Ο ΠΙΟ ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΑΛΛΟΝ ΔΙΠΛΑ ΣΟΥ

Η μακροβιότερη έρευνα που έγινε ποτέ απέδειξε ότι η ευτυχία δεν βρίσκεται στο τι έχεις, αλλά στο ποιους έχεις στο πλευρό σου.

Αναζητάμε την ευτυχία στην προσωπική καταξίωση. Άλλοτε τη συνδέουμε με επιτεύγματα και «νίκες», άλλοτε με τις εμπειρίες στις οποίες πιστεύουμε ότι αυτά μας οδηγούν – ένα μακρινό ταξίδι, έναν γάμο, την απόκτηση παιδιών. Ωστόσο, το πολυετές ερευνητικό έργο του Robert Waldinger, καθηγητή κλινικής Ψυχιατρικής στο Harvard Medical School, εν ενεργεία ψυχιάτρου, ψυχαναλυτή και δασκάλου της φιλοσοφίας Ζεν, δείχνει προς μια διαφορετική κατεύθυνση.

Βασιζόμενος στη μεγαλύτερη σε διάρκεια μελέτη που έχει διεξαχθεί ποτέ σε ενήλικες, ο Waldinger παρακολουθεί την ανθρώπινη ευημερία (το λεγόμενο wellbeing) σε διάστημα 8 δεκαετιών, ξεκινώντας από τη Μεγάλη Ύφεση (τη σοβαρότερη οικονομική κρίση του 20ού αιώνα, που ξεκίνησε το 1929), και ακολουθώντας ανθρώπους από τελείως διαφορετικά σημεία εκκίνησης για να δει τι είναι αυτό που αντέχει πραγματικά στον χρόνο.

Το ερώτημα που μας καλεί να αναλογιστούμε; Μήπως η ευτυχία δεν έχει τόσο να κάνει με αυτά που λαμβάνουμε, παρά με το ποιους έχουμε στο πλευρό μας;

Πόση από την ευτυχία μας βρίσκεται στο χέρι μας;

Η έρευνα που έχει αναλάβει ο Waldinger ξεκίνησε το 1938 ως δύο ξεχωριστές έρευνες που ενώθηκαν σε μία. Η πρώτη μελετούσε 19χρονους φοιτητές της Ιατρικής Σχολής του Harvard και η δεύτερη έφηβα αγόρια που εμφάνιζαν νεανική παραβατικότητα. Η δεύτερη μελέτη είχε στόχο να ανακαλύψει όχι τι είχε πάει στραβά με αυτά τα αγόρια, αλλά τι μπορεί να τα κάνει να αλλάξουν πορεία και να τα πάνε καλά στη ζωή τους. Πώς γίνεται, δηλαδή, παιδιά από οικογένειες που μειονεκτούν σε διάφορους τομείς να αναπτυχθούν καλύτερα. Η πρώτη μελέτη επικεντρωνόταν στην πιο φυσιολογική εξέλιξη των νέων.

«Αυτό που ξέρουμε σήμερα, βέβαια, είναι πως όταν θες να μελετήσεις τη φυσιολογική ανάπτυξη των νέων, δεν επικέντρωσε σε λευκούς φοιτητές του Harvard, όμως εκείνα τα χρόνια αυτό έκαναν», σημειώνει ο ψυχίατρος σε βίντεο στο Big Think.

«Σήμερα, λοιπόν, μελετάμε την ευημερία στην πορεία της ζωής και το μεγάλο μας ερώτημα είναι: Αν μπορούσες να κάνεις μία επιλογή σήμερα που θα αυξήσει τις πιθανότητες να παραμείνεις ευτυχισμένος και υγιής στην πορεία της ζωής σου, ποια επιλογή θα ήταν αυτή; Οι περισσότεροι από εμάς θα σκέφτονταν: Να γίνω πλούσιος, να πετύχω επαγγελματικά, να γίνω διάσημος… Όμως η μελέτη μας έχει δείξει ότι η μοναδική επιλογή που μπορούμε να κάνουμε και που πιθανότατα θα μας κρατήσει σε έναν καλό δρόμο ευημερίας είναι να επενδύσουμε στις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους».

