5 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΒΑΖΟΥΝ ΤΕΛΟΣ ΣΤΟ GASLIGHTING

Απρόβλεπτες, αιφνιδιαστικές και πολύ αποτελεσματικές, αυτές οι φράσεις πρέπει να υπάρχουν στη φαρέτρα σου όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με άτομα που σου κάνουν gaslighting.

Από τις πιο δύσκολες ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις είναι αυτή που ο άλλος προσπαθεί να σε βγάλει τρελό/-ή: το λεγόμενο gaslighting. Που επιδιώκει, χειραγωγώντας σε ψυχολογικά, να διαστρεβλώσει την πραγματικότητα, να αμφισβητήσει τη μνήμη, την αντίληψη ή τη λογική σου προκειμένου να «ξεφύγει» από κάποια δύσκολη θέση.

Το άτομο που χρησιμοποιεί το gaslighting ως αμυντικό μηχανισμό θα πει φράσεις όπως «υπερβάλλεις!» ή «ποτέ δεν το είπα αυτό!» ή «πόσο υπερευαίσθητη είσαι!» ή «εσύ με οδήγησες να αντιδράσω έτσι!» και θα μιλήσει με τόση αφοπλιστική σιγουριά που μπορεί και να σε κάνει να τα «χάσεις» – να μην ξέρεις τι να απαντήσεις.

Είναι πολύ δύσκολη η συνύπαρξη με ένα τέτοιο άτομο, όμως μέχρι να αποφασίσεις τι θα κάνεις μαζί του θα σου χρησιμεύσει να ακούσεις τι έχει να σε συμβουλεύσει o Joshua Mason, πρώην αστυνομικός και επιθεωρητής που τα τελευταία χρόνια σπούδασε ψυχολογία και πλέον ασχολείται με τη συγγραφή πάνω σε θέματα δημόσιας ασφάλειας και εφαρμοσμένης ψυχολογίας.

ΤΟ GASLIGHTING ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΑΝΤΑ ΣΤΟΧΟ ΝΑ ΣΕ ΠΡΟΣΒΑΛΛΕΙ. ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΑ ΕΝΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ.

Όπως λέει, λοιπόν, ο Mason «το ότι έγινα αστυνομικός ήταν σαν ταυτόχρονα να πήρα και πτυχίο στο gaslighting: δυσκολεύομαι να μετρήσω πόσοι εγκληματίες προσπάθησαν να με βγάλουν τρελό στην προσπάθειά τους να μην τους συλλάβω. Παρατήρησα πολλά τα δέκα αυτά χρόνια στην αστυνομία, ένα εκ των οποίων είναι ότι η μέθοδος αυτή δεν έχει πάντα στόχο να σε προσβάλει ή να μειώσει εσένα που τη δέχεσαι. Είναι απλά ένας μηχανισμός επιβίωσης – το άλλο άτομο αναζητά μια διέξοδο είτε γιατί φοβάται να είναι ειλικρινές είτε επειδή είναι πολύ αδύναμο για να προτείνει έναν συμβιβασμό. Το να "ξαναγράψει", λοιπόν, το σενάριο στο μυαλό σου του είναι πιο εύκολο και ωφέλιμο.

»Τι σημαίνει αυτό για εσένα; Ότι το αν θα πετύχει το gaslighting –το αν θα επικυρώσεις αυτό το νέο, φανταστικό σενάριο– είναι στο χέρι σου. Αν απλά αρνηθείς να συμμετέχεις σε αυτό το "παιχνίδι", το εγχείρημα του να σε βγάλει τρελό… καταρρέει».

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Πώς θα το κάνεις, όμως, τη στιγμή που «τα χάνεις» με την ξεδιάντροπη χειραγώγηση του άλλου; Ο Mason προτείνει πέντε φράσεις-απαντήσεις για να έχεις πάντα εύκαιρες στην εργαλειοθήκη σου:

Αυτή δεν είναι η δική μου εμπειρία / Εγώ δεν το νιώθω έτσι

Ακούγεται εξαιρετικά ευγενικό, αλλά είναι εκπληκτικά ισχυρό. Δεν προκαλείς διαφωνία, ούτε αμφισβητείς τα γεγονότα, επομένως δίνεις πολύ λίγο χώρο στον άλλον για περαιτέρω επιχειρήματα. Πώς να προσπαθήσει να σε πείσει για την εκδοχή του όταν απλά εσύ βίωσες κάτι άλλο; Δηλώνοντάς το επιβεβαιώνεις ότι αυτή είναι η δική σου εμπειρία, είτε ο άλλος την αποδέχεται είτε όχι.

