ΟΙ ΔΟΥΛΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΦΘΕΙΡΟΥΝ ΤΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΑΚΟΜΗ ΚΙ ΑΝ ΤΙΣ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ – ΔΕΣ ΓΙΑΤΙ

Δεν είναι τόσο απλό να μοιράσεις τις δουλειές του σπιτιού με τον/τη σύντροφό σου. Νέα έρευνα δείχνει πώς ο καταμερισμός τους, αλλά και ο αόρατος κόπος της οργάνωσης του νοικοκυριού, μπορεί να επηρεάσει τη σχέση ενός ζευγαριού.

Ποιος θυμάται ότι πρέπει να κανονιστεί ένα ιατρικό ραντεβού και ποιος ελέγχει αν τελείωσε το απορρυπαντικό; Ποιος βάζει πλυντήριο και ποιος φροντίζει να υπάρχει φαγητό στο σπίτι; Μια άλλη εποχή, όχι και τόσο παλιά, η απάντηση θα ήταν –ποια άλλη;– η Μαίρη Παναγιωταρά, η εργαζόμενη μητέρα και καλή νοικοκυρά. Τώρα όμως, που σε πολλά ζευγάρια γίνονται προσπάθειες οι δύο σύντροφοι να μοιράζονται οι δουλειές του σπιτιού, πώς μπορούν να χαλάσουν τη σχέση τους οι μικρές υποχρεώσεις της καθημερινότητας;

Απάντηση στο ερώτημα επιχειρεί να δώσει μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Queensland, που εξέτασε πώς ο καταμερισμός της εργασίας στο σπίτι επηρεάζει τη σχέση. Η ερευνητική ομάδα δεν εξέτασε απλώς το ποιος θα απλώσει την μπουγάδα και ποιος θα πάρει τα παιδιά απ' το σχολείο, αλλά και όλο τον πνευματικό κόπο που απαιτεί η οργάνωση και διατήρηση του νοικοκυριού.

Οι αντιλήψεις που δυσκολεύουν τη σχέση

Η Δρ. Sarah Coundouris από τη Σχολή Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Queensland μελέτησε 235 ετερόφυλα ζευγάρια ως προς τρεις διαστάσεις των δουλειών του σπιτιού, τρία φορτία που επωμίζεται όποιος τις αναλαμβάνει:

• το σωματικό φορτίο από τις δουλειές που γίνονται μέσα στο σπίτι, όπως το καθάρισμα, το μαγείρεμα και το πλύσιμο.
• το γνωστικό, που περιλαμβάνει τον σχεδιασμό και την οργάνωση, από τις λίστες για τα ψώνια μέχρι τα ραντεβού και τις οικογενειακές υποχρεώσεις.
• το συναισθηματικό φορτίο, που αφορά την παροχή φροντίδας και την ανταπόκριση στις συναισθηματικές ανάγκες των μελών του νοικοκυριού.

Και στις τρεις κατηγορίες οι γυναίκες ανέφεραν ότι αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος της εργασίας, με την απόκλιση να είναι εμφανέστερη στο γνωστικό φορτίο. Σχεδόν 25% δήλωσαν νοητική εργασία για τη λειτουργία του σπιτιού και την τακτοποίηση οικογενειακών υποχρεώσεων σε σχέση με όσα ανέφεραν οι σύντροφοί τους.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Scientific Reports, εξέτασε ακόμη αν οι δύο σύντροφοι έχουν κοινή εικόνα για το ποιος αναλαμβάνει αυτές τις ευθύνες. Στα ζευγάρια με διαφορετικές αντιλήψεις για το σωματικό και συναισθηματικό φορτίο διαπιστώθηκε χαμηλότερη ποιότητα της σχέσης, με τη συσχέτιση ισχυρότερη στις γυναίκες. Για το γνωστικό φορτίο, η αντίστοιχη σχέση εμφανίστηκε στους άντρες.

