ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: ΑΠΕΙΛΗ Ή ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ;

Μπορούμε ακόμη να ξεχωρίσουμε την ανθρώπινη δημιουργία από εκείνη της τεχνητής νοημοσύνης; Αν όχι, τι σημαίνει αυτό για τους ανθρώπους που εργάζονται καθημερινά στη δημιουργική παραγωγή; Με αφορμή τη μαζική είσοδο του AI στη διαφήμιση και στις τέχνες, ζητήσαμε τη γνώμη του Creative Director Νίκου Μαυριά για το αν η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σύμμαχο ή απειλή.

Μπορείς να ξεχωρίσεις την ανθρώπινη δημιουργία από εκείνη της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ); Να πεις με βεβαιότητα αν το περιεχόμενο που καταναλώνεις, οι λέξεις, η εικόνα, ο ήχος και, κυρίως, οι ιδέες που οδήγησαν στην υλοποίησή του είναι το προϊόν μιας δημιουργικής ομάδας που σπατάλησε ενέργεια ή το αποτέλεσμα σωστών εντολών σε ένα καλό εργαλείο AI;

Κι αν η δουλειά είναι τόσο καλή που δεν μπορείς να ξεχωρίσεις το ένα από το άλλο, τι να σημαίνει για τους ανθρώπους που στύβουν το κεφάλι τους για μια ασύλληπτη διαφήμιση, ένα εντυπωσιακό κείμενο ή ό,τι άλλο προϋποθέτει μια στάλα παραπάνω δημιουργικότητα;

Πριν κάποιες ημέρες, διάβασα ότι η Liza Minnelli –ή, καλύτερα, η ομάδα της– στράφηκε στην τεχνητή νοημοσύνη για την επιστροφή της στη μουσική. Εντάξει, δεν είναι να πέφτεις από τα σύννεφα. Εδώ υπάρχουν μουσικοί και ηθοποιοί φτιαγμένοι εξ ολοκλήρου από AI, σε ένα έργο θα κολλήσουμε; Αλλά δεν είναι και να το προσπερνάς.

Συζητάμε διαρκώς για τις θέσεις εργασίες που κινδυνεύουν να χαθούν από την επέλαση της τεχνολογίας και από το μυαλό μου περνά κάποιος ταπεινός copywriter ή ένας illustrator που βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη να διεκπεραιώνει δουλειές που θα μπορούσε να έχει αναλάβει ο ίδιος.

«Μα το AI κάνει παίρνει ήδη τη δουλειά μου», είχα διαμαρτυρηθεί σε μια συζήτηση με καθηγητές Οικονομικών, για να με καθησυχάσουν πως, παρά τη μαζική παραγωγή, δεν μπορεί ακόμα να αντικαταστήσει τη δημιουργικότητα – δεν έχει φτάσει σε σημείο να γεννά δικές του ιδέες, άρα υστερεί. Πράγματι, δημοσκοπήσεις σε επαγγελματίες της δημιουργικής παραγωγής, τους δημιουργικούς, όπως λέμε υιοθετώντας και στα ελληνικά τον όρο creatives, δείχνουν πως, για την πλειοψηφία, το πρόβλημα δεν είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα ξεπεράσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα, όσο το πώς η οικονομία θα αξιοποιήσει το ευκολότερο και φθηνότερο AI.

Οι δημιουργικοί καλούνται να ανακαλύψουν πώς να αξιοποιήσουν τα εργαλεία ΑΙ χωρίς να χάσουν την κριτική σκέψη, τη φαντασία και την ευθύνη που μόνο οι άνθρωποι μπορούν να προσφέρουν. Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Στην πραγματικότητα, για τους δημιουργικούς, ένα ευρύ οικοσύστημα που περιλαμβάνει designers, copywriters, art και creative directors, σεναριογράφους, videographers, experience designers κ.ά., η τεχνητή νοημοσύνη εγείρει διλήμματα και προκλήσεις: πώς να αξιοποιήσουν τα εργαλεία ΑΙ χωρίς να χάσουν την κριτική σκέψη, τη φαντασία και την ευθύνη που μόνο οι άνθρωποι μπορούν να προσφέρουν;

Ο Νίκος Μαυριάς, Creative Director στη διαφημιστική εταιρεία Admine και επαγγελματίας που είδε την τεχνητή νοημοσύνη να μπαίνει στα χωράφια του, εξηγεί πότε είναι απειλή και πότε σύμμαχος.

– Πώς είδες την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης στο πεδίο των creatives;

Η τεχνητή νοημοσύνη ως concept υπάρχει εδώ και χρόνια. Ως επαγγελματίας στον δημιουργικό χώρο είχες την επιλογή αν θα σε απασχολήσει και σε τι βαθμό – αν θα αποτελέσει ένα εργαλείο πειραματισμού ή ένα πιθανό ή απίθανο μελλοντικό σενάριο. Σήμερα όμως, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα προϊόν ευρείας κατανάλωσης που έχει ήδη ενσωματωθεί στην καθημερινή ρουτίνα του κοινού και στη λίστα απαραίτητων δεξιοτήτων κάθε νέας και παλιάς θέσης στον δημιουργικό κλάδο της διαφήμισης.

