FAWNING: ΟΤΑΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΟΥ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΕΥΓΕΝΙΚΟ, ΑΛΛΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΧΑΝΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

Έφηβοι που χαμογελούν πάντα, παιδιά που ικανοποιούν διαρκώς τους γονείς ή τους φίλους τους. Είναι ευγενικά ή συμβαίνει κάτι άλλο; Πότε μιλάμε για fawning και πώς μπορούν να το εντοπίσουν οι γονείς;

Υπάρχουν παιδιά που κάνουν τα πάντα για να ικανοποιούν τους γονείς τους. Ή τους φίλους τους. Ή αργότερα όταν ενηλικιώνονται τους συνεργάτες τους, τις σχέσεις τους – τους πάντες πλην του εαυτού τους.

Αυτοί οι άνθρωποι είναι πάντα με το χαμόγελο στα χείλη, ευγενικοί, συγκαταβατικοί, προσαρμοστικοί και παραχωρητικοί. Ξέρουν να συγχωρούν και δεν κρατούν κακίες. Επίσης, δεν δημιουργούν προβλήματα. Ή εντάσεις.

Είναι ευγενικοί ή δουλοπρεπείς; Μήπως η συμπεριφορά τους σχετίζεται με τραύμα; Και τελικά, μήπως η συμπεριφορά τους δεν είναι προϊόν των καλών τρόπων ή της ωριμότητας τους, αλλά προέρχεται από φόβο και συναισθηματικό πόνο;

Εικονογράφηση; Ελένη Καστρινογιάννη

Τι είναι το fawning;

Ο όρος fawning που μεταφράζεται ως δουλοπρεπής ανήκει στον ψυχοθεραπευτή Pete Walker, ο οποίος εξειδικεύεται στο περίπλοκο τραύμα, συνώνυμο του αναπτυξιακού και του παιδικού τραύματος. Ο Walker αντιμετώπισε το fawning ως το τέταρτο «F» των αντιδράσεων στο τραύμα και συγκεκριμένα των Fight (Μάχη), Flight (Φυγή), Freeze (Πάγωμα). Υποστήριξε ότι είναι ιδιαίτερα συνηθισμένο για άτομα που είχαν ή βίωναν μακροχρόνιο σχεσιακό τραύμα: παραδίδοντας τα όρια μας, γλιτώνουμε από τα χειρότερα και αποφεύγουμε ή εκτονώνουμε τη σύγκρουση. Στην υπερβολική του μορφή, προσαρμόζουμε, κατευνάζουμε και υποτασσόμαστε στο ίδιο το άτομο ή τους ανθρώπους που μας έχουν βλάψει.

Μολονότι με το fawning εξουδετερώνουμε τον κίνδυνο, ταυτόχρονα εγκαταλείπουμε και τις δικές μας ανάγκες, κι έτσι ενισχύουμε τις πληγές μας.

Όπως εξήγησαν ειδικοί στο Yahoo! οι έφηβοι που επιδεικνύουν σχετικές συμπεριφορές έχουν μια βαθιά επιθυμία για έγκριση, αλλά μπορεί να αισθάνονται καταβεβλημένοι ή αόρατοι. Η Chelyan McComas , θεραπεύτρια και ιδιοκτήτρια του Kind Heart Counseling, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «όταν οι έφηβοι χαμογελούν πάντα, γνέφουν καταφατικά ή μένουν σιωπηλοί, παρά το γεγονός ότι αισθάνονται άβολα ή θυμωμένοι μέσα τους, μπορεί να μην είναι απλώς το ότι είναι ευγενικοί. Αντίθετα, η συμπεριφορά τους θα μπορούσε να αποτελεί σημάδι κολακείας, μια αντίδραση στο στρες ή μια μορφή ικανοποίησης ή κατευνασμού των ανθρώπων.

»Οι έφηβοι μπορεί να βλέπουν κάποιον που είναι αναστατωμένος μαζί τους ως "απειλή", οπότε ο εγκέφαλός τους αντιδρά για να τους προστατεύσει με συμπεριφορά fawning. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η συμπεριφορά δεν τους επιτρέπει να αναπτύξουν εμπιστοσύνη στην αίσθηση του εαυτού τους. Τείνουν να χρειάζονται άλλους να τους λένε πώς να αισθάνονται και τι να κάνουν».

