ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΑ «ΔΥΣΚΟΛΑ» ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΕΜΠΕΙΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

Τα πολύ δυναμικά παιδιά μπορεί να σε εξαντλήσουν. Διαθέτουν, όμως, μια απίστευτη ενέργεια μέσα τους που αξίζει να καλλιεργηθεί, όπως λέει ένας εκπαιδευτικός.

Μήπως μεγαλώνεις ένα «δύσκολο» παιδί, ένα παιδί που δεν συνεργάζεται εύκολα, που έχει έτοιμη μια απάντηση για όλα, που μοιάζει να στρώνει τον δικό του δρόμο, τον οποίο εσύ δυσκολεύεσαι να ακολουθήσεις; Αν ώρες-ώρες σου μοιάζει άγνωστο, αν δεν σου μοιάζει καθόλου γι’ αυτό δεν έχεις ιδέα πώς να το προσεγγίσεις χωρίς να έρθετε σε ρήξη, σίγουρα κάποιες στιγμές σε πιάνει απελπισία. Όχι τόσο επειδή φοβάσαι πως κάτι δεν έκανες σωστά, αλλά γιατί ανησυχείς για την πορεία του παιδιού σου στο μέλλον. Γονιός είσαι – πώς να μην ανησυχείς;

Αν μεγαλώνεις, λοιπόν, ένα τέτοιο παιδί έχει νόημα να διαβάσεις την παρακάτω ιστορία από τον εκπαιδευτικό Russell Shaw, διευθυντή του Georgetown Day School στη Ουάσιγκτον. Έχοντας συναναστραφεί με αμέτρητα «δύσκολα» παιδιά στην πορεία της καριέρας του, φέρνει ως παράδειγμα ένα από αυτά και καλεί σχολεία και γονείς να καλλιεργήσουν την απαράμιλλη κριτική σκέψη και το ηθικό θάρρος των «δύσκολων» παιδιών.

Το παιδί που κάνει τη ζωή των εκπαιδευτικών δύσκολη

Το 1996, ο Shaw ήταν νεοπροσληφθείς καθηγητής Ιστορία. Στο Γυμνάσιο όπου δίδασκε, είχε έναν μαθητή από αυτούς που μετατρέπουν την τάξη σε «καφενείο». Που βρίσκουν ευκαιρία με κάθε φράση που θα ειπωθεί, είτε από τον καθηγητή είτε από συμμαθητές, να πουν και κάτι αστείο με την ετυμολογία ενός stand up comedian. Και που μοιάζουν να εκτονώνουν όλη τους την ενέργεια με αυτόν τον τρόπο και όχι στο διάβασμα.

iStock

Τα χρόνια πέρασαν και ο μαθητής αυτός, Ned το όνομά του, επικοινώνησε ξανά με τον Shaw, ως καθηγητής Γυμνασίου πια κι ο ίδιος. Εκείνο που εντυπωσίασε τον Shaw ήταν πως ο άλλοτε «δύσκολος» μαθητής του θυμόταν με λεπτομέρειες στιγμές από το μάθημά τους, εργασίες που έκαναν, πρωτοβουλίες που είχε πάρει… Ο Shaw δεν περίμενε ποτέ ότι ο Ned τα είχε προσέξει όλα αυτά.

Και, όπως λέει, αυτό δεν ισχύει μόνο για τον εν λόγω μαθητή: «Στα 30 χρόνια που διδάσκω έχω γνωρίσει πολλά τέτοια παιδιά. Μαθητές που δεν βάζουν γλώσσα μέσα, που σηκώνουν το χέρι όχι για να απαντήσουν σε κάποια ερώτηση αλλά για να την αμφισβητήσουν. Παιδιά "αντιφρονούντες" που μπορεί να φέρουν έναν εκπαιδευτικό σε δύσκολη θέση, να τον εξαντλήσουν. Μαθητές, όμως, που είναι τόσο σημαντικοί για κάθε σχολείο και που αν κινδυνεύουν να αποτύχουν είναι λόγω του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος.

»Τα σχολεία είναι, μεταξύ άλλων, συστήματα επιβράβευσης. Οι ενήλικες απονέμουν τους βαθμούς και τα βραβεία και οι μαθητές που τα λαμβάνουν είναι συνήθως αυτοί που κάνουν τη ζωή των εκπαιδευτικών πιο ανώδυνη. Είναι τα παιδιά που κάνουν ό,τι τους λένε και που δίνουν στους ενήλικες αυτό που θέλουν. Για να μην παρεξηγηθώ, δεν καλλιεργούν οι εκπαιδευτικοί σκόπιμα την τυφλή υπακοή. Απλώς σε μια αίθουσα γεμάτη μαθητές και με όχι αρκετό χρόνο για να βγει όπως πρέπει η ύλη, μπορεί εύκολα να οδηγηθούν στην ανταμοιβή της συμμόρφωσης.

Pexels Mikhail Nilov

»Έχοντας όμως δει πολλά παιδιά να μεγαλώνουν, έχω καταλήξει στο ότι πολλοί από τους ενήλικες που τελικά θαυμάζουμε περισσότερο δεν ήταν εύκολοι έφηβοι. Ήταν αυτοί που μερικές φορές αντιμιλούσαν στο δασκάλους τους ή που είχαν έχθρες μέσα στην τάξη. Αυτά τα "δύσκολα" παιδιά δεν προσπαθούν απαραίτητα να είναι δύσκολα. Πολλά μάλιστα διαθέτουν ένα είδος ηθικής φλόγας, μια ποιότητα που τα ωθεί να κάνουν ερωτήσεις ή να πιέζουν τους δασκάλους επειδή πιστεύουν ότι οι ενήλικες γύρω τους μπορούν και πρέπει να τα πάνε καλύτερα. Τους προκαλούν σε αυτό.

