Η ΦΡΑΣΗ ΠΟΥ ΚΟΒΕΙ ΤΗ ΦΟΡΑ ΣΕ ΕΝΑΝ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΗ

Ποιες είναι οι πιο συχνές τακτικές χειραγώγησης που χρησιμοποιεί ένας ναρκισσιστής μέσα σε μια σχέση και ποια φράση θα σε βοηθήσει να βάλεις όρια, για το καλό της ψυχικής σου ηρεμίας;

Οι άνθρωποι με έντονα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά γνωρίζουν πώς να μεταφέρουν τη συζήτηση εκεί που τους συμφέρει. Γνωρίζουν επίσης πώς να αποφεύγουν την ευθύνη και φυσικά πώς να σε κρατούν σε θέση άμυνας. Δυστυχώς, αρκετές φορές δεν αντιλαμβάνεσαι τι συμβαίνει, μέχρι τη στιγμή που συνειδητοποιείς ότι δεν προσπαθείς να επικοινωνήσεις, αλλά να επιβιώσεις μέσα σε έναν φαύλο κύκλο ψυχολογικής εξάντλησης.

Αν θες να βγεις από τον κύκλο αυτό, χρειάζεται πρώτα να αναγνωρίσεις τις βασικές τακτικές που χρησιμοποιεί ένας ναρκισσιστής κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης, προκειμένου να σε κρατήσει εγκλωβισμένο και να διατηρήσει την εξουσία του πάνω σου. Τρεις από τις πιο συνηθισμένες είναι αυτές που ακολουθούν.

Η εκτροπή

Είμαι σχεδόν σίγουρη ότι κάποια στιγμή θα έχεις έρθει αντιμέτωπος με τη στρατηγική αυτή. Θυμήσου μια στιγμή που έθιξες ένα πραγματικό ζήτημα και η συζήτηση από το πουθενά μετατοπίστηκε σε κάποιο δικό σου ελάττωμα ή σε ένα λάθος που έκανες πριν από χρόνια. Έτσι, αντί να συζητάς το πρόβλημα που υπάρχει τώρα, βρίσκεσαι να υπερασπίζεσαι τον χαρακτήρα σου, τις προθέσεις σου ή το παρελθόν σου.

Αυτό δεν συμβαίνει τυχαία. Τέτοιου είδους επιθέσεις ενεργοποιούν την αμυγδαλή του εγκεφάλου, προκαλώντας τη γνωστή αντίδραση μάχης ή φυγής. Όταν ο εγκέφαλος μπαίνει σε κατάσταση επιβίωσης, μειώνεται η πρόσβαση στον προμετωπιαίο φλοιό, που σχετίζεται με τη λογική σκέψη, τη συγκέντρωση και την ψύχραιμη αξιολόγηση. Αποτέλεσμα; Μπαίνεις σε θέση άμυνας και χάνεις τη δυνατότητα να παραμείνεις σταθερός απέναντι στη χειραγώγηση.

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΔΕΧΕΤΑΙ ΤΟ GASLIGHTING ΑΡΧΙΖΕΙ ΣΤΑΔΙΑΚΑ ΝΑ ΧΑΝΕΙ ΤΗΝ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΟΥ ΤΗΝ ΑΝΤΙΛΗΨΗ.

Η αναθεώρηση

«Είσαι υπερβολικός». «Τα πράγματα δεν έγιναν έτσι». «Τα φαντάζεσαι». Μιλάμε για το γνωστό gaslighting, τη συστηματική προσπάθεια κάποιου να σε κάνει να αμφισβητήσεις όσα έζησες, είδες, ένιωσες ή θυμάσαι. Ο ναρκισσιστής μπορεί να αρνηθεί ότι συνέβη ένα περιστατικό, να ισχυριστεί ότι υπερβάλλεις ή να παρουσιάσει την αντίδρασή σου ως ένδειξη υπερευαισθησίας ή ψυχικής αστάθειας.