«Οι δύο άνθρωποι στην ίδια σχέση μπορεί να βιώνουν και να ερμηνεύουν πολύ διαφορετικά τον καταμερισμό των ευθυνών του σπιτιού», αναφέρει η Coundouris. Όσο μεγαλύτερη ήταν η απόσταση ανάμεσα στις αντιλήψεις των συντρόφων για το ποιος αναλαμβάνει τι, τόσο χαμηλότερη ήταν η ποιότητα της σχέσης.

ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΙΣΘΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ.

Γιατί δεν δουλεύει πάντα το «μισά-μισά»

Το πώς μοιράζονται οι σύντροφοι τις δουλειές έχει εξεταστεί και σε προηγούμενες έρευνες. Ο κοινωνιολόγος Daniel Carlson, από το Πανεπιστήμιο της Γιούτα, ανέλυσε έρευνες με στοιχεία για την οικογενειακή ζωή και την αξιοποίηση του χρόνου. Η ανάλυσή του έδειξε ότι τα ζευγάρια που είχαν αναλάβει ξεχωριστές δουλειές και δεν μοιράζονταν καμία από αυτές ήταν λιγότερο ικανοποιημένα από τη σχέση τους σε σύγκριση με ζευγάρια που μοιράζονταν τουλάχιστον τρεις δουλειές.

Η διαφορά διατηρήθηκε ακόμη και όταν ο συνολικός χρόνος που αφιέρωνε κάθε σύντροφος στις δουλειές ήταν παρόμοιος. Το να κάνει ο ένας τα ψώνια και ο άλλος το καθάρισμα δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι οι δουλειές βιώνονται ως ισοδύναμες, ούτε ότι είναι εξίσου ευχάριστες ή απαιτητικές. «Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που συνδέονται με την ικανοποίηση είναι η αίσθηση δικαιοσύνης μέσα στη σχέση», λέει ο Carlson.

Στα πιο πρόσφατα δείγματα της ανάλυσής του, το 99% απ' όσους μοιράζονταν όλες τις δουλειές εξίσου, δήλωναν ότι η σχέση τους ήταν δίκαιη. Μεταξύ εκείνων που είχαν περίπου 50/50 κατανομή του συνολικού οικιακού φόρτου, αλλά δεν μοιράζονταν καμία συγκεκριμένη δουλειά, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 50%.

ΣΕ ΠΑΛΙΟΤΕΡΗ ΜΕΛΕΤΗ, ΟΙ ΑΝΤΡΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΑΝ «ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΑΝΔΡΙΚΕΣ» ΔΟΥΛΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΑΝ ΤΙΣ «ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ» ΑΝΕΦΕΡΑΝ ΕΝΤΟΝΟΤΕΡΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ.

Και τι σχέση έχουν όλα αυτά με το σεξ;

Μια παλαιότερη μελέτη, δημοσιευθείσα το 2014 στο American Sociological Review, εξέτασε το μοίρασμα των δουλειών του σπιτιού και τη συχνότητα ερωτικών επαφών σε παντρεμένα ετερόφυλα ζευγάρια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άντρες που αναλάμβαναν «παραδοσιακά ανδρικές» δουλειές, όπως οι επισκευές και η φροντίδα του κήπου, και οι γυναίκες που αναλάμβαναν το μαγείρεμα, το καθάρισμα κι άλλα καθήκοντα της «παραδοσιακής νοικοκυράς», ανέφεραν εντονότερη σεξουαλική δραστηριότητα.

Οι συγγραφείς συνέδεσαν το εύρημα με τα κοινωνικά διαμορφωμένα και μαθημένα σεξουαλικά σενάρια (sexual scripts theory), ούτως ειπείν τις πολιτισμικά διαμορφωμένες αντιλήψεις για το πώς εκφράζονται ο ανδρισμός και η θηλυκότητα μέσα σε μια σχέση. Το μοτίβο συνέχισε να παρατηρείται και όταν οι ερευνητές συνεκτίμησαν παράγοντες όπως η συζυγική ικανοποίηση, η θρησκευτικότητα, οι αντιλήψεις για τους έμφυλους ρόλους και ο χρόνος που περνούσε το ζευγάρι μαζί.

