ΠΩΣ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΠΛΗΓΩΣΕΙΣ

Μπορεί να έχουμε την αίσθηση ότι το πρόβλημα βάρους του παιδιού μας είναι σοβαρό και γίνεται όλο και μεγαλύτερο όσο περνάει ο καιρός – και είναι πιθανό να έχουμε δίκιο. Πώς μπορούμε να του το επικοινωνήσουμε χωρίς να καταλήξουμε να το απομακρύνουμε;

Οι σύγχρονοι γονείς αποφεύγουμε να θίξουμε το θέμα του βάρους των παιδιών μας, γιατί πιστεύουμε ότι θα ισοδυναμούσε με το να τα ντροπιάζουμε σωματικά, και δεν έχουμε άδικο. Αν όμως η ανησυχία μας είναι πραγματικά σχετισμένη με την υγεία τους και όχι την εμφάνιση, είναι σκόπιμο να το συζητήσουμε.

Το πραγματικό πρόβλημα όταν κάνουμε αυτές τις παρατηρήσεις και τις συζητήσεις είναι ότι μπορεί να κάνουμε τα παιδιά μας να ντρέπονται και να αισθάνονται τελικά χειρότερα για τον εαυτό τους, μερικές φορές μάλιστα οδηγώντας τα σε συμπεριφορές όπως η υπερκατανάλωση τροφής, που βέβαια σε καμία περίπτωση δεν είναι το επιθυμητή. Αν όμως είμαστε πραγματικά ανήσυχοι για την υγεία του παιδιού μας, θα πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να το επικοινωνήσουμε μαζί του.

Μας ενδιαφέρει η εμφάνιση ή η υγεία του;

Αυτό που πρέπει να σκεφτούμε προσεκτικά είναι τι θέλουμε να πούμε και πώς θέλουμε να το πούμε. Αν ο λόγος για τον οποίο θέλουμε να επισημάνουμε στο παιδί μας ότι έχει πάρει κάποια κιλά είναι επειδή το θυμόμαστε όπως ήταν πιο αδύνατο και όλα έχουν να κάνουν με αισθητικούς λόγους, τότε το παιδί θα το καταλάβει ανεξάρτητα από τις λέξεις που θα επιλέξουμε και το μόνο που θα καταφέρουμε τελικά θα είναι να το απομακρύνουμε. Εάν, ωστόσο, αυτό που πραγματικά θέλουμε είναι να υποστηρίξουμε την ευημερία του παιδιού μας, τότε χρειάζεται να του μιλήσουμε με σεβασμό και ειλικρίνεια.

Δεν πρέπει να του δώσουμε την εντύπωση ότι βασικά θα θέλαμε το σώμα του να ήταν διαφορετικό. Πρέπει να εστιάζουμε στο κομμάτι της υγείας, ίσως και στο οικογενειακό ιστορικό, αν υπάρχει κάποιο τέτοιο, που μπορεί να επιβαρύνεται από το βάρος (για παράδειγμα, ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, υπέρτασης, καρδιολογικών προβλημάτων κ.λπ.).

iStock

Επίσης, είναι σημαντικό να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν ώστε να βεβαιωθούμε πως το παιδί καταλαβαίνει ότι η ανησυχία μας προέρχεται από αγάπη και όχι από απογοήτευση, ότι η ανησυχία μας δηλαδή αφορά την υγεία του και όχι την περίμετρο της μέσης του. Για να το καταφέρουμε, θα πρέπει να μιλήσουμε με ευγένεια, υποστήριξη και συμπόνια, χωρίς κριτική.

Τα παιδιά περιμένουν να συζητήσουν για το βάρος τους με τους γονείς τους

Θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά θέλουν γενικά να ξέρουν αν είναι υπέρβαρα ή όχι και θέλουν οι γονείς τους να τα βοηθήσουν να είναι υγιή. Θα ακούσουν για το βάρος από πολλά διαφορετικά μέρη, από το σχολείο, τους φίλους τους, την τηλεόραση, το διαδίκτυο, τα κοινωνικά δίκτυα κ.ά. Η θέση των γονιών είναι να τα βοηθήσουμε να καταλάβουν ότι αυτά που ακούνε για το βάρος δεν είναι πάντα σωστά.

ΑΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΑΣ ΔΕΝ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΖΕΤΑΙ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ, ΕΙΝΑΙ ΙΣΩΣ ΣΚΟΠΙΜΟ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΩΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΠΟΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ.

Το να μιλήσουν μαζί μας μπορεί να είναι η μόνη τους ευκαιρία να κάνουν ερωτήσεις ανοιχτά σχετικά με το βάρος και την υγεία τους. Αυτό θα πρέπει να φροντίσουμε να γίνει σε ένα περιβάλλον όπου τα παιδιά θα νιώσουν ασφάλεια, υποστήριξη και θα αποβάλουν την όποια ντροπή.

