ΤΟ «ΜΥΣΤΙΚΟ» ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΝΗΛΙΚΗ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Για πρώτη φορά, επιστήμονες παρακολούθησαν παιδιά σε τόσο μεγάλο βάθος χρόνου, από την ηλικία των 7 ετών μέχρι τα 49 τους, για να εντοπίσουν συσχετίσεις ανάμεσα στον τρόπο ζωής και την εμφάνιση κατάθλιψης. Το συμπέρασμα που έβγαλαν ανέδειξε έναν πολύ ισχυρό παράγοντα ο οποίος συνδέεται με καλή ψυχική υγεία στην ενήλικη ζωή.

Καθώς η κατάθλιψη παίρνει διαστάσεις επιδημίας στους ενήλικες και τα προβλήματα ψυχικής υγείας στα παιδιά αυξάνονται ραγδαία, οι ειδικοί δεν σταματούν να ερευνούν τα αίτια. Πολύ πρόσφατα ήρθαν στο φως τα αποτελέσματα μιας μακροχρόνιας μελέτης που παρακολούθησε παιδιά για πάρα πολλά χρόνια, ώστε να μπορέσει να καταλήξει με ασφάλεια σε ορισμένες συσχετίσεις με την ψυχική τους υγεία ως ενήλικες.

Ερευνητές από το Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας Menzies του Πανεπιστημίου της Τασμανίας και από το Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας εξέτασαν και ανέλυσαν προσεκτικά τα κλινικά δεδομένα παιδιών από την Αυστραλία, ηλικίας 7 έως 15 ετών το έτος 1985, και στη συνέχεια τα αξιολόγησαν ξανά όταν εκείνα έφτασαν σε ηλικία 36 έως 49 ετών. Στην έρευνα συμμετείχαν περισσότερα από 1.000 άτομα.

Εκείνο που καθιστά τη συγκεκριμένη έρευνα εξαιρετικά πολύτιμη είναι το γεγονός ότι, σε αντίθεση με άλλες μελέτες που επικεντρώνονται αποκλειστικά σε ενήλικες ή αφορούν σύντομες περιόδους παρακολούθησης, η συγκεκριμένη καλύπτει «ένα πολύ μεγάλο χρονικό παράθυρο».

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η καλύτερη καρδιοαναπνευστική ικανότητα, τόσο στην παιδική όσο και στην εφηβική ηλικία, θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή. Με απλά λόγια, αυτό σημαίνει πως η καλή φυσική κατάσταση κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας ενδέχεται να έχει σημαντικές και βαθιές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία ενός ατόμου πολύ αργότερα, κατά την ενήλικη ζωή του.

Η Nicole Avena, καθηγήτρια Νευροεπιστημών στο Icahn School of Medicine at Mount Sinai διευκρίνισε ότι η έρευνα «αναδεικνύει μια ισχυρή συσχέτιση και όχι ότι η χαμηλή φυσική κατάσταση στην παιδική ηλικία προκαλεί από μόνη της κατάθλιψη στην ενήλικη ζωή».

Τι έδειξαν τα ευρήματα της μελέτης

Το 1985, η φυσική κατάσταση των συμμετεχόντων μετρήθηκε μέσω διαφόρων δοκιμασιών, όπως τρέξιμο 1,6 χλμ. για την αξιολόγηση της καρδιοαναπνευστικής τους ικανότητας, άλμα εις μήκος για την εξέταση της μυϊκής τους δύναμης και ποδηλασία.

Περισσότερα από 30 χρόνια αργότερα, οι ερευνητές πραγματοποίησαν ειδικές συνεντεύξεις, βασισμένες στα πρότυπα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, κατά τη διάρκεια των οποίων αξιολογήθηκε αναλυτικά η ψυχική τους υγεία.

Η Brooklyn Fraser, μία από τους συγγραφείς της μελέτης και μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Τασμανίας, ανέφερε ότι έστω και μια ελαφρώς αυξημένη καρδιοαναπνευστική ικανότητα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία συνδέθηκε με 13% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή.