Όποια από αυτές τις φράσεις χρησιμοποιήσεις θα λειτουργήσει ως εσωτερική άγκυρα, κρατώντας σε σταθερά, την ώρα που το άλλο άτομο προσπαθεί να σε παρασύρει στην πραγματικότητά του. Αρνείσαι την ευκαιρία να αμφισβητήσει τη μνήμη σου. Ορθώνεις έναν συμπαγή τοίχο και δεν έχει από κάπου να «εισχωρήσει».

Δεν πρόκειται να διαφωνήσω μαζί σου για το τι συνέβη / Συμφωνούμε ότι διαφωνούμε

Αυτό είναι χάραξη ορίων, όχι μια προσπάθεια επίτευξης συναίνεσης ή επίλυσης μιας διαφωνίας. Εάν αναγνωρίζεις ότι το άλλο άτομο δεν διαφωνεί με καλή πίστη, τότε δεν έχετε έναν κοινό στόχο για τον οποίο να εργαστείτε. Αναγνωρίζεις, λοιπόν, ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ σας, αλλά αρνείσαι να συμμετέχεις σε οποιαδήποτε άλλη συζήτηση πέρα ​​από αυτήν. Απλώς αφήνεις το άτομο να κάνει το gaslighting μόνο του.

Εξάλλου, έχει νόημα να αναγνωρίζεις πότε μιλάτε διαφορετικές γλώσσες με τον άλλον και πότε τελειώνει μια παραγωγική συζήτηση: λέγεται εξοικονόμηση ενέργειας.

Σε ακούω

Το «σε ακούω» δεν σημαίνει ότι συμφωνώ μαζί σου. Απλώς σημαίνει ότι αναγνωρίζω το δικαίωμά σου να μιλήσεις χωρίς να επικυρώνω τίποτα από αυτά που λες. Οι gaslighters λαχταρούν την επικύρωση. Δεν θέλουν τίποτα περισσότερο από το να πιστέψεις αμέσως την εκδοχή τους για τα γεγονότα. Λέγοντας «σε ακούω» τους αφήνεις μετέωρους χωρίς να υπόσχεσαι κάτι – π.χ. ότι θα επεξεργαστείς αυτό που σου λένε.

Μετατρέπεις ένα ενεργό επιχείρημα στο ισοδύναμο ενός γέρου που φωνάζει στον βρόντο, το οποίο είναι το τελευταίο πράγμα που θέλει ένας χειριστικός. Σταματάς να παρέχεις την συναισθηματική ανατροφοδότηση που λαχταρά. Απλά αφήνεις –ιδανικά ανέκφραστα– το άλλο άτομο να μιλά.

Έχω πει όλα όσα είχα να πω

Αυτό σηματοδοτεί το «τέλος του παιχνιδιού». Το κλειδί εδώ είναι να συνοδεύσεις αυτή τη φράση με άμεση φυσική ή ψηφιακή απόσταση – φύγε ή σταμάτα να απαντάς στα μηνύματα. Παραιτήσου από τον ρόλο του συμμετέχοντα. Δήλωσε με σαφήνεια και ηρεμία τα όριά σου, ανακτώντας ταυτόχρονα την αυτοπεποίθησή σου.

Δήλωσε ότι η αποστολή «διερεύνησης γεγονότων» έχει ολοκληρωθεί για εσένα και ότι καμία πίεση ή παρακίνηση δεν θα ανοίξει ξανά την υπόθεση. Τερμάτισε την αλληλεπίδραση, υπαγόρευσε τους όρους της εμπλοκής σου και μην αφήνεις το άτομο που σου κάνει gaslighting να σε εξαντλήσει.

Ποιος είναι ο στόχος σου με αυτήν τη συζήτηση;

Αυτό αιφνιδιάζει το άτομο που κάνει gaslighting γιατί το αναγκάζει να δηλώσει ανοιχτά την πρόθεσή του – το αναγκάζει να εκτεθεί. Αν απλά πει «προσπαθώ να σε πείσω», μπορείς να απαντήσεις ήρεμα λέγοντας ότι δεν είσαι ανοιχτός/-η σε αυτήν τη συζήτηση – σε μια συζήτηση ατζέντας που δεν έχει σκοπό να οδηγήσει κάπου γόνιμα.

(Αυτή είναι, επίσης, μια καλή απάντηση για πολιτικές συζητήσεις που δεν θέλεις να κάνεις).

Επιπλέον, η φράση αυτή μετατοπίζει την εστίαση από το «τι» στο «γιατί», αναγκάζοντας το άλλο άτομο να εξετάσει τα υποκείμενα κίνητρά του: Οι περισσότεροι χειριστικοί άνθρωποι βασίζονται στο να δίνει η συζήτηση την αίσθηση μιας φυσικής ροής. Αυτή η ερώτηση, όμως, διακόπτει αυτή τη ροή και επαναφέρει την προσοχή στη συμπεριφορά τους. Είναι ένας απίστευτα αποτελεσματικός τρόπος για να αποκαλυφθεί το gaslighting.