ΠΩΣ ΘΑ ΜΕΙΩΣΟΥΜΕ ΤΑ ΜΙΚΡΟΠΛΑΣΤΙΚΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΝΕΟΥΜΕ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ

Είναι σχεδόν αδύνατον να περιορίσουμε τα μικροπλαστικά στον πλανήτη, όμως ας δούμε πώς μπορούμε τουλάχιστον να τα μειώσουμε στο σπίτι μας.

Το πόσα μικροπλαστικά υπάρχουν στο σπίτι σου εξαρτάται από το πού ζεις, τι είδους συνθετικά υλικά υπάρχουν στα υφάσματα των επίπλων και τα ρούχα σου, από τι είναι φτιαγμένο το πάτωμά σου και πώς καθαρίζεις και αερίζεις τον χώρο σου. Είναι σχεδόν απίθανο για ένα σύγχρονο σπίτι να μην έχει μικροπλαστικά – για την ακρίβεια, οι επιστήμονες πλέον διαπιστώνουν πως το μεγαλύτερο μέρος της έκθεσής μας σε αυτά λαμβάνει χώρα μέσα στα ίδια μας τα σπίτια!

Ο τρόπος είναι απλός: Τα μικροπλαστικά που υπάρχουν στον αέρα του σπιτιού κάποια στιγμή κατακάθονται και καταλήγουν στην οικιακή σκόνη. Αυτή, κάθε φορά που ανακινείται απλά και μόνο επειδή περπατάμε μέσα στο σπίτι, εκτοξεύεται στον αέρα μαζί με τα μικροπλαστικά, οπότε αναπόφευκτα τα εισπνέουμε.

Έλεγχος σε διαμερίσματα και αυτοκίνητα στην Τουλούζη της Γαλλίας έδειξε κατά μέσο όρο περισσότερα από 500 θραύσματα σε ένα κυβικό μέτρο αέρα σε εσωτερικούς χώρους και περισσότερα από 2.200 θραύσματα μέσα στην καμπίνα ενός αυτοκινήτου.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΜΑΣ ΣΕ ΜΙΚΡΟΠΛΑΣΤΙΚΑ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΧΩΡΑ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΙΔΙΑ ΜΑΣ ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ.

Άλλοι έλεγχοι έδειξαν ότι η ποσότητα μικροπλαστικών που μπορεί να εισπνεύσει ένα βρέφος που μπουσουλά σε μια μέση ημέρα κυμαίνεται μεταξύ 19.000 και 75.000 σωματιδίων, ενώ για τους ενήλικες η ποσότητα φτάνει τα 28.000 έως 108.000 σωματίδια ανά ημέρα.

Πόσο επικίνδυνες μπορεί να είναι αυτές οι ποσότητες; Οι επιστήμονες δυσκολεύονται ακόμα να απαντήσουν, καθώς πρόκειται για μια κατάσταση που μελετάται μόλις τα τελευταία χρόνια, οπότε δεν έχει προκύψει ακόμα κάποιο «χρυσό πρότυπο», αναφέρει σε άρθρο ο Douglas Walker, αναπληρωτής καθηγητής περιβαλλοντικής υγείας στο Emory College. Ακόμα πιο δύσκολο είναι να μετρηθούν τα μικρότερα μικροπλαστικά που  μπορούν να βρουν τον δρόμο τους ακόμα βαθύτερα στους πνεύμονες. Αναφορικά με τις μετρήσεις στα μικροσκόπια, την κατάσταση περιπλέκουν ακόμα και τα ρούχα που φορούν οι επιστήμονες, τα οποία απελευθερώνουν σύννεφα μικροπλαστικών, ή και η επίστρωση στα γάντια από λάτεξ που φορούν, η οποία μπορεί να επηρεάσει κατά λάθος τα δείγματα.

Αναρωτιέσαι ακόμα για τον κίνδυνο; Πριν από λίγο καιρό μιλήσαμε για μελέτη που έγινε σε δείγματα αίματος από 22 υγιείς εθελοντές και βρήκε μικροπλαστικά σχεδόν στο 80% των συμμετεχόντων – μικροπλαστικά μέσα στο ίδιο μας το αίμα, δηλαδή, τα οποία μπορούν κάλλιστα να εισέλθουν και στα όργανα του σώματος. Τι συμβαίνει όσο παραμένουν εκεί; Τι θα γίνει όσο αυξάνονται; Κι αν καταφέρουν να ξεπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό; Ακριβή απάντηση δεν έχουν καταφέρει να δώσουν ακόμα οι επιστήμονες, πάντως είναι βέβαιοι πως οι επιπτώσεις θα είναι επιβλαβείς.

Γι’ αυτό μας καλούν να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να τα μειώσουμε, τουλάχιστον στους χώρους στους οποίους κινούμαστε.

Με ποιον τρόπο;

Τα περισσότερα μικροπλαστικά προέρχονται από τα υφάσματα

Τα μικροπλαστικά «βγαίνουν» σε όλα τα διαφορετικά σχήματα και μεγέθη, όπως σφαίρες, νιφάδες, αφρούς και θραύσματα. Ο κυρίαρχος τύπος αερομεταφερόμενων μικροπλαστικών προέρχεται από υφάσματα, όπως τα ρούχα που φοράμε, οι ταπετσαρίες στις καρέκλες και τους καναπέδες στους οποίους καθόμαστε και τα χαλιά πάνω στα οποία περπατάμε.