Στη δική μου περίπτωση, η τεχνητή νοημοσύνη εμφανίστηκε ως ένας εναλλακτικός τρόπος σκέψης, οραματισμού και στη συνέχεια εργασίας και δημιουργικής παραγωγής, με σημείο εκκίνησης τo 2022. Τότε, για πρώτη φορά, ξεκινήσαμε να μιλάμε με όρους που αναγνώριζαν όποια συσκευή μπορούσε να τρέξει ένα από τα πρώτα γλωσσικά μοντέλα, όχι ως εργαλείο, αλλά ως συνεργάτη.

Και κάπως έτσι φτάσαμε στο σήμερα. Η ιδέα είναι η ίδια με την αρχική, απλά τώρα έχει ωριμάσει αρκετά ώστε να αποτελεί πραγματικότητα για όλους. Μια πραγματικότητα εξιδανικευμένη στα αφηγήματα όσων την υπερασπίζονται, αρκετά προβληματική όμως για όσους τη γνωρίζουν.

– Είχε συνέπειες το ότι έγινε «πραγματικότητα για όλους»;

Σαν προϊόν που τροφοδοτείται από όσα έχουν παράξει οι άνθρωποι ανά τα χρόνια, κουβαλάει και αυτό τα ελαττώματά μας. Σεξιστικές ή εξιδανικευμένες απεικονίσεις γυναικών και ανδρών, ρατσιστικές προσεγγίσεις, λανθασμένες πηγές, είναι όλα φαινόμενα συνηθισμένα και καθημερινά. Στο πλαίσιο της επαγγελματικής δημιουργικής παραγωγής πλέον, όλα εύκολα εντοπίσιμα και αντιμετωπίσιμα. Τα πράγματα δυσκολεύουν όμως όταν τις δυνατότητες αυτές τις έχουν στα χέρια τους άνθρωποι χωρίς τα κριτήρια ή την ευθύνη για το παραγόμενο προϊόν.

ΣΤΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ, Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΕΧΕΙ ΜΕΙΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΧΕΙ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ.

– Συνεπώς, το AI είναι εργαλείο ή και απειλή για τους δημιουργικούς;

Το AI για τους δημιουργικούς είναι ένα ακόμα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Το γεγονός ό,τι μιλάει σαν άνθρωπος δεν σημαίνει ότι εξισώνεται με έναν. Όπως κάθε εργαλείο, χρειάζεται κάποιον να το χειριστεί και η απόδοση του είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ικανότητα του χειριστή του. Η διατήρηση της θέσης κάποιου είναι άμεσα σχετιζόμενη με την ικανότητα προσαρμογής και επανεκπαίδευσης του.

Στη διαφήμιση, έχει μειώσει τους χρόνους παραγωγής και έχει βοηθήσει στην απελευθέρωση της δημιουργικής σκέψης, καθώς οικονομικοί περιορισμοί που ήταν ταυτισμένοι με την παραδοσιακή παραγωγή δεν υφίστανται πια στον ίδιο βαθμό.

– Εφόσον τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης βασίζονται σε κοινά δεδομένα, μπορεί η δημιουργικότητα να απειλείται από μια ομογενοποίηση;

Η δημιουργικότητα δεν μπορεί να κινδυνεύει από την ομογενοποίηση. Η ομογενοποίηση είναι ένδειξη απουσίας της. Αυτό ίσχυε πάντα. Το ίδιο ισχύει και τώρα.

ΟΤΑΝ ΕΞΕΤΑΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΝΕΥΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ, ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΝΑ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΜΕ ΝΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΗΣΟΥΜΕ ΠΕΡΙ ΠΑΡΘΕΝΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ. Η ΕΜΠΝΕΥΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΕΛΘΕΙ ΑΠΟ ΟΠΟΥΔΗΠΟΤΕ.

– Μπορούμε ακόμα να ξεχωρίζουμε την ανθρώπινη έμπνευση από αυτή του γλωσσικού μοντέλου;

Όταν εξετάζουμε την έμπνευση ως προς την προέλευσή της, είναι σαν να προσπαθούμε να επιχειρηματολογήσουμε περί παρθενογένεσης στην τέχνη. Η έμπνευση μπορεί να προέλθει από οπουδήποτε. Το γλωσσικό μοντέλο συνθέτει και παραθέτει πληροφορία σύμφωνα με το ζητούμενο από τον χρήστη. Η κατεύθυνση που δίνει η ερώτηση θα μπορούσε να θεωρηθεί ως έμπνευση;

Την ικανότητα του ανθρώπου να συνδέει ήδη υπάρχουσες πληροφορίες με έναν τρόπο αναπάντεχα μοναδικό για να διαπραγματευτεί και να επικοινωνήσει έννοιες πολυεπίπεδες δεν φαίνεται να την έχει κανένα από τα γλωσσικά μοντέλα.

– Με το AI να αναλαμβάνει μεγάλο μέρος της παραγωγής, αλλάζει ο ρόλος του creative; Περνά από τη θέση αυτού που δημιουργεί, σε εκείνου που επιλέγει, οργανώνει και αποφασίζει;

Ο ρόλος του creative δεν αλλάζει. Απλά πολλαπλασιάζεται. Πλέον οι ικανότητες σου δεν ορίζονται ακριβώς. Αν έχεις χρόνο και ιδέες, υπάρχει ο τρόπος και η τεχνολογία για να τις κάνεις πραγματικότητα.