Να ξεκαθαρίσουμε, βέβαια, πως το ερώτημα που έθεσε η μελέτη διαφέρει από εκείνο των νεότερων ερευνών για τη δικαιοσύνη και την ικανοποίηση στη σχέση. Το παραπάνω εύρημα αφορά τη συχνότητα σεξ και δεν σημαίνει ότι η παραδοσιακή κατανομή των εργασιών οδηγεί γενικά σε καλύτερες σχέσεις.

ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΟΣΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΠΟΣΑ ΧΡΗΜΑΤΑ ΞΟΔΕΥΕΙ ΕΝΑ ΖΕΥΓΑΡΙ ΓΙΑ ΝΑ «ΑΓΟΡΑΣΕΙ» ΧΡΟΝΟ, ΑΛΛΑ ΠΟΣΕΣ ΩΡΕΣ ΚΕΡΔΙΖΕΙ ΚΑΙ ΑΝ ΤΙΣ ΑΞΙΟΠΟΙΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΑΖΙ.

Μπορεί το ζευγάρι να «αγοράσει» χρόνο;

Αφού το νοικοκυριό αποδεικνύεται δυσκολότερη υπόθεση από το απλό μοίρασμα των υποχρεώσεών του, ίσως δώσουν τη λύση οι λιγότερες δουλειές.

Η Ashley Whillans από το Harvard Business School και οι συνεργάτες της εξέτασαν σε επτά μελέτες δεδομένα σχεδόν 40.000 ανθρώπων και διαπίστωσαν ότι οι αγορές προϊόντων και υπηρεσιών που εξοικονομούν χρόνο συνδέονταν με μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη σχέση. Η κατηγορία περιλάμβανε υπηρεσίες καθαρισμού, delivery, παράδοση αγορών κατ' οίκον, αλλά και συσκευές όπως οι σκούπες-ρομπότ.

Η έρευνα έδειξε ότι δεν έχει τόση σημασία πόσα χρήματα ξοδεύει ένα ζευγάρι ούτε αν επιλέγει προϊόν ή υπηρεσία, αλλά πόσες ώρες κερδίζει και αν τις αξιοποιεί περνώντας χρόνο μαζί. Μάλιστα, το όφελος ήταν μεγαλύτερο για τα ζευγάρια που αντιμετώπιζαν αυξημένο στρες. «Αυτό που πραγματικά προβλέπει την αντίληψη του “ποιοτικού χρόνου” είναι η θετική διάθεση όταν περνάμε χρόνο μαζί και η αίσθηση ότι υποστηριζόμαστε από τον σύντροφό μας» σχολίασε η Whillans.

Με βάση τις μελέτες, η Whillans και οι συνεργάτες της προτείνουν τρόπους ώστε τα ζευγάρια να αξιοποιούν καλύτερα τις αγορές που τους εξοικονομούν χρόνο:

• Κάντε τις υπηρεσίες εξοικονόμησης χρόνου μέρος της καθημερινότητας. Μια σταθερή λύση μπορεί να είναι χρησιμότερη από μια υπηρεσία που αναζητάτε μόνο όταν η πίεση έχει αυξηθεί.
• Αποφασίστε μαζί τι αξίζει να αναθέσετε σε άλλους. Δεν χρειάζεται κάθε υπηρεσία να προσφέρει το ίδιο όφελος και στους δύο. Σημασία έχει η απόφαση να λαμβάνεται κοινή συναινέσει.
• Επενδύστε μέρος του χρόνου που κερδίζετε στη σχέση σας. Οι ώρες που εξοικονομούνται από το καθάρισμα ή τα ψώνια δεν έχουν το ίδιο όφελος αν τελικά γεμίσουν με διαφορετικές υποχρεώσεις και δραστηριότητες.
• Ορίστε τι σημαίνει για εσάς ποιοτικός χρόνος. Μπορεί να είναι μια έξοδος ή μια ταινία στο σπίτι. Σύμφωνα με τα ευρήματα, μεγαλύτερη σημασία έχει το πώς αισθάνονται οι σύντροφοι όταν περνούν χρόνο μαζί.