MINDFUL CONSUMPTION: Ο ΟΔΗΓΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΣΕ ΚΑΝΕΙ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

Μπορείς να γίνεις συνειδητός καταναλωτής χωρίς στερήσεις. Aυτός ο πρακτικός οδηγός θα σε βοηθήσει να το πετύχεις.

Η κατανάλωση είναι απαραίτητη για την επιβίωση, αλλά και για την οικονομική, κοινωνική και προσωπική ευημερία όλων μας. Ωστόσο, γίνεται ολοένα και πιο ξεκάθαρο ότι το μοντέλο της υπερκατανάλωσης που κυριαρχεί τις τελευταίες δεκαετίες έχει φτάσει στα όριά του. Οι φυσικοί πόροι εξαντλούνται με ανησυχητικούς ρυθμούς, τα οικοσυστήματα πιέζονται και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις επηρεάζουν πλέον άμεσα τις κοινωνίες, τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.

Η λύση δεν απαιτεί να εφεύρουμε τον τροχό. Είναι κάτι πιο απλό από ό,τι φαντάζεσαι και λέγεται συνειδητή κατανάλωση (mindful consumption). Συνειδητός είναι ο καταναλωτής που έχει αποκτήσει μεγαλύτερη επίγνωση των αγοραστικών του συνηθειών και των καθημερινών επιλογών του, καθώς και του τρόπου με τον οποίο αυτές επηρεάζουν το περιβάλλον, την κοινωνία και την ευημερία όλων μας.

Το να είσαι συνειδητός καταναλωτής σημαίνει να αφιερώνεις λίγο περισσότερο χρόνο πριν από κάθε αγορά και να αναρωτιέσαι τι αγοράζεις, γιατί το αγοράζεις, πόσο θα διαρκέσει, ποιος το παρήγαγε και τι θα συμβεί όταν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής του. Σημαίνει να δίνεις προτεραιότητα στην ποιότητα αντί για την ποσότητα, μειώνοντας τα απορρίμματα και υποστηρίζοντας προϊόντα και υπηρεσίες με πιο ηθικές και βιώσιμες πρακτικές παραγωγής.

Επιλέγοντας έναν τέτοιο τρόπο ζωής δίνουμε δύναμη στα χρήματά μας, στηρίζουμε όσους πραγματικά προσφέρουν στην κοινωνία και νοιάζονται για τον πλανήτη, μειώνοντας παράλληλα το περιβαλλοντικό και ηθικό μας αποτύπωμα.

iStock

Ο συνειδητός καταναλωτής δεν είναι απαραίτητα τέλειος

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι η μετάβαση σε έναν πιο βιώσιμο τρόπο ζωής είναι δύσκολη ή ακριβή. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις γύρω από τη βιωσιμότητα. Δεν χρειάζεται να πετάξουμε όλα όσα ήδη έχουμε επειδή δεν είναι απολύτως οικολογικά. Δεν χρειάζεται να ζούμε με μηδενικά απορρίμματα. Η βιώσιμη ζωή ξεκινά από μικρές, ρεαλιστικές αλλαγές που μπορούμε να διατηρήσουμε μακροπρόθεσμα.

Ο ειλικρινής απολογισμός

Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι να δούμε καθαρά την πραγματικότητα των συνηθειών μας. Με ένα φλιτζάνι καφέ ή τσάι στο χέρι, ας εξετάσουμε τις κινήσεις του τραπεζικού μας  λογαριασμού, της πιστωτικής μας κάρτας τον τελευταίο μήνα ή ακόμη και χρόνο. Στη συνέχεια, ας κάνουμε έναν γύρο στο σπίτι, ανοίγοντας ντουλάπες, συρτάρια, αποθηκευτικούς χώρους, για να δούμε τι αντικείμενα έχουμε και πόσο συχνά τα χρησιμοποιούμε.

Η διαδικασία αυτή είναι βαρετή, το καταλαβαίνω, αλλά θα αποκαλύψει πόσα περιττά αντικείμενα συσσωρεύουμε και πόσο συχνά αγοράζουμε πράγματα που δεν χρειαζόμαστε.

