Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

VIDEO: ΤΙ ΘΑ ΗΘΕΛΕΣ ΝΑ ΞΕΡΕΙΣ ΠΡΙΝ ΓΙΝΕΙΣ ΜΗΤΕΡΑ;

03:40

Το δικό μας δώρο για τη φετινή Γιορτή της Μητέρας δεν απευθύνεται μόνο στις μαμάδες αλλά και στις γυναίκες που ετοιμάζονται να γίνουν. Και είναι κάτι που οι περισσότερες με μεγαλύτερα παιδιά μάλλον δεν έλαβαν ποτέ: Ένας καθρέφτης της ζωής μετά τη μητρότητα.

Οι Αγγλοσάξονες χρησιμοποιούν την έκφραση «a hundred days of darkness» για να περιγράψουν τις πρώτες 100 ημέρες της μητρότητας – αυτό το διάστημα που ο όγκος της πληροφορίας, ο πόνος από τον τοκετό, τον θηλασμό, οι ορμονικές αλλαγές και η εξάντληση από την αϋπνία είναι τόσο έντονα, που σε πιάνει απελπισία. Αν πρόκειται για το πρώτο σου παιδί, είναι στιγμές που νιώθεις ότι όλο αυτό δεν θα τελειώσει ποτέ. Πως η ζωή σου από εδώ και στο εξής θα είναι έτσι. Γιατί δεν ξέρεις. Κανείς δεν σου έχει μιλήσει γι’ αυτό.

Δεν ξέρεις, ακόμα, πόσο σημαντικό είναι να έχεις βοήθεια όταν έχεις μωρό ή μικρό παιδί. Στις σύγχρονες κοινωνίες θεωρούμε την απομόνωση κάτι φυσιολογικό, όμως ο κόσμος δεν εξελίχθηκε έτσι. Οι οικογένειες ξεκίνησαν να δημιουργούνται μέσα σε ανοιχτές κοινωνικές ομάδες, στις οποίες όλα τα μέλη συμμετείχαν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, στην ανατροφή των παιδιών.

Έχουν κι εδώ μια έκφραση οι Αγγλοσάξονες: «It takes a village to raise a child». Μάθε το κι αυτό, γιατί ο εγωισμός και ο ηρωισμός μπορεί να σε οδηγήσουν στην εξάντληση. Θα σε οδηγήσουν σίγουρα σε ανάμεικτα συναισθήματα γνήσιας απορίας και θυμού προς την κοινωνία και το κράτος που όχι απλά περιμένει, μα σχεδόν απαιτεί από εσένα να γίνεις μητέρα: Πώς ακριβώς σε στηρίζει αυτό το κράτος για να κάνεις παιδιά; Με 9 εβδομάδες άδεια λοχείας;

Ξέρεις τι άλλο πιθανότατα δεν ξέρεις; Πως από τη στιγμή που θα μείνεις έγκυος, παύεις να αποτελείς προτεραιότητα στη ζωή σου. Αυτό για μερικά χρόνια σημαίνει ότι θα χάσεις τον εαυτό σου: οι δικές σου ανάγκες αυτόματα θα μπουν σε δεύτερη-τρίτη μοίρα, όχι γιατί έτσι «πρέπει» αλλά γιατί δεν υπάρχει άλλος τρόπος – και σίγουρα χρόνος.

Δεν θα είναι, βέβαια, για πάντα έτσι. Το παιδί θα μεγαλώνει και θα σε χρειάζεται όλο και λιγότερο, άρα ανάλογα θα μεγαλώνει ο προσωπικός σου χρόνος. Όμως, τουλάχιστον μέχρι να γίνει ένας ανεξάρτητος ενήλικας, προτεραιότητα δεν θα είσαι ποτέ ξανά εσύ.

ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΧΩ ΑΝΑΡΩΤΗΘΕΙ: ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΜΑΣ ΤΑ ΛΕΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΟΛΑ ΑΥΤΑ;

Αυτά είναι, μάλλον, τα τρία πρώτα πράγματα που θα έλεγα εγώ σε μια νέα γυναίκα που σκέφτεται να αποκτήσει παιδί, και βέβαια δεν είναι τα μόνα – στο μυαλό μου έρχονται ακόμα πολλά. Και δεν θα της τα έλεγα ούτε για να την τρομοκρατήσω, ούτε για να την πατρονάρω και να κομπάσω για την πείρα μου. Θα το έκανα γιατί έτσι νιώθω ότι οφείλουμε όλες οι προηγούμενες γενιές μαμάδων να κάνουμε, όταν μας ζητείται από τις επόμενες.

