ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ Ή ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟ; ΔΕΣ ΠΩΣ ΣΕ ΩΦΕΛΕΙ Η ΡΟΥΤΙΝΑ
Ίδια ώρα, ίδια διαδρομή, οι ίδιες μικρές κινήσεις κάθε μέρα. Για κάποιους είναι απλώς συνήθεια, για άλλους ένας τρόπος να βάζουν σε τάξη την καθημερινότητα. Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την ανάγκη για σταθερότητα και τι προσφέρει η ρουτίνα;
Υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν την ίδια βόλτα, την ίδια ώρα, κάθε βράδυ. Είναι φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό με εκείνους που επιλέγουν ευλαβικά την ίδια διαδρομή για να πάνε στη δουλειά ή κατά την επιστροφή στο σπίτι από το γυμναστήριο. Ίδιες διαβάσεις και στενά, περπάτημα μπροστά από τις γνώριμες βιτρίνες στη σειρά, πάνω σε πλάκες στον πεζόδρομο που έχουν μετρήσει με τα βήματά τους. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με τους ανθρώπους που κοιμούνται και ξυπνούν περίπου ίδιες ώρες καθημερινά, χωρίς εξαιρέσεις.
Εκ πρώτης όψεως, θα το έλεγες τυπολατρία. Έπειτα, για τις επαναλαμβανόμενες διαδρομές κυρίως, μπορεί και να υπέθετες πως είναι σύμπτωμα νευροδιαφορετικότητας. Η προτίμηση για σταθερότητα και προβλεψιμότητα είναι πράγματι χαρακτηριστικά που αναφέρονται στο φάσμα του αυτισμού, αλλά και στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD), όπου συνδέεονται με την προσπάθεια περιορισμού του άγχους.
Ωστόσο, τίποτα από τα παραπάνω δεν είναι κανόνας για τα άτομα που οργανώνουν πτυχές της ζωής τους πάνω σε ρουτίνες και τελετουργικά. Πιο σίγουρα θα λέγαμε ότι η σταθερότητα που επιλέγουν μπορεί να έχει μετρήσιμη επίδραση στη διάθεση και τη σκέψη ή ακόμη και την υγεία του εγκεφάλου.
Γιατί είναι σημαντική η ρουτίνα (ακόμη και στον περίπατο)
Ο κιρκάδιος ρυθμός είναι το εσωτερικό μας «ρολόι» που ρυθμίζει τον ύπνο, την πέψη, τη θερμοκρασία του σώματος και τη διάθεση, και βασίζεται σε εξωτερικά σήματα όπως το φως, τα γεύματα, η κοινωνική επαφή και η σωματική δραστηριότητα. Για να παραμένει συγχρονισμένος, θα πρέπει σήματα όπως τα παραπάνω να επαναλαμβάνονται με σταθερότητα.
Μια μελέτη του 2026 από το Πανεπιστήμιο του Μιζούρι, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια Eunjin Tracy, εξέτασε 67 ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας, 37 εκ των οποίων με διαταραχή αϋπνίας, και διαπίστωσε πως όσοι ανέφεραν πιο σταθερή καθημερινή ρουτίνα ανέφεραν επίσης λιγότερο σωματικό πόνο και λιγότερα καταθλιπτικά συμπτώματα, ανεξάρτητα από την ποιότητα του ύπνου τους. Αν και η μελέτη δεν απέδειξε αιτιότητα, ανέφερε η Tracy, σύστησε ότι οι σταθερές ώρες αφύπνισης, φαγητού, εργασίας, κοινωνικής ζωής και ύπνου λειτουργούν ως «άγκυρες» για το εσωτερικό ρολόι.
«Δεδομένου ότι το ένα τρίτο της ζωής μας το περνάμε κοιμώμενοι, πιστεύω ότι η έρευνα για την υγεία και την ευεξία θα πρέπει να εξετάζεται ολιστικά, με βάση το σύνολο του 24ώρου, και να μην επικεντρώνεται μόνο στις ώρες που είμαστε ξύπνιοι», σχολίασε η ίδια, επισημαίνοντας τον αθόρυβο κίνδυνο του social jet lag, δηλαδή της απόκλισης ανάμεσα στο ωράριο των συνηθειών τις καθημερινές και το Σαββατοκύριακο.