Η ΑΣΚΗΣΗ ΒΕΛΤΙΩΝΕΙ ΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ, ΕΝΩ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΟΤΡΟΦΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ BDNF, ΜΙΑΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΝΕΥΡΩΝΩΝ.

Οι ερευνητές σημείωσαν επίσης ότι οι ισχυρότερες και πιο σταθερές συσχετίσεις παρατηρήθηκαν στη φυσική κατάσταση που αναπτύσσεται μέσα από δραστηριότητες που αυξάνουν έντονα τους καρδιακούς παλμούς, ενώ η σύνδεση φάνηκε εντονότερη στις γυναίκες.

Η Fraser υπογράμμισε ότι τα συνδυασμένα οφέλη σε κοινωνικό, σωματικό και ψυχολογικό επίπεδο πιθανότατα συμβάλλουν σε αυτά τα ευρήματα, τονίζοντας ωστόσο πως απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να κατανοηθούν οι ακριβείς μηχανισμοί.

Πώς η φυσική κατάσταση επηρεάζει τον κίνδυνο κατάθλιψης

Όπως παραδέχτηκαν οι ερευνητές, αρκετοί βιολογικοί παράγοντες ενδέχεται να παίζουν ρόλο. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι επιδράσεις της αερόβιας άσκησης, καθώς η τακτική γυμναστική μειώνει τη χρόνια φλεγμονή στο σώμα ρυθμίζοντας τις ανοσοποιητικές αποκρίσεις. Η χρόνια φλεγμονή θεωρείται, άλλωστε, κρίσιμος παράγοντας για την κατάθλιψη.

Επισήμαναν επίσης ότι ρόλο παίζει η ρύθμιση των ορμονών του στρες, αφού η άσκηση βελτιώνει τη διάθεση, ενώ παράλληλα αυξάνει τα επίπεδα του νευροτροφικού παράγοντα BDNF, μιας πρωτεΐνης ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη των νευρώνων.

ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΠΙΟ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΑΥΞΑΝΟΥΝ ΕΝΤΟΝΑ ΤΟΥΣ ΚΑΡΔΙΑΚΟΥΣ ΠΑΛΜΟΥΣ.

Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι τα παιδιά με καλή φυσική κατάσταση τείνουν να παραμένουν δραστήρια, διατηρώντας τη συνήθεια της άσκησης και μετά την ενηλικίωσή τους. Βέβαια, ένα μέρος της σύνδεσης μπορεί να οφείλεται σε κοινούς παράγοντες, όπως το οικογενειακό εισόδημα, το περιβάλλον του σπιτιού ή η πρώιμη ψυχική υγεία.

Η Karmel Choi, κλινική ψυχολόγος στο Harvard Medical School, ωστόσο, επισημαίνει ότι κοινωνικοί παράγοντες, όπως η πρόσβαση σε ασφαλείς χώρους παιχνιδιού και η σταθερή στέγαση, διαδραματίζουν εξίσου καθοριστικό ρόλο για μια καλή ψυχική υγεία, καθιστώντας αναγκαία την εξεύρεση πιο ισχυρών δεδομένων για την απόδειξη της αιτιότητας.

Πώς μας βοηθάει η έρευνα;

Τα ευρήματα υποδεικνύουν πως η φυσική κατάσταση στην παιδική ηλικία αναδεικνύεται ως ένας δυνητικά τροποποιήσιμος παράγοντας που συνδέεται άμεσα με τη μακροπρόθεσμη ψυχική υγεία. Δεδομένου του τεράστιου βάρους της κατάθλιψης παγκοσμίως, η αναγνώριση τέτοιων παραγόντων νωρίς στη ζωή αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία.

Το γεγονός ότι η φυσική κατάσταση είναι κάτι που μπορεί να τροποποιηθεί κάνει την έρευνα χρήσιμη στο εδώ και τώρα. Πρακτικά, αυτό σημαίνει προστασία της σωματικής δραστηριότητας στα σχολεία, αλλά και εξασφάλιση ελεύθερου παιχνιδιού για όλα τα παιδιά, με ιδιαίτερη προσοχή στα κορίτσια που τείνουν να εγκαταλείπουν τη γυμναστική νωρίτερα.