Όταν αυτή η τακτική επαναλαμβάνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, δημιουργείται μια μορφή γνωστικής ασυμφωνίας. Ο άνθρωπος που δέχεται το gaslighting αρχίζει σταδιακά να χάνει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στην ίδια του την αντίληψη. Αρχίζει να πιστεύει ότι μπορεί να μην έχει δίκιο, ότι δεν θυμάται σωστά ή ότι όντως υπερβάλλει. Στην περίπτωση αυτή δημιουργείται μια επικίνδυνη ανάγκη επιβεβαίωσης από τον ίδιο τον άνθρωπο που προκαλεί τη σύγχυση.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Το δόλωμα

Η τρίτη τακτική έχει στόχο να προκαλέσει μια έντονη συναισθηματική αντίδραση. Ο ναρκισσιστής θα βρει και θα πατήσει τα κουμπιά σου και θα εκμεταλλευτεί τις ανασφάλειές σου μέχρι να λυγίσεις και να σπάσεις. Μόλις συμβεί αυτό, μόλις υψώσεις φωνή, θυμώσεις ή κλάψεις, οι ρόλοι αντιστρέφονται κι εσύ γίνεσαι ο «ασταθής», ο «τοξικός», ο «κακοποιητικός». Η ενσυναίσθηση, το πάθος και η ανάγκη σου να δώσεις εξηγήσεις μετατρέπονται σε όπλα εναντίον σου.

Το ξέρω είναι δύσκολο να αποδεχτείς ότι δεν μπορείς να αλλάξεις τον άλλον άνθρωπο. Τι μπορείς να κάνεις; Να αλλάξεις τη δική σου αντίδραση και να σταματήσεις να προσφέρεις... πολεμοφόδια στον αντίπαλο. Προσπάθησε να αντισταθείς στην τάση σου να δώσεις εξηγήσεις, να απολογηθείς ή να ξεδιπλώσεις επιχειρήματα.

Η δύναμη μιας ουδέτερης φράσης

Υπάρχει μια φράση που λειτουργεί σχεδόν σαν διακόπτης ασφαλείας μέσα σε τέτοιες δυναμικές. Δεν είναι επιθετική, ούτε ειρωνική, αλλά συναισθηματικά... λευκή, ουδέτερη. Έτσι, δεν αφήνει χώρο στον ναρκισσιστή για περαιτέρω σύγκρουση.

• «Η οπτική σου έγινε κατανοητή».
• «Το σχόλιό σου σημειώθηκε».

Πες μόνο αυτές τις λέξεις. Τίποτα άλλο. Δεν χρειάζεται να τσακωθείς, να εξηγήσεις γιατί διαφωνείς, να αποδείξεις ότι έχεις δίκιο. Απλώς αναγνωρίζεις ότι ο άλλος έχει μια άποψη. Όπως αναγνωρίζεις ότι ο καιρός σήμερα είναι καλός. Είναι ένα απλό στοιχείο.

Ένας ναρκισσιστής συνήθως θέλει να αντιδράσεις. Όταν δεν του δίνεις αυτό που ζητά, πιθανότατα θα κλιμακώσει τη συμπεριφορά του. Ίσως σε κατηγορήσει ότι είσαι ψυχρός, αδιάφορος, υπερόπτης. Μην τσιμπάς! Επανάλαβε την πρόταση και απομακρύνσου ήρεμα. Με μια ουδέτερη απάντηση εκπαιδεύεις τον εαυτό σου να μην αντιδρά αυτόματα στην πρόκληση.

Μπορεί στην αρχή να νιώσεις ενοχές για τη στάση σου αυτή και να θες να επιστρέψεις στη συζήτηση. Αν και η αντίδραση αυτή είναι φυσιολογική, κράτα τις άμυνές σου. Όσο σταματάς να κυνηγάς την έγκριση κάποιου που δεν είχε πραγματική πρόθεση να σε καταλάβει, τόσο αρχίζεις να επιστρέφεις στον εαυτό σου.