Πώς θα τα καταφέρουμε

Για να επιτύχουμε το να έχουμε μία θετική και εποικοδομητική συζήτηση με το παιδί μας χρειάζεται:

• Να μιλήσουμε με ευγενικό και υποστηρικτικό τρόπο.
• Να αποφύγουμε τις κατηγορίες και τις κρίσεις και να προσπαθήσουμε να βρούμε τα δομικά ζητήματα πίσω από την αύξηση του βάρους (π.χ. η γενετική προδιάθεση, το περιβάλλον ή και το άγχος ή η θλίψη που ενδεχομένως νιώθει το παιδί και γι’ αυτό καταφεύγει στο φαγητό).
• Να εστιάσουμε στην υγεία και όχι στην εμφάνιση. Καλό είναι να συζητήσουμε πώς η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα βοηθούν το σώμα να αισθάνεται καλά, να έχει ενέργεια και να παραμένει δυνατό.
• Να αναγνωρίσουμε ότι η διατήρηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών, τακτικής σωματικής άσκησης κ.λπ., μπορεί να είναι μια δύσκολη προσπάθεια.
• Να το κάνουμε οικογενειακή υπόθεση: Είναι σημαντικό να αποφεύγουμε να ξεχωρίζουμε ένα παιδί. Ο στόχος θα πρέπει να είναι να υιοθετήσουμε πιο υγιεινές συνήθειες (πιο υγιεινά γεύματα, περισσότερη σωματική δραστηριότητα) για όλη την οικογένεια.
• Να αποφεύγουμε τις ετικέτες: Δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούμε λέξεις όπως «χοντρός», «δίαιτα» ή «κακό φαγητό», που μπορεί να προκαλέσουν ντροπή, ενοχή και προβλήματα με την εικόνα του σώματος.
• Να ακούσουμε το παιδί μας: Είναι σημαντικό να ρωτήσουμε το παιδί μας πώς αισθάνεται για το βάρος του και αν έχει οποιεσδήποτε ανησυχίες.
• Να γίνουμε πρότυπο: Τόσο με τις διατροφικές μας συνήθειες όσο και αποφεύγοντας να κάνουμε αρνητικά σχόλια για το σώμα ή το βάρος το δικό μας και των άλλων ανθρώπων.
• Να ζητήσουμε συμβουλές: Αν ανησυχούμε, είναι καλύτερο να μιλήσουμε με τον παιδίατρο ή έναν διατροφολόγο για να μας δώσουν συμβουλές προσαρμοσμένες στο παιδί μας.
• Να τονίζουμε τα θετικά χαρακτηριστικά του παιδιού μας και να του θυμίζουμε όλα εκείνα για τα οποία μας κάνει περήφανους.
• Να ευχαριστήσουμε το παιδί που μας εμπιστεύεται τα συναισθήματά του, ώστε να δημιουργήσουμε ένα αίσθημα ασφάλειας.
• Να αποθαρρύνουμε την κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και ποτών με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι, ζάχαρη και λίπος, αλλά να αποφύγουμε να απαγορεύσουμε εντελώς ορισμένα τρόφιμα, καθώς αυτό μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα και να οδηγήσει σε μεγαλύτερη επιθυμία για αυτά. Αντίθετα, είναι σκόπιμο να ενθαρρύνουμε την κατανάλωση νερού, φρούτων, λαχανικών, υγιεινών πρωτεϊνών, ελαιόλαδου κ.λπ.
• Να προετοιμάζουμε και να απολαμβάνουμε το γεύμα μας μαζί, ως οικογένεια.

Αν το παιδί μας δεν φαίνεται να ρωτάει για το βάρος του ή να μην προβληματίζεται σχετικά με αυτό, είναι ίσως σκόπιμο να επιλέξουμε να κάνουμε διακριτικές, θετικές αλλαγές στον τρόπο ζωής ως οικογένεια χωρίς να κάνουμε κάποια συγκεκριμένη συζήτηση.

iStock

Η ηλικία του παιδιού παίζει ρόλο στο πώς θα το προσεγγίσουμε

Δεν πρέπει να ξεχνάμε φυσικά ότι ανάλογα με την ηλικία του παιδιού θα πρέπει να επιλέξουμε τον τρόπο που θα το προσεγγίσουμε και θα του μιλήσουμε. Καταρχάς, όσο μικρότερο είναι ένα παιδί –και κυρίως πριν μπει στην εφηβεία– τόσο πιο εύκολα θα το επηρεάσουμε, ειδικά με το παράδειγμά μας και με τις συνήθειες που εδραιώνονται στην οικογένεια όσον αφορά τη διατροφή και την άσκηση, αλλά και δίνοντάς του απλές πληροφορίες για τη διατροφή και την αξία των διαφόρων τροφίμων.

Όταν ένα παιδί μπαίνει στην προεφηβεία, μετά τα εννιά του χρόνια, δηλαδή, καταλαβαίνει περισσότερα από όσα του λέμε, αλλά η επιρροή των γονιών μειώνεται. Το παιδί επηρεάζεται περισσότερο από τους φίλους και το περιβάλλον, το σχολείο, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, τα κοινωνικά δίκτυα, τη μόδα κ.λπ. και θεωρεί ότι ξέρει αρκετά καλά, καλύτερα και από τους γονείς.

Αυτή η αντίδραση και η εντύπωση ότι το παιδί γνωρίζει καλύτερα και οι γονείς δεν έχουν θέση να το συμβουλεύουν εντείνεται ακόμα περισσότερο όταν πια εδραιωθεί η εφηβεία, οπότε τα παιδιά είναι βέβαια ότι τα ξέρουν όλα και δεν χρειάζονται πλέον καμία καθοδήγηση.

Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τη Μαρία Ζούμπα, κοινωνιολόγο, συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια ατόμου, ζεύγους και ομάδας.