Οι προσωπικές μας «επικίνδυνες ζώνες»

Όλοι έχουμε τις αδυναμίες μας. Για κάποιους είναι τα βιβλία, για άλλους τα καλλυντικά, τα ρούχα, τα διακοσμητικά, τα gadgets. Το κλειδί είναι να αναγνωρίσουμε τα τρωτά μας σημεία, όχι για να νιώσουμε ενοχές, αλλά για να αποκτήσουμε επίγνωση. Μόλις τα εντοπίσουμε, θα είναι πιο εύκολο να τα διαχειριστούμε.

iStock

Ένας συνειδητός καταναλωτής προγραμματίζει τις αγορές του

Οι περισσότερες άσκοπες αγορές είναι αποτέλεσμα κακού προγραμματισμού. Ένα εβδομαδιαίο πλάνο γευμάτων πριν από το σούπερ μάρκετ, μια λίστα πριν από ένα ταξίδι ή η σωστή οργάνωση των αντικειμένων που ήδη διαθέτουμε μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις περιττές δαπάνες.

Το πλαίσιο των έξι ερωτήσεων πριν από κάθε αγορά

Όταν θέλουμε να αγοράσουμε κάτι καινούργιο, ας κάνουμε στον εαυτό μας τις παρακάτω ερωτήσεις:

1. Χρειάζομαι πραγματικά αυτό το αντικείμενο;
2. Θα το χρησιμοποιώ συχνά;
3. Μπορώ να το δανειστώ;
4. Μπορώ να το βρω μεταχειρισμένο;
5. Υπάρχει ήδη κάτι παρόμοιο στο σπίτι μου;
6. Θα εξακολουθώ να το θέλω σε έναν μήνα;

Αν η απάντηση είναι «ναι», αξιολογούμε το προϊόν με βάση την απόδοσή του, τη διάρκεια ζωής του, τις συνθήκες παραγωγής/κατασκευής, τη βιωσιμότητα των υλικών, τη συσκευασία και το κατά πόσο υποστηρίζει την τοπική κοινωνία.

Μια πρόκληση για τον συνειδητό καταναλωτή

Μία από τις πιο αποτελεσματικές πρακτικές είναι το No-Buy Challenge. Για 30 ημέρες ή και περισσότερο μπορούμε να συμφωνήσουμε με έναν φίλο ότι δεν θα προχωρήσουμε σε καμία αγορά, εκτός από όσα είναι απολύτως απαραίτητα ή χρειάζονται αντικατάσταση επειδή τελείωσαν ή χάλασαν. Ας επικεντρωθούμε σε όσα ήδη υπάρχουν στο σπίτι μας.

iStock

Όχι στη ντοπαμίνη των αγορών

Τα newsletters με συνεχείς προσφορές, οι ειδοποιήσεις εκπτώσεων και το ατελείωτο scrolling στα ηλεκτρονικά καταστήματα είναι σχεδιασμένα για να ενεργοποιούν την παρόρμηση της αγοράς. Η online παραγγελία προσφέρει συχνά διπλή δόση ντοπαμίνης, μία τη στιγμή της αγοράς και μία όταν το δέμα φτάνει στην πόρτα μας. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αναζητήσουμε εναλλακτικές πηγές ευχαρίστησης, όπως η μαγειρική.

4 μικρές αλλαγές για να γίνεις συνειδητός καταναλωτής

• Όποτε είναι εφικτό, προτιμάμε εταιρείες που πραγματοποιούν παραδόσεις με ποδήλατο ή άλλους τρόπους χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
• Εκμεταλλευόμαστε τις αμέτρητες ομάδες στα κοινωνικά δίκτυα όπου άνθρωποι χαρίζουν, ανταλλάσσουν ή μεταπωλούν αντικείμενα που δεν χρειάζονται πλέον.
• Τα thrift shops και second hand καταστήματα αποτελούν εδώ και χρόνια μια δυναμική τάση στην Ευρώπη. Ίσως έχει έρθει η στιγμή να αποκτήσουν πιο ισχυρή παρουσία και στην Ελλάδα.
• Όσοι αγαπούν τα βιβλία, μπορούν να αναζητήσουν ανοιχτές βιβλιοθήκες (υπάρχει ακόμα και στο μετρό του Συντάγματος). Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να αφήσουμε εκεί ένα βιβλίο που δεν πρόκειται να ξαναδιαβάσουμε και να πάρουμε ένα άλλο.