ΟΙ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΩΡΕΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ, ΦΑΓΗΤΟΥ, ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΥΠΝΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΩΣ «ΑΓΚΥΡΕΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΡΟΛΟΪ.
Πώς βλάπτει τον εγκέφαλο η διατάραξη της ρουτίνας
Κάποιες μελέτες εξέτασαν τον ρυθμό ανάπαυσης-δραστηριότητας σε βάθος χρόνου για να προσδιορίσουν τις μακροπρόθεσμες συνέπειες από την απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού. Μια από αυτές, η οποία δημοσιεύτηκε στο Alzheimer's & Dementia, παρακολούθησε 344 γνωστικά υγιείς ενήλικες, με μέση ηλικία τα 73, οι οποίοι φορούσαν αισθητήρες κίνησης στον καρπό για έως και μία εβδομάδα και υποβλήθηκαν σε μαγνητικές τομογραφίες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι λιγότερο κατακερματισμένοι κιρκάδιοι ρυθμοί συνδέθηκαν με μεγαλύτερο όγκο σε περιοχές όπως ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή, οι οποίες εμπλέκονται στη μνήμη και το συναίσθημα και είναι ευάλωτες στη νόσο Αλτσχάιμερ. Ο Adam Spira, καθηγητής στο Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health και βασικός συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε ότι τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι διαταραγμένοι ρυθμοί πιθανώς προηγούνται των δομικών αλλαγών στον εγκέφαλο, χωρίς ωστόσο να έχει αποδειχθεί.
Μια δεύτερη μελέτη, σε 2.183 ηλικιωμένους με διάμεση παρακολούθηση περίπου τριών ετών, συνέδεσε πιο ασθενείς και κατακερματισμένους ρυθμούς, καθώς και το να φτάνει κανείς στο υψηλότερο επίπεδο δραστηριότητάς του αργότερα μέσα στην ημέρα, με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας. Και εν προκειμένω, οι ερευνητές ξεκαθάρισαν πως η συσχέτιση δεν αποδεικνύει αιτιότητα.
Bonus: το περπάτημα απελευθερώνει τη σκέψη
Πέρα από την εύρυθμη λειτουργία των κιρκάδιων ρυθμών, η διατήρηση ρουτίνας φαίνεται να επηρεάζει και τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Σε μελέτη του Stanford το 2014, οι Marily Oppezzo και Daniel Schwartz διεξήγαγαν τέσσερα πειράματα με 176 φοιτητές και άλλους ενήλικες. Οι συμμετέχοντες παρήγαγαν περισσότερες ιδέες σε δοκιμασίες αποκλίνουσας σκέψης όσο περπατούσαν, σε σύγκριση με το να κάθονται. Το όφελος αφορούσε συγκεκριμένα τη δημιουργικότητα και τη γέννηση νέων ιδεών, παρά την εστιασμένη σκέψη για μία «σωστή» απάντηση, και παρατηρήθηκε τόσο στο περπάτημα σε εσωτερικό χώρο όσο και σε εξωτερικό.
Αν λοιπόν αποφασίσεις να βγεις για περπάτημα με στόχο να αφήσεις τη σκέψη να κινηθεί πιο ελεύθερα, ίσως αξίζει να δοκιμάσεις την ίδια διαδρομή ξανά και ξανά. Μια γνώριμη πορεία, όπου ξέρεις ήδη τις διασταυρώσεις, τις στροφές και τις ανηφόρες, ενδεχομένως απαιτεί λιγότερη προσοχή για να αποφασίσεις πού θα πας, αφήνοντάς σου περισσότερο νοητικό χώρο για να περιπλανηθεί η σκέψη.