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

«Στις μελέτες μας, οι άνθρωποι που είχαν τις πιο ζεστές και ευτυχισμένες σχέσεις ήταν εκείνοι που παρέμειναν υγιείς για μεγαλύτερο διάστημα και έζησαν περισσότερο. Και αναφέρομαι σε 724 ανθρώπους που οι επιστήμονες του Harvard ακολούθησαν σε όλη την πορεία της ζωής τους, από την εφηβεία και μετά. Στην πορεία εντάξαμε στην έρευνα τις περισσότερες συντρόφους τους και τα περισσότερα παιδιά τους. Μέχρι σήμερα, λοιπόν, έχουμε παρακολουθήσει περισσότερα από 2.000 άτομα.

»Κατά τη διάρκεια της έρευνας κάναμε στα άτομα αυτά τόσο βιολογικές όσο και ψυχολογικές μετρήσεις και είδαμε πώς η βιολογία μας επηρεάζεται από την ψυχική μας κατάσταση και το αντίστροφο. Αυτός, λοιπόν, ο συνδυασμός των μετρήσεων σώματος και της μελέτης του πνεύματος είναι μια σχετικά νέα ιδέα τα τελευταία 20 χρόνια».

Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΠΙΘΑΝΟΤΑΤΑ ΘΑ ΜΑΣ ΚΡΑΤΗΣΕΙ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΑΛΟ ΔΡΟΜΟ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΕΠΕΝΔΥΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ.

Ένα επόμενο ερώτημα που έθεσαν οι ερευνητές είναι: Πόση από την ευτυχία μας βρίσκεται υπό τον έλεγχό μας;

Απάντηση σε αυτό, όπως λέει ο Waldinger, έδωσε η ψυχολόγος Sonja Lyubomirsky, η οποία έκανε μια ανάλυση που έδειξε ότι περίπου το 50% της ευτυχίας μας είναι ένα είδος βιολογικού σημείου αναφοράς, πιθανώς καθορισμένο από τα γονίδιά μας. Αυτό έχει να κάνει με την έμφυτη ιδιοσυγκρασία του κάθε ατόμου. Όλοι γνωρίζουμε άτομα που είναι κάπως σκυθρωπά από τη φύση τους και άλλα που είναι πιο χαρωπά, ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει στη ζωή τους. Έτσι, μαθαίνουμε ότι περίπου η μισή ευτυχία μας οφείλεται σε αυτή την έμφυτη ιδιοσυγκρασία. Έπειτα, ένα περίπου 10% βασίζεται στις τρέχουσες συνθήκες της ζωής μας. Και το τελευταίο 40% είναι υπό τον έλεγχό μας. Έχουμε, λοιπόν, τη δυνατότητα να γίνουμε πιο ευτυχισμένοι χτίζοντας μια ζωή που περιλαμβάνει τις συνθήκες που συντελούν στην ευτυχία.

Πόση ευτυχία σου προσφέρουν οι σχέσεις σου;

Για να απαντήσεις στο ερώτημα αυτό πρέπει πρώτα, σύμφωνα με τον Waldinger, να αναρωτηθείς:

• Έχω αρκετή σύνδεση στη ζωή μου ή μήπως έχω υπερβολικά πολλή σύνδεση; Το δεύτερο είναι ένα ερώτημα που μπορεί να θέσει στον εαυτό του ένα πιο εσωστρεφές άτομο που δεν χρειάζεται πολλούς ανθρώπους στη ζωή του. Με λίγα λόγια: Έχω αυτό που χρειάζομαι;
• Έχω σχέσεις που είναι ζεστές και υποστηρικτικές; Δηλαδή, έχω ανθρώπους που με στηρίζουν; Τους οποίους νιώθω ότι μπορώ να καλέσω ανά πάσα στιγμή και θα είναι εκεί για εμένα; Γιατί πάντα θα έρθουν δύσκολες στιγμές.
• Τι παίρνω από τις σχέσεις μου; Έχω αρκετούς ανθρώπους για να διασκεδάζω; Ανθρώπους που θα μου δανείσουν τα εργαλεία τους όταν θέλω να φτιάξω κάτι; Ή που θα με πάνε στον γιατρό αν αρρωστήσω;

ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 50% ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΕΜΦΥΤΗ ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΑ ΜΑΣ. ΤΟ 10% ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ 40% ΕΙΝΑΙ ΥΠΟ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΜΑΣ.

