ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ «ΕΠΕΝΔΥΟΥΝ» ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΕ ΑΓΟΡΙΑ ΚΑΙ ΚΟΡΙΤΣΙΑ;

Σύμφωνα με νέα έρευνα, οι γονείς σήμερα δεν ευνοούν συνολικά το ένα φύλο έναντι του άλλου, όμως «επενδύουν» σε  διαφορετικούς τομείς για το κάθε φύλο, μοιράζοντας τον χρόνο, την ενέργεια και τους πόρους τους.

Μεγαλώνουν διαφορετικά τα κορίτσια από τα αγόρια; Κατανέμουν τους ίδιους πόρους οι γονείς στα παιδιά άσχετα από το φύλο τους; Ιστορικά, ήταν σαφές ότι στον κάθε απόγονο έπρεπε να καλλιεργηθούν ικανότητες ανάλογες με τις κοινωνικές απαιτήσεις και προκλήσεις του φύλου: τα αγόρια έπρεπε να μάθουν να κυνηγούν και να πολεμούν, τα κορίτσια να φροντίζουν το σπίτι και να μεγαλώνουν μωρά. Στις μέρες μας, θα περίμενε κανείς όλα αυτά να έχουν ξεπεραστεί. Είναι άραγε έτσι;

Το ζήτημα αυτό εξέτασε νέα μελέτη από το University of Texas at Austin, η οποία διερεύνησε διάφορες υποθέσεις σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των πρακτικών κοινωνικοποίησης των γονέων και των προδιαθέσεων που συνδέονται με το φύλο στους απογόνους. Τα πρότυπα που προέκυψαν συμφωνούν με την εξελικτική υπόθεση ότι η γονική επένδυση σχετίζεται με διαφορετικές προσαρμοστικές προκλήσεις ανάλογα με το φύλο. Τι σημαίνει αυτό;

Πώς διαφέρει ο τρόπος που επενδύουν οι γονείς σε αγόρια και κορίτσια;

Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα θηλαστικά του ζωικού βασιλείου, οι άνθρωποι φροντίζουν τα παιδιά τους για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αναλαμβάνοντας να καλύψουν τις ανάγκες τους όχι μόνο σε τροφή και στέγη, αλλά και σε πολλά ακόμα ψυχικά και πνευματικά ζητήματα: Οι γονείς διδάσκουν δεξιότητες, προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη, καθοδηγούν την κοινωνική συμπεριφορά, διαμορφώνουν ηθικές αξίες, ενθαρρύνουν την εκπαίδευση και παρέχουν συμβουλές σχετικά με τις σχέσεις και την ενήλικη ζωή.

iStock

Παλαιότερες έρευνες δεν είχαν φέρει πολύ σαφή αποτελέσματα στο πώς διαφέρουν οι μαμάδες και οι μπαμπάδες στον τρόπο που τα προσφέρουν όλα αυτά σε αγόρια και κορίτσια, ωστόσο η νέα αυτή μελέτη εξετάζει ένα πολύ ευρύτερο και πιο λεπτομερές φάσμα γονικών συμπεριφορών και αναπτύσσει υποθέσεις που προβλέπουν και εξηγούν τις διαφορές στην γονική επένδυση. Τι διαπιστώνει;

«Ότι οι τρόποι με τους οποίους οι γονείς επενδύουν στους απογόνους τους σήμερα είναι, τουλάχιστον εν μέρει, μια αντανάκλαση των προσαρμοστικών προκλήσεων που αντιμετώπισαν οι πρόγονοί μας κατά τη διάρκεια εκατοντάδων χιλιάδων ετών εξέλιξης», λέει ο κοινωνικός ερευνητής Sid Dougan, επικεφαλής της μελέτης.

Οι μητέρες παρέχουν συνολικά μεγαλύτερη γονική επένδυση από τους πατέρες

Το γενικό συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι συνολικά οι μητέρες παρείχαν μεγαλύτερη γονική επένδυση από τους πατέρες, όταν υπολογίστηκε ο μέσος όρος όλων των τομέων μαζί. Αυτή η διαφορά ήταν ιδιαίτερα σαφής για τις κόρες.

• Οι κόρες έλαβαν περισσότερη γονική καθοδήγηση από τους γιους αναφορικά με τις σχέσεις τους, την προστασία και την υλική προμήθεια.
• Οι γιοι έλαβαν περισσότερες επενδύσεις στον αθλητισμό και τη σωματική άσκηση, την ανταγωνιστική ενθάρρυνση και τη σεξουαλική ανεκτικότητα (δηλαδή την χειραφέτηση από τους γονείς ως προς τη σεξουαλική δραστηριότητα).

Με άλλα λόγια, τα ευρήματα δεν υποδηλώνουν ένα απλό μοτίβο στο οποίο το ένα φύλο έλαβε συνολικά μεγαλύτερη γονική επένδυση. Αντίθετα, οι κόρες και οι γιοι φάνηκε να λαμβάνουν διαφορετικά είδη επενδύσεων.

iStock

Οι μητέρες και οι πατέρες επενδύουν σε διαφορετικούς τομείς

Τα αποτελέσματα έδειξαν επίσης διαφορές μεταξύ μητέρων και πατέρων:

• Οι μητέρες επένδυσαν περισσότερο από τους πατέρες στην άμεση φροντίδα και την οικιακή υποστήριξη, τη δημιουργία δεσμών και τη συναισθηματική υποστήριξη, την κοινωνική και ηθική καθοδήγηση, την πειθαρχία και τη ρύθμιση, την καθοδήγηση στις ερωτικές σχέσεις, και τη σοφία και την καθοδήγηση ζωής.
• Οι πατέρες επένδυσαν περισσότερο από τις μητέρες στον αθλητισμό και τη σωματική άσκηση, καθώς και στις τεχνικές και πρακτικές δεξιότητες.