»Σε πολλές τέτοιες περιστάσεις θα μπορούσα να αντιδράσω αμυντικά. Αλλά γενικά χαίρομαι όταν έχω απέναντί μου ένα τέτοιο παιδί, γιατί τέτοιοι μαθητές επιδεικνύουν το είδος της ηθικής δέσμευσης που το σχολείο μας ενθαρρύνει. Επίσης, μου δίνει την ευκαιρία να δείξω ότι οι ενήλικες δεν τα έχουν πάντα όλα ξεκαθαρισμένα».

ΠΟΛΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΥ ΤΕΛΙΚΑ ΘΑΥΜΑΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΥΚΟΛΟΙ ΕΦΗΒΟΙ.

Για έναν καθηγητή, συνεχίζει, είναι εύκολο να τιμήσει τους «εύκολους» μαθητές του, αλλά έτσι μπορεί άθελά του να φιμώσει τους άλλους, οι οποίοι μπορεί να έχουν μια εναλλακτική άποψη που δεν είναι απαραίτητα λάθος. «Δεν είναι δυνατόν ούτε οι "εύκολοι" ούτε οι "δύσκολοι" μαθητές να παίρνουν το μήνυμα ότι οι μη δημοφιλείς απόψεις "τιμωρούνται".

»Δεν λέω ότι τα σχολεία ή οι γονείς πρέπει να μεγαλώνουν παιδιά που να πηγαίνουν απλά κόντρα για την κόντρα. Αν θέλουμε, όμως, να καλλιεργήσουμε την κριτική σκέψη και το ηθικό θάρρος των παιδιών, ακολουθούν τέσσερα πράγματα που αξίζει οι ενήλικες να κάνουν».

Τι μπορείς να κάνεις αν μεγαλώνεις ένα «δύσκολο» παιδί

Πάρε το παιδί στα σοβαρά

Όταν ένα παιδί αντιτίθεται σε έναν κανόνα ή μια απόφαση, απόφυγε να χρησιμοποιήσεις την «ισχύ» σου – το «επειδή το λέω εγώ». Αντ’ αυτού ζήτησέ του να σου εξηγήσει το σκεπτικό του, κάνε μαζί του μια συζήτηση και δείξε του πως η σκέψη του έχει σημασία. Μπορεί τελικά να μην αλλάξεις γνώμη, αλλά ενδέχεται και να καταφέρει να σε πείσει. Κι αυτό θα μάθει στο παιδί ότι η πειθώ μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από τον θυμό ή την αντίδραση.

Pexels Boom

Άφησέ το μερικές φορές να έχει δίκιο

Όταν ένα παιδί υποστηρίζει ότι είπες κάτι άδικο ή ότι δεν τήρησες μια υπόσχεση και έχει δίκιο, πες του το. Τα παιδιά που μαθαίνουν ότι μια ειλικρινής αντίδραση μπορεί να αλλάξει τα πράγματα θα συνεχίσουν να είναι ειλικρινή. Και θέλουμε να μεγαλώσουμε παιδιά τα οποία θα γίνουν ενήλικες που καταγγέλουν την αδικία και παλεύουν για να διορθώσουν τα πράγματα. Όσοι μαθαίνουν ότι το να μιλάνε ανοιχτά δεν αλλάζει τίποτα, απλά θα σταματήσουν να μιλάνε.

Μάθε στο παιδί να διαχωρίζει τη διαφωνία από την ασέβεια

Είναι διαφορετικό το «δεν νομίζω ότι είναι δίκαιο αυτό και να γιατί…» από το «σας μισώ, είστε οι χειρότεροι γονείς». Το πρώτο αξίζει μιας συζήτησης. Για το δεύτερο ίσως χρειάζεται να ακολουθήσει μια συνέπεια (και μετά μια συζήτηση). Αν δεν κάνεις αυτή τη διάκριση, το παιδί δεν θα μάθει ότι το πρόβλημα δεν είναι η διαφωνία αλλά ο τρόπος που εκφράστηκε.

Παρατήρησε τι ακριβώς ανταμείβεις

Επαινείς το παιδί όταν δείχνει ακεραιότητα; Όταν αρνείται να συμφωνήσει με κάτι που πιστεύει ότι είναι λάθος, ακόμα κι αυτό του κοστίζει; Όταν κάνει στην τάξη την ερώτηση που κανείς άλλος δεν τολμά; Αυτές οι στιγμές αξίζει να επικροτηθούν. Η διαφωνία με μια «αρχή», η οποία γίνεται με σεβασμό, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Και αξίζει ένα παιδί να αναγνωρίζεται γι’ αυτό.

Ο Shaw καταλήγει: «Κανείς δεν εγγυάται ότι τα "δύσκολα" παιδιά θα εξελιχθούν πάντα σε σπουδαίους ενήλικες. Και φυσικά οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς δεν πρέπει να επαινούν ένα παιδί που μαλώνει όπου σταθεί ή που διαταράσσει με κάθε ευκαιρία το κλίμα. Στόχος είναι η ανατροφή και η εκπαίδευση νέων ανθρώπων που έχουν εσωτερικεύσει τη διαφορά μεταξύ της πεισματικής, αντιδραστικής ανυπακοής και της στοχαστικής διαφωνίας. Με σωστή καθοδήγηση, ένα τέτοιο παιδί δεν αντιστέκεται απλώς. Προχωρά μπροστά».