ΜΗΠΩΣ ΥΠΕΡΒΑΛΛΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΜΑΣ ΟΤΑΝ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΚΑΤΣΑΡΙΔΑ;

Είναι οι κατσαρίδες πράγματι αυτά τα σιχαμένα, επικίνδυνα τέρατα που κάνουν πολλούς από εμάς να ουρλιάζουμε κάθε φορά που τις βλέπουμε; Ελληνίδα καθηγήτρια Εντομολογίας μιλά στο OW.

Πρόσφατα βρέθηκα στη Σύρο και έλεγα στους φίλους που μας φιλοξενούσαν εκεί ότι η Ερμούπολη θα έπρεπε το καλοκαίρι να μετονομάζεται σε «Κατσαριδούπολη». Πραγματικά δεν θυμάμαι να έχω ξαναδεί τόσες πολλές κατσαρίδες να κυκλοφορούν σε ένα μέρος! Παρόλο που δεν δηλώνω καθόλου ψυχραιμότερη, γελούσα πάρα πολύ ακούγοντας κάθε τόσο στους δρόμους γύρω μου κοφτά ουρλιαχτά. Δεν χρειαζόταν καν να γυρίσω να κοιτάξω – ήξερα σίγουρα πως είναι κατσαρίδα.

Υπήρξε μια φημολογία από κάποιους ντόπιους ότι δεν έγιναν φέτος οι απαραίτητοι ψεκασμοί απεντόμωσης στο νησί, αλλά δεν μπόρεσα να το διασταυρώσω. Σύμφωνα με το νομοθετικό πλαίσιο, οι δήμοι έχουν γενική νομική υποχρέωση να προστατεύουν τη δημόσια υγεία και να μεριμνούν για τον καθαρισμό και την υγιεινή των κοινόχρηστων χώρων, αλλά δεν υπάρχει νόμος που να επιβάλλει παντού την ίδια αυστηρή συχνότητα ή έναν προκαθορισμένο αριθμό ετήσιων ψεκασμών. Κατά κανόνα, οι ενέργειες αυτές οργανώνονται μέσα από ετήσιες συμβάσεις και προγράμματα απεντόμωσης που βασίζονται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής.

Πάντως, μιλώντας με φίλους από άλλους παραθεριστικούς προορισμούς, μου περιέγραψαν μια αντίστοιχη κατάσταση με ό,τι συνάντησα στην Ερμούπολη.

Αποδεχόμενη λοιπόν πως κάπως έτσι θα πορευτούμε το φετινό καλοκαίρι, η απορία που μου γεννήθηκε ήταν άλλη: Μήπως είμαστε λίγο υπερβολικοί –κάποιοι από εμάς, τουλάχιστον– στις αντιδράσεις μας κάθε φορά που βλέπουμε κατσαρίδα; Είναι πραγματικά ένα τόσο σιχαμένο και επικίνδυνο έντομο; Μήπως λίγο άδικα το συνοδεύει τόση κακοφημία; Και, τέλος πάντων, τι πρέπει να κάνουμε για να αποφύγουμε τα πολλά-πολλά μαζί της;

Απαντήσεις στα παραπάνω μου έδωσε η Αλεξάνδρα Ρεβύνθη, PhD, Επίκουρη Καθηγήτρια Εντομολογίας και Ακαρεολογίας στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, η οποία κάπως έβαλε τα πράγματα στη θέση τους.

– Υπάρχουν περίοδοι που οι κατσαρίδες κάνουν πιο έντονη την εμφάνισή τους; Γιατί συμβαίνει αυτό;

Οι κατσαρίδες, όπως και αρκετά έντομα, ευνοούνται από τις υψηλότερες θερμοκρασίες. Την άνοιξη και το καλοκαίρι, λόγω αυτών των θερμότερων θερμοκρασιών, τα έντομα έχουν μικρότερο βιολογικό κύκλο και αναπαράγονται με γοργότερους ρυθμούς. Αν σε αυτές τις συνθήκες προσθέσουμε και τη μεγάλη διαθεσιμότητα τροφής, τότε δημιουργούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις για να αναπτύξουν μεγάλους και υγιείς πληθυσμούς.

iStock

Στα νησιά, για παράδειγμα, που οι θερμοκρασίες την άνοιξη και το καλοκαίρι κυμαίνονται από 22-35 βαθμούς και τα επίπεδα υγρασίας είναι υψηλά (60-70%), μαζί με τα σκουπίδια και την αυξημένη κίνηση των χώρων εστίασης, προσφέρονται οι ιδανικές συνθήκες για την αναπαραγωγή των κατσαρίδων.

– Η έντονη εμφάνιση κατσαρίδων σε ορισμένες περιοχές έχει να κάνει και με το αν οι Αρχές έχουν προχωρήσει ή όχι σε ψεκασμούς; Οφείλεται, δηλαδή, κατά βάση σε αυτό;

Οι ψεκασμοί βοηθούν να κρατάνε τους πληθυσμούς σε χαμηλά επίπεδα, αλλά δεν μπορούν σε καμιά περίπτωση να τους εξαλείψουν.