Ο Δρ. Hamilton Gaiani, ψυχίατρος στο Firepit Health τόνισε ότι «οι γονείς πρέπει να αναγνωρίσουν πως το κολακευτικό ύφος μπορεί να φαίνεται σαν το παιδί σας να έχει απλώς μια χαλαρή προσωπικότητα. Ωστόσο, δείχνει ότι βαθιά μέσα τους, ορισμένοι έφηβοι αισθάνονται άγχος και φοβούνται να μιλήσουν ή να είναι ο εαυτός τους. Μπορεί να ενεργούν με αυτόν τον τρόπο, επειδή συχνά αγνοούνται, αισθάνονται ανασφαλείς ή περνούν συναισθηματικό στρες».

ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΠΟΥ ΧΑΜΟΓΕΛΟΥΝ ΠΑΝΤΑ Ή ΜΕΝΟΥΝ ΣΙΩΠΗΛΟΙ, ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΙΣΘΑΝΟΝΤΑΙ ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΦΟΒΟ ΝΑ ΜΙΛΗΣΟΥΝ Ή ΝΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΑΥΤΟΣ ΤΟΥΣ.

«Εάν αυτές οι συνήθειες συνεχιστούν χωρίς υποστήριξη, μπορούν να οδηγήσουν σε προβλήματα ψυχικής υγείας αργότερα στη ζωή», συνεχίζει ο ειδικός. «Μερικοί μπορεί ακόμη και να στραφούν σε ανθυγιεινούς τρόπους αντιμετώπισης, όπως η χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ. Γι' αυτό είναι σημαντικό να παρατηρήσετε αυτά τα σημάδια νωρίς και να προσφέρετε βοήθεια πριν τα μοτίβα γίνουν πιο δύσκολο να αλλάξουν».

Πώς θα αναγνωρίσετε τα σημάδια του fawning;

Κατά τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, το fawning εκφράζεται με συγκεκριμένους τρόπους, που μπορούν να βοηθήσουν ως προς τον εντοπισμό του. Για παράδειγμα, παρατηρήστε αν το παιδί:

• Ζητάει συγγνώμη για τα πάντα
• Προσπαθεί υπερβολικά να ικανοποιεί τους άλλους
• Αναζητάει την επιβεβαίωση των άλλων
• Θέλει να νιώθει άξιο και αποδεκτό
• Έχει δυσκολία ως προς την έκφραση των αναγκών του
• Δυσκολεύεται να εκφράσει το πώς σκέφτεται ή το πώς αισθάνεται λόγω ανησυχιών ότι αυτό μπορεί να αναστατώσει κάποιον άλλο
• Καταπιέζει τα συναισθήματά του
• Δίνει πάντα προτεραιότητα στις ανάγκες των άλλων έναντι των δικών του
• Είναι υπερβολικά κόλακας
• Δεν μπορεί να θέσει όρια
• Δεν ξέρει πώς να επιβληθεί ή να πει όχι σε ανθρώπους για τους οποίους νοιάζεται.

Άπαξ και οι γονείς δουν τα σημάδια, είναι σημαντικό να βοηθήσουν το παιδί να αποκτήσει επίγνωση των σκέψεων, των συναισθημάτων και των επιθυμιών του και να μάθει να εμπιστεύεται τον εαυτό του. Αυτό προϋποθέτει την επικύρωση των συναισθημάτων του, ακόμα και αν διαφέρουν από εκείνα του γονιού, το να δείχνουν πως το όχι δεν σημαίνει απόρριψη, ώστε να νικήσουν τον σχετικό φόβο και την ενθάρρυνση της ανεξαρτησίας του, μέσω ευκαιριών να παίρνει το ίδιο αποφάσεις που το αφορούν.

Εάν παρατηρείται θλίψη, θυμός, άγχος ή επικίνδυνη συμπεριφορά, χρειάζεται η συνεργασία με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας, ώστε να βοηθήσει το παιδί να ενισχύσει την αίσθηση του εαυτού του και να δημιουργήσει πιο υγιείς στρατηγικές αντιμετώπισης.