ΓΙΑΤΙ Η ΙΛΑΡΑ ΑΠΕΙΛΕΙ ΠΑΛΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ;

O Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε ότι 6 χώρες χάνουν το καθεστώς «ελεύθερη από ιλαρά», πράγμα που σημαίνει ότι ο ιός επανεμφανίστηκε και κυκλοφορεί ενεργά στον πληθυσμό τους, ενώ είχε τεθεί υπό έλεγχο.

Φαίνεται ότι το κύμα αμφισβήτησης των εμβολιασμών, που εξαπλώθηκε την περίοδο της πανδημίας Covid-19, βρίσκεται πίσω από ένα ανησυχητικό για τη δημόσια υγεία φαινόμενο: Η ιλαρά επανεμφανίστηκε στην Ευρώπη, αλλά και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή περιφέρεια της Κεντρικής Ασίας. Όχι με τη μορφή ενός ιού που «επισκέπτεται» περιστασιακά τις χώρες της περιοχής, αλλά κυκλοφορώντας ενεργά στον πληθυσμό.

Αυτό συμβαίνει σε τουλάχιστον 6 χώρες που μόλις έχασαν το καθεστώς Measles-Free, δηλαδή «ελεύθερης από ιλαρά», όπως ανακοινώθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Συγκεκριμένα, η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, η Αυστρία και το Ουζμπεκιστάν έχουν σημειώσει τέτοια αύξηση κρουσμάτων, ώστε πλέον να μιλάμε για επανεγκατάσταση της νόσου, που τα προηγούμενα χρόνια είχε τεθεί υπό έλεγχο.

iStock

Η κατάσταση με την ιλαρά στην Ευρώπη παρουσίαζε συστηματικά έξαρση το τελευταίο διάστημα, αλλά τα έτη 2024 και 2025 καταγράφηκαν οι υψηλότεροι αριθμοί κρουσμάτων των τελευταίων δεκαετιών: Το 2024 καταγράφηκαν πάνω από 127.350 κρούσματα στην ευρωπαϊκή περιοχή (συμπεριλαμβανομένης της Κεντρικής Ασίας), αριθμός διπλάσιος από το 2023, σύμφωνα με στοιχεία του Π.Ο.Υ. Πάνω από το 40% των κρουσμάτων αφορούσε παιδιά κάτω των 5 ετών.

Ποια είναι τα συμπτώματα και οι συχνές επιπλοκές της ιλαράς

Η ιλαρά είναι μια ιογενής λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος που ξεκινά με πυρετό, βήχα, καταρροή, κοκκίνισμα των ματιών και ένα ιδιαίτερο ερυθηματώδες εξάνθημα. Καθώς η ασθένεια προκαλεί ανοσοκαταστολή, μπορεί να να παρουσιαστούν επιπλοκές, όπως διάρροιες, ωτίτιδα και πνευμονία, ενώ λιγότερο συχνές επιπλοκές είναι η εγκεφαλίτιδα, η επιληψία και η τύφλωση.

AP Photo Mary Conlon

Η ιλαρά μεταδίδεται ακριβώς όπως κάθε ίωση του αναπνευστικού (είτε σε επαφή με υγρά από τη μύτη και το στόμα ενός μολυσμένου ατόμου, είτε μέσω του αέρα) και είναι εξαιρετικά μεταδοτική. Έχει υπολογιστεί ότι το 90% των ανθρώπων που δεν έχουν ανοσία και μοιράζονται τον ίδιο χώρο με ένα μολυσμένο άτομο θα νοσήσουν.

Δεν υπάρχει θεραπεία, εκτός από τη συνηθισμένη φροντίδα με ξεκούραση, αντιπυρετικά και καλή διατροφή, ενώ το εμβόλιο (το οποίο χορηγείται συνδυαστικά με αυτό της ερυθράς και των μαγουλάδων) είναι πολύ αποτελεσματικό. Υπολογίζεται ότι την περίοδο 2000-2017 μείωσε τους θανάτους από την ασθένεια σε ποσοστό 80%. Και ενώ θεωρείται μια κατεξοχήν παιδική ασθένεια, δεν αποκλείεται να οδηγήσει ακόμη και σε θάνατο ανεμβολίαστα άτομα ευάλωτων ομάδων.

Τι σημαίνει εμβολιαστική κάλυψη και τι συστήνουν οι ειδικοί

Το καθεστώς «measles-free» χάνεται όταν σε μια χώρα καταγράφεται συνεχής εγχώρια μετάδοση του ίδιου στελέχους ενός ιού για διάστημα άνω των 12 μηνών. Όπως έγινε γνωστό, στις χώρες αυτές το ποσοστό εμβολιασμού έχει σημειώσει σημαντική πτώση τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν κενά στην ανοσία του πληθυσμού.

AP Photo Lindsey Wasson

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), που δημοσιεύει τακτικά δεδομένα επιτήρησης, αν και παρατηρεί μια εποχική κάμψη της νόσου το καλοκαίρι του 2025, σημειώνει ότι ολόκληρο το έτος τα νούμερα ήταν απογοητευτικά με την πλειονότητα (81%) να αφορά ανεμβολίαστους.

Το να επανεμφανιστεί μια ασθένεια που είχε τεθεί υπό έλεγχο μέσω του εμβολιασμού δεν είναι ό,τι καλύτερο για τη δημόσια υγεία. Κινδυνεύουν όχι μόνο τα μικρά παιδιά, αλλά και οι πιο ευάλωτοι ασθενείς, που πλέον έχουμε όλοι στην ευρύτερη οικογένεια. Για να παραμείνει μια χώρα ελεύθερη από ιλαρά απαιτείται ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης άνω του 95%, κυρίως με το εμβόλιο MMR.