«Έτσι, κυριολεκτικά, καθώς τα χρησιμοποιούμε, καθώς καθόμαστε πάνω τους, καθώς κινούμαστε πάνω τους, καθώς τα πλένουμε, καθώς τα σκουπίζουμε με την ηλεκτρική σκούπα… όλοι αυτοί οι μηχανικοί τρόποι με τους οποίους τα φθείρουμε παράγουν επίσης μικροπλαστικά», λέει στο ίδιο άρθρο η Stephanie Wright, ερευνήτρια μικροπλαστικών και αναπληρώτρια καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Imperial College London.

iStock

Η μετάβαση σε ρούχα κατασκευασμένα αποκλειστικά από φυσικά υλικά, όπως βαμβάκι, μαλλί ή λινό, μπορεί να μειώσει την έκθεσή μας σε ινώδη μικροπλαστικά, γιατί σε αντίθεση με το πλαστικό, οι φυσικές ίνες διασπώνται στο σώμα. Ωστόσο, τα ρούχα αυτά τείνουν να είναι ακριβότερα από τα συνθετικά και απαιτούν περισσότερους πόρους για την κατασκευή τους. Οι ίνες βαμβακιού, για παράδειγμα, απαιτούν σημαντικά περισσότερο νερό για την παραγωγή τους από τις συνθετικές ίνες. Οπωσδήποτε μια λύση θα ήταν να αγοράζουμε αποκλειστικά second-hand ρούχα φτιαγμένα από οργανικό βαμβάκι και φυσικά υλικά.

Το ίδιο ισχύει, βέβαια, για όλα τα υφάσματα, τα χαλιά και τις ταπετσαρίες που υπάρχουν στο σπίτι μας.

Ο ρόλος της ηλεκτρικής σκούπας

Το επόμενο βήμα είναι το καλό ξεσκόνισμα και καθάρισμα του σπιτιού με την ηλεκτρική σκούπα. Τι γίνεται, όμως, σε αυτή την περίπτωση; Οι ειδικοί λένε πως μια καλή ηλεκτρική σκούπα μπορεί να απορροφήσει μικροπλαστικά που έχουν καθίσει στα πατώματα και τα έπιπλά μας. Αλλά μπορεί ταυτόχρονα να στείλει σωματίδια πίσω στον αέρα καθώς καθαρίζουμε.

«Επαναιωρεί, δηλαδή, τα σωματίδια που δεν συλλέγει», λέει η Wright, η οποία προτείνει να φοράμε μάσκα N95 ενώ σκουπίζουμε με ηλεκτρική σκούπα ή ξεσκονίζουμε, για να προστατευτούμε. Συνιστά, επίσης, να αδειάζουμε τον κάδο της σε καλά αεριζόμενο χώρο.

iStock

Οι ειδικοί λένε πως ηλεκτρικές σκούπες με φίλτρα σωματιδιακού αέρα υψηλής απόδοσης (HEPA) και ένα σφραγισμένο σύστημα μπορούν να βοηθήσουν στον περιορισμό της έκθεσής μας σε αερομεταφερόμενα μικροπλαστικά ενώ καθαρίζουμε. Τα φίλτρα αυτά έχουν σχεδιαστεί για να παγιδεύουν μικρότερα σωματίδια και να εμποδίζουν την απελευθέρωσή τους – φυσικά όχι 100%. Ωστόσο, είναι σημαντικές και άλλες μέθοδοι εξαερισμού για τη μείωση της αερομεταφερόμενης έκθεσης, π.χ. να ανοίγουμε το παράθυρο ενώ καθαρίζουμε.

Τέλος, το σφουγγάρισμα και το σκούπισμα σκληρών επιφανειών με ένα υγρό πανί πριν από την ηλεκτρική σκούπα μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των μικροπλαστικών, ώστε να μεταφερθούν λιγότερα στον αέρα.

Τι γίνεται με τα φίλτρα αεραγωγών και των κλιματιστικών;

Μπορεί να είναι αδύνατον να αφαιρέσουμε εντελώς τα μικροπλαστικά από τον αέρα, ωστόσο μερικές απλές οικιακές συσκευές μπορούν να βοηθήσουν να περιορίσουμε την έκθεσή μας. Τα φίλτρα αέρα Hepa, για παράδειγμα, έχουν σχεδιαστεί θεωρητικά για να απομακρύνουν τουλάχιστον το 99,97% των πολύ μικρών αερομεταφερόμενων σωματιδίων (περίπου 0,3 μικρομέτρων).

iStock

Ωστόσο, δεν είναι όλα τα φίλτρα αέρα Hepa ίδια. Ακόμα κι αν πληρούν τα πρότυπα Hepa, η κατασκευή και η λειτουργικότητά τους θα μπορούσαν να επηρεάσουν το πόσο καλά συλλαμβάνουν τα πλαστικά σωματίδια στο μέσο σπίτι, οπότε οι ειδικοί προτείνουν μοντέλα που έχουν πολλά στάδια φιλτραρίσματος.

Τέλος, ο κλιματισμός μπορεί να μην είναι τόσο χρήσιμος για τη μείωση των μικροπλαστικών. Σύμφωνα με μελέτη, τα μικροπλαστικά συσσωρεύονται στις μονάδες κλιματισμού και θα μπορούσαν να διανεμηθούν σε όλο το δωμάτιο κατά τη λειτουργία τους. Ο ισχυρός κλιματισμός μπορεί, μάλιστα, ακόμη και να αυξήσει την εκπομπή τους, ενώ μελέτη στην Κολομβία διαπίστωσε υψηλότερες συγκεντρώσεις μικροπλαστικών σε δωμάτια με κλιματισμό από ό,τι σε δωμάτια χωρίς. Κοινώς, δεν έχουμε ούτε από εκεί να ελπίζουμε.

Βαμβακερά ρούχα και καλό καθάρισμα, λοιπόν, για να σώσουμε ό,τι σώζεται.