι ιδιοφυΐα ή ειδικός στα οικονομικά για να συσσωρεύσεις πλούτο». Εξηγεί, δηλαδή, ότι ακόμα και άτομα με υψηλό μορφωτικό επίπεδο μπορεί να χρεοκοπήσουν αν έχουν κακές συνήθειες, ενώ άνθρωποι χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις μπορεί να αποκτήσουν χρήματα αν έχουν πειθαρχία. Αυτό που έχει, λοιπόν, σημασία είναι οι συνεπείς συνήθειες:

• Ξόδευε λιγότερα από όσα βγάζεις.
• Έχε υπομονή.
• Απόφυγε να συγκρίνεις τον εαυτό σου με άλλους.
• Κάνε τακτικές επενδύσεις.

Σκέψου σε ποιον «κουβά» πετάς τα χρήματά σου

Όπως είπαμε και παραπάνω, ξοδεύεις για να βελτιώσεις τη ζωή σου ή για να εντυπωσιάσεις άλλους ανθρώπους; «Οι περισσότεροι άνθρωποι επενδύουν υπερβολικά στο δεύτερο, προσπαθώντας να φαίνονται πλούσιοι. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι κανείς δεν σου δίνει τόση προσοχή όσο νομίζεις». Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας από μόνη της μπορεί να σου εξοικονομήσει πολλά χρήματα.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΗΡΕΜΙΑ ΣΥΧΝΑ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΝΑ ΘΕΛΕΙΣ ΛΙΓΟΤΕΡΑ, ΟΧΙ ΑΠΟ ΤΟ ΝΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ.

Αποταμίευε σαν να πρόκειται για ένα μη διαπραγματεύσιμο έξοδο

Τι σημαίνει αυτό; Αντιμετώπισε την αποταμίευση σαν ενοίκιο ή φαγητό, δηλαδή αυτοματοποίησέ την, π.χ. κάθε μήνα που παίρνεις τον μισθό σου βάλε στην άκρη ένα ποσό, χωρίς να περιμένεις να δεις τι θα περισσέψει για να το κάνεις. Δεν θα περισσέψει. «Με την αποταμίευση αγοράζεις στον εαυτό σου μελλοντική ελευθερία και ασφάλεια», λέει χαρακτηριστικά ο Housel.

Ο πλούτος έρχεται με την υπομονή (όχι με τον συγχρονισμό)

Μπορεί να πιστεύεις ότι πολλοί έγιναν πλούσιοι λόγω συγκυριών, επειδή π.χ. βρέθηκαν σε μια εποχή που το χρηματιστήριο ανέβαινε πολύ και πέτυχαν την τέλεια μετοχή. Όμως ο Housel επιμένει ότι αυτό που τους βοήθησε είναι ο χρόνος. Εκτός κι αν είναι αφάνταστα τυχεροί ή τα βρήκαν από τους γονείς τους, οι περισσότεροι πλούσιοι:

• Επενδύουν με συνέπεια.
• Αν έχουν κάποιες τραπεζικές ή χρηματιστηριακές επενδύσεις, δεν κάνουν σπασμωδικές κινήσεις, παρά αφήνουν το σύνθετο επιτόκιο να λειτουργήσει (πρόκειται για τους τόκους που υπολογίζονται όχι μόνο πάνω στο αρχικό κεφάλαιο, αλλά και πάνω στους ήδη συσσωρευμένους τόκους από προηγούμενες περιόδους).
• Δεν πανικοβάλλονται ούτε αρχίζουν να πωλούν ό,τι έχουν όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά.

Έλεγξε τις προσδοκίες σου

«Η ευτυχία δεν έχει να κάνει μόνο με το πόσα χρήματα έχεις», λέει ο Housel. Σχετίζεται με το πόσο μικρό ή μεγάλο είναι το χάσμα μεταξύ προσδοκιών και πραγματικότητας. «Αν οι προσδοκίες σου διαρκώς αυξάνονται, τα περισσότερα χρήματα δεν θα το διορθώσουν αυτό. Δεν θα καταφέρουν ποτέ, δηλαδή, να σου φέρουν την ευτυχία».

Και καταλήγει: «Η οικονομική ηρεμία, λοιπόν, συχνά προέρχεται από το να θέλεις λιγότερα, όχι απλώς από το να κερδίζεις περισσότερα».