Όπως λέει ο Waldinger, «Ένα από αυτά που ξέρουμε για τη ζωή είναι πως όλοι έχουμε ανησυχίες, όλοι έχουμε έννοιες και προβληματισμούς. Όμως ένα από τα καλύτερα μαθήματα που πήρα ως ψυχίατρος ήταν όταν ένας μέντοράς μου μού είπε: Ποτέ μην ανησυχείς μόνος. Και είναι αλήθεια. Όταν μοιράζεσαι μια ανησυχία με κάποιον που εμπιστεύεσαι, η διαφορά είναι τεράστια στο πόσο καλύτερα νιώθεις, στο πόσο λιγότερο μόνος νιώθεις με την έγνοια σου. Όταν μπορείς να μιλήσεις για τη δυσκολία σου με έναν δικό σου άνθρωπο, νιώθεις κυριολεκτικά το σώμα σου να ηρεμεί. Αν όμως δεν έχεις κάποιον να μιλήσεις, βρίσκεσαι σε μια κατάσταση στρες».

Παίρνουμε τόσα πολλά διαφορετικά πράγματα από τις σχέσεις μας, οπότε έχει νόημα καθένας μας να αναρωτηθεί τι έχει και τι θα ήθελε περισσότερο.

Ο ρόλος των παιδικών χρόνων στον τρόπο που δημιουργούμε σχέσεις

«Κάτι ακόμα που έχουμε μάθει είναι ότι οι παιδικές εμπειρίες μετράνε: Αυτά που μας συνέβησαν στα παιδικά μας χρόνια θέτουν τις βάσεις του τι να περιμένουμε από τον κόσμο. Και αυτό είναι καλό αν μεγαλώνουμε από ανθρώπους που είναι ζεστοί, φροντιστικοί και αξιόπιστοι. Μερικοί άνθρωποι, όμως, δεν έχουν αυτή την τύχη και έτσι νιώθουν ότι δεν μπορούν να βασιστούν ακόμα και στους πιο κοντινούς τους ανθρώπους», συνεχίζει ο ίδιος.

Τα καλά νέα; Η επιστήμη αποδεικνύει ότι οι εμπειρίες της ενήλικης ζωής μπορούν να διορθώσουν μερικά από τα δυσάρεστα μαθήματα της παιδικής ηλικίας. Έτσι, η σύνδεση με έναν καλό σύντροφο, με φίλους στους οποίους μπορούμε να βασιστούμε, μπορεί να βοηθήσει στην αλλαγή αυτών των ζοφερών προσδοκιών για τον κόσμο και για τις σχέσεις.

Και ναι, ακόμα και στις ζεστές μας σχέσεις θα υπάρξουν κάποτε δυσκολίες ή διαφωνίες. Όμως στην πραγματικότητα, προσθέτει ο Waldinger, η αντιμετώπιση αυτών θα συμβάλει ακόμα περισσότερο στην ενίσχυση των σχέσεών μας. Όσο περισσότερες δεξιότητες μπορούμε να αναπτύξουμε στην αντιμετώπιση των δυσκολιών, τόσο καλύτεροι γίνονται οι κοινωνικοί μας κόσμοι.

Οι καλές σχέσεις, καταλήγει, είναι ρυθμιστές των συναισθημάτων. Όταν οι καλές σχέσεις περιλαμβάνουν την ανταλλαγή θετικών συναισθημάτων, βοηθούν το σώμα μας να παραμένει σε ισορροπία, μια φυσιολογική ισορροπία που προάγει την υγεία. Αντίθετα, οι τοξικές σχέσεις που προκαλούν διαρκές στρες οδηγούν ταχύτερα στην παρακμή.

Αναρωτήσου, λοιπόν, πόσο καλές είναι οι σχέσεις σου και θα καταλάβεις πόση ευτυχία έχεις στη ζωή σου.