– Δικαιολογείται ο πανικός που πιάνει πολλούς από εμάς με τις κατσαρίδες; Είναι επικίνδυνες; Εξαιρετικά μολυσμένες; Τι είναι, δηλαδή, το χειρότερο που μπορούν να μας κάνουν;

Ως έναν βαθμό δικαιολογείται ο πανικός, λόγω του ότι κινούνται σε αποχετεύσεις, φρεάτια, κάδους απορριμμάτων και υπονόμους. Οι κατσαρίδες δεν μεταδίδουν ασθένειες όπως τα κουνούπια (που μεταφέρουν παθογόνα μέσω τσιμπήματος), αλλά μπορούν να «κουβαλήσουν» μικρόβια από βρώμικα σημεία σε καθαρές επιφάνειες.

Ο μεγαλύτερος πραγματικός κίνδυνος είναι ητροφική δηλητηρίαση αν μολυνθεί φαγητό, γαστρεντερίτιδες, και αλλεργίες. Οι κατσαρίδες δεν δαγκώνουν/τσιμπάνε τον άνθρωπο ούτε είναι δηλητηριώδεις.

Το χειρότερο που μπορούν να κάνουν είναι να μολύνουν τρόφιμα, να προκαλέσουν αλλεργίες ή επιδείνωση άσθματος, ή να δημιουργήσουν σοβαρό πρόβλημα υγιεινής.

– Ισχύει ή είναι μύθος πως η θηλυκή κατσαρίδα αφήνει τα αβγά της εκεί που τη σκοτώνεις και έτσι υπάρχει κίνδυνος να πολλαπλασιαστούν στον χώρο;

Η θηλυκή κατσαρίδα γεννάει τα αβγά της σε έναν σάκο που λέγεται ωόσακος. Ανάλογα με το είδος τις κατσαρίδας, το κάθε θηλυκό παράγει συγκεκριμένο αριθμό ωόσακων. Κάθε ωόσακος περιέχει αβγά – ο αριθμός διαφέρει με το είδος της κατσαρίδας.

iStock

Αν κάποιος σκοτώσει την κατσαρίδα ενόσω μεταφέρει των ωόσακο, τότε ναι, όλα τα αβγά θα εξαπλωθούν στο μέρος όπου σκοτώθηκε το θηλυκό. Αν δεν έχει τον σάκο πάνω της, τότε δεν υπάρχει κίνδυνος.

Ο ωόσακος διακρίνεται εύκολα, οπότε πριν σκοτώσει κάποιος μια κατσαρίδα καλό είναι να δει πρώτα αν κουβαλάει αυτόν τον σάκο στο πίσω μέρος του σώματός της (αν δεν έχει τρομάξει ως τότε).

– Ποιο είναι το καλύτερο που μπορώ να κάνω για να μην εμφανιστεί στο σπίτι μου κατσαρίδα και τι να κάνω αφού τη δω;

Η πρόληψη είναι η καλύτερη μέθοδος, σε συνδυασμό με καλές συνθήκες υγιεινής:

• Στο μπάνιο πάντα να κατεβάζεις το καπάκι της τουαλέτας και να καπακώνεις τα σιφώνια.
• Γενικά, αν υπάρχουν ρωγμές στο σπίτι καλό είναι να σφραγιστούν.
• Δεν αφήνουμε υπολείμματα φαγητών εκτεθειμένα, ούτε άπλυτα πιάτα ή ανοιχτές συσκευασίες τροφίμων.
• Τέλος, ελέγχουμε να μην υπάρχουν βρύσες ή σωλήνες που στάζουν, γιατί οι κατσαρίδες χρειάζονται νερό και έλκονται σε τέτοιου είδους περιβάλλοντα.

iStock

Υπάρχουν στην αγορά φάρμακα σε μορφή τζελ (γέλη) που τα εφαρμόζεις εσωτερικά στα ντουλάπια, δεν γνωρίζω όμως αν είναι όλα διαθέσιμα στο κοινό ή μόνο σε εξειδικευμένους επαγγελματίες. (Δεν θα προτείνω συγκεκριμένα φάρμακα, γιατί τα προϊόντα στην Ευρώπη και την Αμερική διαφέρουν).

Σίγουρα, αν κάποιος αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα με κατσαρίδες καλό είναι να απευθυνθεί σε επαγγελματίες για να κάνει έναν ψεκασμό.

Τώρα, αν βρεθεί η κατσαρίδα μέσα στο σπίτι, π.χ. στο μπάνιο ή στην κουζίνα, θα τη σκοτώσεις. Ωστόσο, φρόντισε αφού τη μαζέψεις να ψεκάσεις το σημείο με απολυμαντικό για να απομακρυνθούν όλα τα μικρόβια.