ΟΙ ΜΗΤΕΡΕΣ ΕΝΘΑΡΡΥΝΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΟΥΣ ΓΙΟΥΣ ΤΟΥΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΙ, ΠΑΡΑ ΤΙΣ ΚΟΡΕΣ ΤΟΥΣ.

Πιο συγκεκριμένα, οι μητέρες επικεντρώνονταν στις κόρες αναφορικά με την καθοδήγηση στις σχέσεις, ενώ οι πατέρες επικεντρώνονταν στους γιους αναφορικά με τον αθλητισμό, τη σωματική άσκηση, αλλά και τις μηχανικές και πρακτικές δεξιότητες.

Παρόμοια υποστήριξη στην εκπαίδευση και την επαγγελματική σταδιοδρομία

Ορισμένοι τομείς δεν έδειξαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των φύλων, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης στην εκπαίδευση και την επαγγελματική σταδιοδρομία, όπου οι μητέρες και οι πατέρες επένδυσαν παρόμοια, ενώ κόρες και γιοι έλαβαν παρόμοια επίπεδα υποστήριξης.

Ένα απροσδόκητο συμπέρασμα

Όπως λέει σε άρθρο ο Dougan, «ένα εύρημα που με εξέπληξε ήταν στον τομέα της ανταγωνιστικής ενθάρρυνσης: Με την πάροδο του χρόνου, σε σύγκριση με τα θηλυκά, η αναπαραγωγική επιτυχία των ανδρών εξαρτάται περισσότερο από τον άμεσο ανταγωνισμό και την κοινωνική τους θέση. Έτσι, προέβλεψα ότι οι γιοι θα λάμβαναν κατά μέσο όρο μεγαλύτερη ανταγωνιστική ενθάρρυνση από τις κόρες.

»Αυτό ακριβώς έδειξαν τα αποτελέσματα, αλλά εκείνο που δεν περίμενα ήταν ότι δεν είναι μόνο θέμα των πατέρων: οι μητέρες ενθαρρύνουν επίσης τους γιους τους να είναι ανταγωνιστικοί περισσότερο από ό,τι τις κόρες τους».

iStock

«Εκ των υστέρων, αυτό μοιάζει απολύτως λογικό.», συνεχίζει ο ερευνητής. «Τα άτομα μεταβιβάζουν τα γονίδιά τους όχι μόνο μέσω της δικής τους άμεσης αναπαραγωγής, αλλά και μέσω της λεγόμενης "περιεκτικής γενετικής προσαρμοστικότητας" (inclusive fitness) – της επιτυχίας, δηλαδή, ενός οργανισμού να μεταδίδει τα γονίδιά του όχι μόνο μέσω των δικών του απογόνων αλλά και μέσω των συγγενών του. Επομένως, οι μητέρες ωφελούνται, όπως και οι πατέρες, ενθαρρύνοντας την ανταγωνιστικότητα στους γιους τους, επειδή η αναπαραγωγική επιτυχία των γιων τους συμβάλλει επίσης στην συνολική γενετική προσαρμοστικότητα των μητέρων». Τι σημαίνει αυτό; Ότι, σύμφωνα με την υπόθεση των ερευνητών, όταν οι γιοι αποκτούν μεγαλύτερη αναπαραγωγική επιτυχία, αυξάνεται και η εξελικτική επιτυχία της μητέρας, επειδή οι απόγονοί τους φέρουν και δικά της γονίδια.

Ο ερευνητής καταλήγει ότι η εν λόγω μελέτη χρησιμοποίησε ένα σχετικά μικρό δείγμα εθελοντών που προέρχονταν από ένα δυτικό, μορφωμένο, βιομηχανοποιημένο, εύπορο και δημοκρατικό πλαίσιο, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την αξιοπιστία των ευρημάτων σε όλους τους πολιτισμούς. Το επόμενο βήμα του, λοιπόν, είναι «η ανάπτυξη ενός ευρύτερου, πιο λεπτομερούς μέτρου γονικής επένδυσης που να καταγράφει όσο το δυνατόν περισσότερες πτυχές και τομείς της γονικής μέριμνας και που να ισχύει για γονείς σε όλους τους πολιτισμούς, από τους σύγχρονους δυτικούς πληθυσμούς έως τις μικρής κλίμακας κοινωνίες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών».

Ελπίζει, πάντως, πως τόσο τα τρέχοντα όσο και τα μελλοντικά ευρήματα θα εμπνεύσουν μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες προσεγγίζουν τη μελέτη της οικογενειακής δυναμικής. Και τονίζει πως δεν θέλει να παρερμηνευτεί από την εξελικτική ψυχολογία: «Στόχος της έρευνας δεν είναι να υποδείξουμε πώς πρέπει να συμπεριφέρονται οι άνθρωποι, πώς να μεγαλώνουν οι μπαμπάδες και οι μαμάδες τα παιδιά τους, αλλά να κατανοήσουμε γιατί υπάρχουν ορισμένα πρότυπα γονικής μέριμνας».