Θα το έκανα γιατί εμένα δεν μου μίλησε ποτέ κανείς ανοιχτά για όλα αυτά – και για πολλά ακόμα, βέβαια, αναφορικά με το τι σημαίνει και τι δεν σημαίνει να είσαι γυναίκα. Πολλές φορές τα τελευταία χρόνια, που τα παιδιά μου έχουν κάπως πια μεγαλώσει, έχω αναρωτηθεί: Γιατί δεν μας τα λέει κάποιος όλα αυτά;

Και δεν είμαι η μόνη: Συζητώντας με φίλες και γνωστές διαπιστώνω πως οι περισσότερες από εμάς (και οι μπαμπάδες, φυσικά, απλά αυτό λόγω ημέρας της Μητέρας είναι το δικό μας αφιέρωμα) μπαίνουμε σε αυτό το ταξίδι αρκετά απροετοίμαστες ως προς τις πραγματικές προκλήσεις. Αυτό είναι μεν συναρπαστικό, γιατί μας δίνει τη δυνατότητα να βιώσουμε την αποκλειστικά δική μας εμπειρία μητρότητας αλλά –ας είμαστε επιτέλους ειλικρινείς– μπορεί να γίνει και τρομακτικό. Με διαφορετικό τρόπο για την καθεμία.

ΤΟ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΓΟΝΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΝΑ ΕΚΤΕΛΕΣΟΥΜΕ, ΚΙ ΟΜΩΣ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΕΙ ΣΩΣΤΑ ΓΙ' ΑΥΤΟ.

Η Γιάννα, για παράδειγμα, που έχει δύο παιδιά 16 και 19 ετών, δυσκολεύτηκε να συνειδητοποιήσει ότι η αγάπη, όταν είσαι μαμά, δεν θα έχει απαραίτητα ανταμοιβή και ότι η διαφορετικότητα είναι αναπόφευκτη. Τρόμαξε ανακαλύπτοντας πόσο βαθιές ρίζες έχουν οι λανθασμένες πεποιθήσεις με τις οποίες έχουμε μεγαλώσει και πόση δουλειά χρειάζεται για να απαλλαγούμε από αυτές.

Της Αγγελικής τα παιδιά είναι 5 και 9,5 ετών και αυτό που μου λέει είναι πως μερικές φορές σε τρομάζουν τα ίδια σου τα συναισθήματα για το παιδί σου –τα οποία δεν είναι πάντα μεγαλειώδη και χαρωπά– και πως θα ήθελε κάποιος να της έχει πει πως αυτό είναι ΟΚ, είναι φυσιολογικό και μέρος της διαδικασίας. Είναι τρελό, συζητάμε στη συνέχεια, πως το να είμαστε γονείς είναι το σημαντικότερο έργο που καλούμαστε από τη φύση ή την κοινωνία να εκτελέσουμε, κι όμως κανείς δεν μας εκπαιδεύει σωστά γι’ αυτό.

Της Μάρθας τα παιδιά είναι λίγο μικρότερα, οπότε θυμάται ακόμα έντονα τις εξαντλητικές απαιτήσεις του πρώτου καιρού με ένα μωρό, όταν η κάθε μέρα μοιάζει με αγώνα δρόμου και νιώθουμε ότι όλοι περιμένουν από εμάς να τα δώσουμε όλα για να βγούμε πρώτες. Νιώθουμε ότι το περιβάλλον μας στέκεται αριστερά και δεξιά μας στις κερκίδες με αγωνία για το αν θα θηλάσουμε αρκετά, αν θα ταΐσουμε σωστά, αν θα κοιμίσουμε και θα πλύνουμε το μωρό μας σωστά, αν θα το πάμε στο καλό σχολείο, στη σωστή δραστηριότητα, πώς θα συμβάλλουμε ώστε να έχει καλούς βαθμούς… Και όλο αυτό μοιάζει να μην τελειώνει ποτέ, οδηγώντας κάποιες μαμάδες όχι μόνο στην εξάντληση αλλά και στον απόλυτο αποπροσανατολισμό από το ένστικτό τους.

Όπως λέει και η Μαριώ, που έχει κι αυτή δύο παιδάκια στο Δημοτικό, το περιβάλλον είναι απαραίτητο στο εγχείρημα της μητρότητας – υποστηρικτικά, όμως, όχι με ρόλο κριτή. «Γιατί όλοι έχουν άποψη στο πώς θα μεγαλώνουν τα παιδιά μου, αλλά τελικά μόνο η δική μου μετράει. Κι αυτό θα ήθελα να το ξέρω νωρίτερα».

Με τις τέσσερις αυτές γυναίκες που μίλησα, με αφορμή τη φετινή Γιορτή της Μητέρας, συμφωνήσαμε πως όταν γίνεσαι μαμά διαπιστώνεις πως όλα είναι πολύ διαφορετικά από αυτό που φανταζόσουν – χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα κακό.

Προσωπικά λέω πάντα πως πρόκειται για ένα βίωμα που θα σου γεννήσει κάθε πιθανό συναίσθημα που δεν ήξερες καν ότι υπάρχει μέσα σου: Από το πιο δύσκολο και επίπονο, μέχρι αυτό της βαθύτερης δυνατής ευτυχίας και αγαλλίασης. Συναισθήματα που κάποιες μέρες θα σου δημιουργούν απεριόριστη ευγνωμοσύνη και άλλες θα σε κάνουν να αναρωτιέσαι σοβαρά αν η μητρότητα ήταν το μεγαλύτερο λάθος της ζωής σου.

Συμφωνήσαμε ακόμα ότι κάθε γυναίκα πριν γίνει μητέρα χρειάζεται να τα ξέρει όλα αυτά. Πάτα play στο παραπάνω video για να μάθεις όσα πρέπει να ξέρεις.